ਸੁਤ ਜੀ ਕੋਲ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ, ਦਾਨਵਾਂ, ਗੰਧਰਵਾਂ, ਸੰਪਾਂ, ਰਾਖਸਾਂ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ, ਭੂਤਾਂ, ਪਸ਼ੂਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਅਤੇ ਪੌਦਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਨਾਸ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਣ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਸੁਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਦਿਤੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰੇ ਜਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪੁਰਾਣੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹ ਉਸ ਦਿਨ ਜੰਮੇ ਜਦੋਂ ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਲੰਬਾ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪਹਿਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਸੀ, ਜੋ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ ਯਜ੍ਞ ਮੰਡਪ ਵਿੱਚ ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਸਿਹੰ-ਆਸਨ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਿਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਪਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ। ਕਸ਼ਯਪ ਜੀ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਞ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਯਜ੍ਞ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੰਜ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਸਨ ਲਾਏ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤਿੰਨ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਇੱਕ ਆਸਨ ਕੁਰਚਾ ਲਈ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਮੁੱਖ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬੈਠਣੇ ਸੀ। ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਲਈ ਸੋਨੇ ਦਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਆਸਨ ਵਿਛਾਇਆ ਗਿਆ। ਦਿਤੀ, ਜੋ ਉਸ ਵੇਲੇ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਪਤਨੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਜ੍ਞ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਈ। ਉਸ ਦਾ ਗਰਭ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਚਲਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਨਿਕਲ ਕੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਜਾ ਬੈਠਿਆ, ਜੋ ਹੋਤ੍ਰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਲਈ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਬੋਲਿਆ। ਮਹਾਨ ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਪ੍ਰਸੰਗ ਹਨ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਆਪਣੀ ਇਸ ਕਰਤੂਤ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਭੈਣ ਸਿੰਹਿਕਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿਪ੍ਰਚਿੱਤੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਰਾਹੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਨੇ ਦਸ ਲੱਖ ਸਾਲ ਤੱਕ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ—ਉਲਟਾ ਲਟਕ ਕੇ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ। ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ: ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਭ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਦਾਨਵ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਸਭ ਇਕਸਾਰ ਹੋ ਜਾਣ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਾਯੂ ਦੇਵ ਵਰਗੀ ਮਹਾਂ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲੇ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰ ਦਿੱਤੇ, ਦਿਵ੍ਯ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਅੰਤ ਧਿਆਨ ਹੋ ਗਏ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਚਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਰਾਜਾ ਵਸਦਾ, ਉਥੇ ਦੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਇਸ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀ ਸੀ। ਪਰ ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਿਚ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਬਣਿਆ। ਨਰਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਖਾਂ ਨਾਲ ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਨਖ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਿਰਣ੍ਯਾਖ੍ਸ਼ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਉਤਕੁਰ, ਸ਼ਕੁਨੀ, ਕਾਲਨਾਭ, ਮਹਾਨਾਭ ਅਤੇ ਭੂਤਸੰਤਾਪਨ। ਇਹ ਸਭ ਇਤਨੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਡਰਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਬਦੇਯਾ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯੋਧੇ ਤਾਰਕਾਮਯ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਹਿਰਣ੍ਯਕਸ਼ਿਪੂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ), ਅਨੁਹਿਲਾਦ, ਸੰਹ੍ਰਾਦ ਅਤੇ ਹ੍ਰਾਦ। ਹੁਣ ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ: ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਹ੍ਰਾਦ ਅਤੇ ਨਿਸੁੰਦ; ਨਿਸੁੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁੰਦ ਅਤੇ ਉਪਸੁੰਦ ਸਨ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਯੋਧੇ ਸਨ। ਹ੍ਰਾਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਘ੍ਨ ਅਤੇ ਮੁਕਾ ਸਨ; ਸੁੰਦ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮਾਰੀਚਾ ਦੀ ਮਾਂ ਤਾਡਕਾ ਸੀ। ਉਹੀ ਤਾਡਕਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਘਵ (ਰਾਮ) ਨੇ ਮਾਰੀ। ਮੁਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਕਿਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਧਨੁਧਾਰੀ ਨੇ ਮਾਰਿਆ। ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਅਤੇ ਸਯਮ ਨਾਲ ਮਣਿਵਰਤ ਵਿੱਚ ਤੀਹ ਮਿਲੀਅਨ (ਤੀਹ ਲੱਖ) ਦੈਤਿਆ ਜੰਮੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਜੇਅ (ਅਭੇਦ) ਸਨ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਵਾਮਪੰਥੀ ਧਨੁਧਾਰੀ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਅਨੁਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰੀ ਸ਼ਿਨੀਵਾਲੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਖਿਆ ਲਗਭਗ ਇੱਕ ਲੱਖ ਸੀ, ਜੋ ਹਲਾਹਲ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੋਚਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਗਵੇਸ਼ਠੀ, ਕਾਲਨੇਮੀ, ਜੰਭ, ਬਸ਼ਕਲ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸ਼ੰਭੂ। ਇਹ ਸਭ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਲੜੀ ਸੁਣੋ: ਗਵੇਸ਼ਠੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੁੰਭ, ਨਿਸ਼ੁੰਭ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਵਕਸੈਨ। ਜੰਭ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ: ਸ਼ਤਦੁੰਦੁਭਿ, ਦਕ੍ਸ਼ ਅਤੇ ਖੰਡ। ਬਸ਼ਕਲ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਵਿਰੋਧ, ਮਨੁ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਯੁ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਲੀਮੁਖ। ਹੁਣ ਕਾਲਨੇਮੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਬ੍ਰਹਮਜਿਤ, ਖ਼ਤ੍ਰਜਿਤ, ਦੇਵਾਂਤਕ ਅਤੇ ਨਰਾਂਤਕ। ਸ਼ੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ: ਧਨੁਕ, ਅਸੀਲੋਮ, ਨਬਲਾ, ਸਗੋਮੁਖ, ਗਵਕਸ਼ ਅਤੇ ਗੋਮਾਨ। ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਬਲੀ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਬਣੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਚਾਰ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ: ਸਾਹਸ੍ਰਬਾਹੂ (ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ), ਬਾਣ (ਡ੍ਰਾਵਿੜਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ), ਕੁੰਭਨਾਭ, ਗਰਦਭਕਸ਼ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀ। ਇਹ ਮੁੱਖ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬਲੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸ਼ਕੁਨੀ ਅਤੇ ਪੂਤਨਾ ਹੋਈਆਂ। ਬਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੰਤਾਨ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹੋਏ। ਬਲੀ, ਬਾਣ, ਚੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਮਨਸ ਤੋਂ ਲੌਹਿਤ ਵੰਸ਼ ਚਲਿਆ। ਦਿਤੀ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਗੁਆ ਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਕਸ਼ਯਪ, ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਅਤੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਲੱਗੇ। ਤਦ ਦਿਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਮਨਚਾਹੀ ਇੱਛਾ ਮੰਗੀ। ਮਾਰੀਚ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਪਵਿੱਤਰ ਸਤ੍ਰੀ, ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈ?