ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਯਵਨ ਲੋਕ ਘੱਟ ਦਾਨੀ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਅਧਰਮੀ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਚਰਨ, ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਵੀ ਅਧਰਮ ਦਾ ਪਾਲਣ ਕਰਨਗੇ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਵਨ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਰਾਜਤਿਲਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਅਰਥਾਤ ਉਹ ਸੱਚੇ ਰਾਜੇ ਨਹੀਂ ਹੋਣਗੇ, ਸਗੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀਆਂ ਬੁਰਾਈਆਂ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚਾਲ-ਚਲਨ ਬਹੁਤ ਖਰਾਬ ਹੋਵੇਗੀ। ਇਹ ਰਾਜੇ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪਨ ਹੋ ਕੇ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਬਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਭੋਗ ਲੈਣਗੇ। ਇਹ ਰਾਜੇ ਵਾਰੀ ਵਾਰੀ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ ਪਰ ਉਹ ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਰਾਜ ਕਰਨਗੇ, ਉਥੇ ਸਾਰੀ ਪ੍ਰਜਾ ਵੀ ਮਲੇਛ ਆਚਰਨ ਅਪਣਾਏਗੀ। ਇਹ ਲੋਕ ਨਿਯਮਾਂ ਦੇ ਉਲਟ ਕੰਮ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਲੋਕਾਈ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਝੂਠ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਸ਼ੀ ਲੈਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਵਾਰੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ, ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਭੀੜ ਵਾਲੇ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਉਮਰ, ਰੂਪ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਵਿਦਿਆ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲੇ ਦਰਜੇ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ, ਉਹ ਸਮਾਂ ਆਵੇਗਾ ਜਦੋਂ ਉਹ ਕਾਲ ਦੇ ਵਲੋਂ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣਗੇ। ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਮਲੇਛ, ਜੋ ਬਿਲਕੁਲ ਅਧਰਮੀ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਹੋਣਗੇ, ਕਲਕੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ ਅਤੇ ਕਲਿਯੁਗ ਦੀ ਸੰਧਿਆ ਆ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਬਹੁਤ ਥੋੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਬਚਣਗੇ, ਜੋ ਕਿ ਧਰਮ ਤੇ ਧਨ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਹੋਣਗੇ। ਇਹ ਲੋਕ ਸਾਧਨ ਵਗੈਰਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਸਾਂ ਟੁੱਟੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਬਿਮਾਰੀ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਸੁੱਕੇ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਮਾਰਕੱਟ ਕਰਕੇ ਜੀਊਣਗੇ। ਉਹ ਬੇਬਸ ਤੇ ਡਰੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ੀਆਂ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੁਰਾਣੇ ਪਿੰਡ ਤਿਆਗ ਕੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੋਹ ਤੋਂ ਵੰਝਿਤ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਦੋਸਤਾਂ ਵਿਚ ਪਿਆਰ ਦੇ ਸਬੰਧ ਵੀ ਟੁੱਟ ਜਾਣਗੇ। ਜਨਤਾ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਭਿਆਨਕ ਗੁੰਝਲ ਵਿਚ ਫਸ ਕੇ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਕੋਲ ਵੱਸਣ ਲੱਗ ਪਵੇਗੀ। ਉਹ ਅੰਗ, ਕਲਿੰਗ, ਵੰਗ, ਕਸ਼ਮੀਰ, ਕਾਸ਼ੀ ਅਤੇ ਕੋਸ਼ਲ ਆਦਿ ਥਾਵਾਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ, ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਣਗੇ। ਮਨੁੱਖ ਸਾਧੂਆਂ ਦੇ ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਢਲਾਣਾਂ ਤੇ ਘਾਟੀਆਂ, ਸਾਰੇ ਹਿਮਾਲੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਲੂਣ ਵਾਲੇ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢਿਆਂ ਤੇ ਵੱਸਣ ਲੱਗਣਗੇ। ਉੱਚ ਕੁਲ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਲੋਕ ਵੀ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਣਗੇ। ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਵਰ, ਮੱਛੀਆਂ, ਪੰਛੀ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜੀਵ ਘਬਰਾਏ ਹੋਏ ਹੋਣਗੇ, ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਮਧੂ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਫਲ ਤੇ ਕੁੰਦੀਆਂ ਤੇ ਜੀਉਣ ਲੱਗਣਗੇ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਛਾਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਚਮੜੇ ਦੇ ਵਸਤ੍ਰ ਬਣਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਸਾਧੂਆਂ ਵਾਂਗ ਜੀਉਣਗੇ। ਉਹ ਨੀਵਿਆਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਲੱਕੜੀ ਦੇ ਥੰਮਿਆਂ ਨਾਲ ਅਨਾਜ ਉਗਾਉਣਗੇ ਅਤੇ ਬੱਕਰੀਆਂ, ਭੇੜਾਂ, ਗਧੇ ਤੇ ਊਠਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਕੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਿਕਾ ਚਲਾਉਣਗੇ। ਪਾਣੀ ਲਈ ਦਰਿਆਵਾਂ ਦੇ ਕੰਢੇ ਵੱਸਣਗੇ ਅਤੇ ਵਪਾਰ ਕਰਕੇ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਨਗੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਤਾਂ ਹੋਵੇਗੀ, ਪਰ ਲੋਕ ਘੱਟ ਹੋਣਗੇ, ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤੇ ਸਤਕਰਮ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਨੁੱਖ ਅਧਰਮ ਵਿੱਚ ਟਿਕੇ ਰਹਿਣਗੇ। ਲੋਕ ਘਟੀਆ ਤੇ ਅਧੂਰੇ ਧਰਮਾਂ ਨੂੰ ਮੰਨਣਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਕੋਈ ਵੀ ਤੀਹ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਮਰ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਗਾ। ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖਾਂ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਬੁੱਢੇਪੇ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਪੱਤਿਆਂ, ਕੁੰਦੀਆਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਉਣਗੇ ਅਤੇ ਛਾਲਾਂ ਤੇ ਕਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਮ੍ਰਿਗ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਣਗੇ। ਰੋਜ਼ੀ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਭਟਕਦੇ ਫਿਰਣਗੇ। ਇਹ ਲੋਕ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਮਾਂ ਆ ਜਾਵੇ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਕਲਿਯੁਗ ਪੂਰਾ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਤਦੋਂ ਦਿਵ੍ਯ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਰੇ ਹੀ ਕਲਿਯੁਗ ਸਮੇਤ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਸੰਧਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ, ਤਾਂ ਫਿਰ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ (ਸਤਯੁਗ) ਦੀ ਪੁਨਰਸਥਾਪਨਾ ਹੋਵੇਗੀ। ਜਦੋਂ ਚੰਦ੍ਰਮਾ, ਸੂਰਜ ਅਤੇ ਤਿਸ਼ਯਾ-ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ ਇੱਕੋ ਰਾਤ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤਦੋਂ ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਆ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਪਿਛਲੇ, ਮੌਜੂਦਾ ਅਤੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ, ਤੁਸੀਂ ਸੁਣ ਲਈ। ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਪਰੀਕਸ਼ਿਤ ਦੇ ਜਨਮ ਤੱਕ, ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ, ਪੰਦਰਾਂ ਸਾਲ ਵਧਾ ਕੇ, ਜਾਣਣਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਮਾਪ ਤੇ ਮਹਾਪਦਮ ਦੇ ਅੰਤਰਾਲ ਦਾ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਇੱਕ ਸੌ ਛਿਆਸੀ ਸਾਲ ਹੈ। ਇਹ ਸਮਾਂ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਆਂਧ੍ਰਾਂਤ (Andhra-ending) ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਪੁਰਾਣਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੀ ਹੈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਤੀਪ ਰਾਜ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸੌ ਸਾਲ ਕਹੇ; ਅਤੇ ਆਂਧ੍ਰਾਂ ਲਈ, ਫਿਰ ਸਤਾਈ (2700) ਸਾਲ ਜੋੜੋ। ਇਹ ਸੱਤਾਈ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਸਾਰੇ ਨਕਸ਼ਤਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਹਰ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਯੁਗ, ਦਿਵ੍ਯ ਮਾਪ ਵਿੱਚ, ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਯੁਗ ਸਠ (60) ਅਤੇ ਸੱਤ ਦਿਵ੍ਯ ਦਿਨਾਂ ਸਮੇਤ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਦਿਵ੍ਯ ਸਮਾਂ, ਉਹ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਅਧੀਨ, ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲੇ ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤਰੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕੋ ਜਿਹੀ ਦਿਸ਼ਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਉਥੇ, ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੌ ਸਾਲ ਇਕੱਠੇ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗ ਦਾ ਸੰਕੇਤ ਹੈ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ, ਸੌ ਸਾਲ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਆਂਧ੍ਰਾਂਤ ਵਿੱਚ, ਚੌਵੀ (24) ਵਾਰ, ਉਹ ਹੋਣਗੇ। ਫਿਰ, ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਗੁਣ ਬਹੁਤ ਖ਼ਰਾਬ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਸਭ ਝੂਠ, ਧਰਮ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਧਨ ਵਿੱਚ ਪੀੜਤ ਹੋਣਗੇ। ਜਦੋਂ ਵੇਦਿਕ ਤੇ ਆਚਾਰ ਸੰਬੰਧੀ ਨੀਤੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਜਾਣਗੀਆਂ, ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਗੁੰਝਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਕੇ, ਸ਼ੰਕਰ ਦੇ ਮਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਲੱਗ ਪੈਣਗੇ। ਸ਼ੂਦਰ, ਦੁਜਾਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਣਗੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਲਈ ਯਜਨਾ ਕਰਨਗੇ, ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਆਉਣਗੇ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੀਵਿਕਾ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਡਿੱਗਦੇ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਇਹ ਦੁਰਵਸਥਾ ਹੋਵੇਗੀ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਵਿਆਸ ਜੀ ਨੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ।