ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਧਰਤੀ ਤੇ ਵਰਤਮਾਨ ਚੱਕਰਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ। ਪਹਿਲੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਕਾਵ੍ਯ, ਹਰਸ਼, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਪ੍ਰਥੂ, ਆਤਰੇਯ, ਅਗਨੀ, ਜੋਤਿਰਧਾਮਾ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਸਾਧੂਆਂ ਨੇ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਤਾਮਸਿਕ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਪੌਲਹਾ, ਵਨਪੀਠ, ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਸੀਸ਼ਠ, ਚੈਤ੍ਰ ਅਤੇ ਪੌਲਸਤਿਆ ਵਰਗੇ ਸਾਧੂ ਆਏ। ਤਾਮਸ ਮਾਨੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਨੁਵੰਡ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਨਰ, ਖ੍ਯਾਤੀ, ਭਯ, ਪ੍ਰਿਯਭ੍ਰਿਤਯਾ, ਆਵਕਸ਼ੀ, ਪૃਸ਼ਟਲੋਢਾ, ਦ੍ਰਿਢੋਦਯਤਾ, Ṛਤਾ ਅਤੇ Ṛਤਬੰਧੂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਪੰਜਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਚਾਰੀਸ਼ਣੁ ਮਾਨੁ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰਣਿਤ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਅਮ੍ਰਿਤਾਸ, ਭਾਭੂਤਰਾਜਸ, ਵਿਕੁੰਠ ਅਤੇ ਸਸੁਮੇਧਾ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਚਾਰੀਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੌੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਵਾਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਚੌਦਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਚਮਕਦਾਰ ਸਮੂਹ ਸਨ। ਸਵਤ੍ਰ, ਵਿਪਰੇਗਨੀ, ਭਾਸਾ, ਸਵਾ, ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਤੀ, ਸਠਾਮ੍ਰਿਤ, ਸੁਮਤੀ, ਵਾਵਿਰਾਵਾ, ਵਾਚਿਨੋਦਾ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਹਨ। ਪ੍ਰਵਿਰਾਸ਼ੀ, ਵਾਦ, ਪ੍ਰਾਸ਼—ਇਹ ਚੌਦਾਂ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਦੇਵਤਾ, ਜੋ ਅਮ੍ਰਿਤਾਭਾਸ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚਾਰੀਸ਼ਣੁ ਦੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮਤਿ, ਸੁਮਤੀ, Ṛਤਾ, ਸਤ੍ਯ, ਆਵ੍ਰਿਤੀ, ਵਿਵ੍ਰਿਤੀ, ਮਦ ਅਤੇ ਵਿਨਯ—ਇਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਵੀ ਹਨ। ਜੇਤā, ਜਿਸ਼੍ਣੁ, ਸਹਾ, ਦ੍ਯੁਤਿਮਾਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਵਸ—ਇਹ ਭਾਭੂਤਰਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਭੇਤਤਾ, ਜਯ, ਭੀਮਾ, ਸ਼ੁਚਿ, ਦਾਂਤਾ, ਯਸ਼ੋ, ਦਮ, ਨਾਥ, ਵਿਦਵਾਨ, ਅਜੇਯ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਾ, ਗੌਰਾ ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵਾ—ਇਹ ਵਿਕੁੰਠ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ; ਹੁਣ ਸੁਮੇਧਾ ਦੀ ਸੁਣੋ। ਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਤੀਥੀ, ਸਤ੍ਯਮੇਧਾ, ਪૃਸ਼ਰਿਮੇਧਾ, ਅਲਪਮੇਧਾ, ਭੂਯੋਮੇਧਾ ਅਤੇ ਹੋਰ—ਇਹ ਸੁਮੇਧਾ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਹਨ। ਦਿਪਤਿਮੇਧਾ, ਯਸ਼ੋਮੇਧਾ, ਸਥਿਰਮੇਧਾ, ਸਰਵਮੇਧਾ, ਅਸ਼ਵਮੇਧਾ, ਪ੍ਰਤੀਮੇਧਾ, ਮੇਧਾਵਾਨ ਅਤੇ ਮੇਧਾਹਰਤਾ—ਇਹ ਵੀ ਸੁਮੇਧਾ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਸ ਸਮੇਂ ਇੰਦਰ ਵਿਭੂ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਪੌਲਸਤਿਆ ਵੇਦਬਾਹੁ ਸੀ, ਅਤੇ ਕਾਸ਼ਯਪ ਯਜੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਹਿਰਣ੍ਯਰੋਮਾ ਆਂਗਿਰਸ ਸੀ, ਵੇਦਸ਼੍ਰੀ ਭਾਰਗਵ ਸੀ, ਊਰਧਵਬਾਹੁ ਵਾਸੀਸ਼ਠ ਸੀ, ਪਰਜਨ੍ਯ ਪੌਲਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਨੇਤ੍ਰ ਆਤਰੇਯ ਸੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੈਵਤ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਾਧੂ ਸਨ। ਉਹ ਚਾਰੀਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਪੁਰਾਣਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਫ਼, ਮਜ਼ਬੂਤ, ਦੁਸ਼ਮਣ ਰਹਿਤ, ਝੰਡਾ ਥਾਂ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਾਅਦਿਆਂ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੀ। ਸਵਾਰੋਚਿਸ਼ਾ, ਉੱਤਮ, ਤਾਮਸ ਅਤੇ ਰੈਵਤ—ਇਹ ਚਾਰ ਮਾਨੂ ਪ੍ਰਿਯਵ੍ਰਤ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਹਨ। ਛੇਵੇਂ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਸਥਾਨ ਹੈ—ਪਹਿਲੇ ਜਨਮ ਲੈ ਚੁੱਕੇ, ਅਜੇ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਪෘਥੁਕਾਂ ਵਿੱਚ ਮਜ਼ਬੂਤ ਲੇਖਾ—ਇਹ ਪੰਜ ਸਮੂਹਾਂ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸ੍ਰਿਜਨਾ ਨੂੰ ਮਾਂਆਂ ਦੇ ਨਾਮਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਆਤਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਆਰਣ੍ਯ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੱਠ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਤਰੀਕਸ਼, ਵਸੁਹਯ, ਅਤਿਥੀ, ਪ੍ਰਿਯਵਤ, ਸ਼੍ਰੋਤਾ, ਮੰਤਾਂ, ਸੁਮੰਤਾਂ—ਇਹ ਪਹਿਲੇ ਹਨ। ਸ਼ੇਨਭਦ੍ਰ, ਪਸ਼ਿਆ, ਪਾਥ੍ਯਨੇਤਰ, ਮਹਾਯਸ਼ਾ, ਸੁਮਨਾ, ਸੁਵੇਤਾ, ਰੈਵਤ, ਸੁਪ੍ਰਚੇਤਸ, ਦ੍ਯੁਤੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਸੱਤਵ—ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਤਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵਿਜਯ, ਸੁਜਯ, ਮਨੋਦ੍ਯਾਨ, ਸੁਮਤੀ, ਸੁਪਾਰੀ, ਵਿਜ਼੍ਞਾਤਾ, ਅਰਥਪਤੀ—ਇਹ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਪෘਥੁਕਾਂ ਦੀ ਸੁਣੋ। ਅਜਿਸ਼ਟ, ਸ਼ਾਕ੍ਯਨਾ, ਵਾਨਪ੍ਰਿਸ਼ਠ, ਸ਼ਾਂਕਰ, ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਸ਼੍ਙ, ਵਿਸ਼੍ਣੁ, ਵਿਜਯ, ਅਤੇ ਅਜਿਤ ਮਹਾਨ—ਇਹ ਆਕਾਸ਼ੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪෘਥੁਕਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਲੇਖਾਂ ਬਾਰੇ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗਾ; ਸੁਣੋ ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਮਨੋਜਵ, ਪ੍ਰਘਾਸਾ, ਪ੍ਰਚੇਤਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਯਸ਼ਾ। ਵਾਤ, ਧ੍ਰੁਵਕਸ਼ਿਤੀ, ਅਦਭੁਤ ਮਹਾਨ, ਅਵਨਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ—ਇਹ ਲੇਖਾਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੋਜਵ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਬਣਿਆ; ਉਨਤ, ਭਾਰਗਵ, ਅਤੇ ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ, ਆਂਗਿਰਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਸੁਧਾਮਾ, ਕਾਸ਼ਯਪ, ਵਾਸੀਸ਼ਠ, ਵਿਦਰਾਜ, ਅਤਿਮਾਨ, ਪੌਲਸਤਿਆ, ਸਹਿਸ਼ਣੁ, ਪੌਲਹਾ, ਮਧੁਰਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰੇਯਾ—ਇਹ ਸੱਤ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਨ। ਊਰੂ, ਪੂਰੂ, ਸ਼ਤਦਿਯੁਮਨਾ, ਤਪਸਵੀ, ਸਤ੍ਯਵਾਕ, ਕ੍ਰਿਟੀ, ਅਗਨਿਸ਼ਟੁਦਾ, ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੁਦਿਯੁਮਨਾ—ਇਹ ਨੌਂ ਹਨ। ਅਭਿਮਨਯੂ ਦਸਵਾਂ ਹੈ; ਇਹ ਮਾਨੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਨਾਦਵਾਲੀ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਏ; ਇਹ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਛੇਵੇਂ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਵੈਵਾਸਵਤ ਦੀ ਰਚਨਾ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ; ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਅਤੇ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਓ ਦੋਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ। ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦਾ ਵਿਰਾਸਤ ਲਿਆ; ਸਾਨੂੰ ਸਚਮੁਚ ਦੱਸੋ ਕਿ ਹੋਰ ਕੌਣ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ ਉੱਭਰੇ। ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਸੀਂ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ; ਉਸ ਦੀ ਵਿਰਾਸਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਥੂ, ਵੇਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮ ਲਿਆ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਹੋਰ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂਆਂ ਵਿੱਚ ਦਕਸ਼ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਾ ਸਨ; ਆਤਰੀ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ, ਉੱਤਾਨਾਪਾਦ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦਕਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਵਿਰਾਸਤ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ; ਸਵਯੰਭੂ ਮਾਨੁ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਤਰੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਭਵਿੱਖ ਦਾ ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਾਨਵੰਤਰ ਆਏਗਾ, ਮੈਂ ਛੇਵੇਂ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ, ਓ ਦੋਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤਾਵਨਾ ਨਾਲ। ਉੱਤਾਨਾਪਾਦ ਤੋਂ ਚਾਰ ਧੀਆਂ ਜਨਮ ਲੈਣਗੀਆਂ: ਸੁਨ੍ਰਿਤਾ, ਵਿਟ੍ਤਭਾਵਿਨੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਧਰਮਾ, ਧ੍ਰੁਵਾ ਦੀ ਸੁਭਾਗਸ਼ਾਲੀ ਮਾਂ; ਧਰਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੋਂ ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ, ਜੋ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੀ ਹੈ, ਜਨਮ ਲੈਂਦੀ ਹੈ। ਉੱਤਾਨਾਪਾਦ ਨੇ ਧ੍ਰੁਵਾ, ਕੀਰਤਿਮੰਤ, ਆਯਸਮੰਤ, ਅਤੇ ਵਸੁ, ਨਾਲ ਹੀ ਦੋ ਧੀਆਂ, ਸ਼ੁਚਿਸਮਿਤਾ ਅਤੇ ਮਨਸਵਿਨੀ, ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸਵਰਾਂ ਵੀ ਜਨਮ ਲਿਆ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਿਕਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਧ੍ਰੁਵਾ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਦਸ ਦਿਵਿਆ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨਿਸ਼ਕਾਮਤਾ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ। ਪਹਿਲੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਸਵਯੰਭੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਹਾਰਦਾ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਬ੍ਰਹਮਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਤਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸਥਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਉੱਥੇ ਚੜ੍ਹਦਾ ਅਤੇ ਥੱਲੇ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਸੁਖਦਾਇਕ ਅਤੇ ਅਨੰਤ ਹੈ। ਉਸ ਦੀ ਅਸਧਾਰਣ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਦੈਤੀਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਗੁਰੂ, ਉਸ਼ਨਸ, ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਧਨਾ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।