ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਜਾਨਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਸ਼ਚੇਕਸਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਮਦਿਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਸ਼ਯਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਇਹ ਨਾਂ ਕਸ਼ਯਾ ਪੀਣ ਕਰਕੇ ਮਿਲਿਆ। ਕਸ਼ਯਪ, ਜੋ ਕਿ ਦੱਖ ਦੇ ਰੋਸ ਭਰੇ ਸ਼ਾਬਦਾਂ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਉਸੇ ਕਰਕੇ ਉਹ ਐਸਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਤੇ, ਪਰਮਪਿਤਾ ਨੇ ਦੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਵਿਆਹਣ ਲਈ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਭ ਧੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵ੍ਰਿਤਾਂਤ, ਜੋ ਵਾਰੁਣ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੈ, ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਨੇਕ ਚਲਣ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੌਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੁਣ, ਛੇਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਮਨੁ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦੀ ਸਵੈਭਾਵਿਕ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।” ਦੱਖ ਨੇ, ਜੋ ਆਤਮਜ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਚਲਦਾ ਸੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਜਦ ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਦੱਖ ਨੇ ਚਾਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ: ਜੋ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜੰਮਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਡਿਆਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਨਮੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਗਦੇ ਹਨ। ਦੱਖ ਨੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਘੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਨਿਮਾ ਆਦਿਕ ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ, ਅਤੇ ਗੰਧਰਵ ਆਦਿਕ ਰਚੇ—ਜੋ ਉਸੇ ਵਰਗੇ ਰੂਪ, ਦੌਲਤ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਰਚਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਜੀਵ ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਯਕਸ਼, ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਵੀ ਰਚੇ। ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਮਨ-ਜਨਿਤ ਜੀਵ ਵਧੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰਿਆ। ਫਿਰ, ਵਿਭਿੰਨ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਰਚਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਦੇ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਅਸਿਕਨੀ ਨੂੰ ਵੀਰਣਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਅਸਿਕਨੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲੀ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਅਚਲ ਸੰਸਾਰ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਇਥੇ, ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦੱਖ ਵਲੋਂ ਅਸਿਕਨੀ, ਜੋ ਵਿਰੀਣਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ, ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਦੱਖ, ਜੋ ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਅਨੇਕ ਕੁਆਂਵਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਜਦ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਛੱਡੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: “ਇੱਥੇ ਜੀਵ ਵੱਸਣਗੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ, ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਦੱਖ ਵਲੋਂ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕੁਆਂਵਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਜਿੱਥੇ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਦੱਖ ਨੇ ਵਿਰੀਣਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਦੱਖ ਨੇ, ਜੋ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਆਸੀਵਾਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਣੀ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤਾਕਤਵਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਸੰਖਿਆ ਰੋਕਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਜਿਹੇ ਬਚਨ ਆਖੇ ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਆ ਗਿਆ। ਜੋ ਕਸ਼ਯਪ ਰਿਸ਼ੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਵਾਜ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਹੈ; ਦੱਖ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਹ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ (ਬ੍ਰਹਮਾ) ਦੇ ਮਨ ਤੋਂ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤ੍ਰ ਜੰਮਿਆ; ਇੱਥੇ, ਦੱਖ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਮਨ-ਜਨਿਤ ਪੁੱਤ੍ਰ ਮੁੜ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਦੂਜਾ ਮਨ-ਜਨਿਤ ਪੁੱਤ੍ਰ ਬਣਿਆ; ਨਾਰਦ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ ਸੀ, ਉਹੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ, ਦੱਖ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ—ਹਰਯਸ਼ਵ—ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੇ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਾਲ; ਉਹ ਸਭ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੱਖ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਪਰ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਨੇ, ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ 'ਤੇ, ਦੱਖ ਨੇ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ ਕਿ ਨਾਰਦ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤ੍ਰ ਬਣੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੱਖ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਧੀ ਪਰਮੇਸ਼ਠੀਨ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਰਦ ਮੁੜ ਜੰਮਿਆ, ਜੋ ਡਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਂਤ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ, ਨਵੀਂ ਜਿਗਿਆਸਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸੂਤ ਜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਜੋ ਸੱਚਾਈ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਪ੍ਰਾਚੇਤਸ ਵੰਸ਼ਜ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਨਾਰਦ ਵਲੋਂ ਕਿਵੇਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ?” ਇਹ ਉੱਤਮ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਪੜਚੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੂਤ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਆਖੇ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ ਸਨ। ਦੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਹਰਯਸ਼ਵ, ਜੋ ਸੰਤਾਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸਨ, ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਨਾਰਦ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਨੌਜਵਾਨ ਅਤੇ ਅਣਭੱਜੇ ਹੋ; ਤੁਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੇ ਹੇਠਾਂ, ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ—ਤਾਂ ਫਿਰ ਤੁਸੀਂ ਸੰਤਾਨ ਕਿਵੇਂ ਪੈਦਾ ਕਰੋਗੇ? ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਪ ਕਿੰਨੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੀ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਇਹ ਨਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਰਚਨਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰੋਗੇ? ਚਾਹੇ ਘੱਟ ਬਣਾਵੋ ਜਾਂ ਵੱਧ, ਦੋਸ਼ ਹੈ।” ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਚਲੇ ਗਏ; ਵਾਯੂ ਦੇ ਰਸਤੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਅੱਜ ਤੱਕ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਵਾ ਨਾਲ ਭਟਕਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਯੂ ਦੇ ਮਾਰਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਭਟਕਦੇ ਹਨ। ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਗੁਆ ਕੇ, ਦੱਖ ਨੇ ਮੁੜ ਵੈਰੀਣੀ ਤੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਸੰਤਾਨ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਸ਼ਬਲਸ਼ਵ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਨਾਰਦ ਵਲੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੁਣੇ ਬਚਨ ਮੁੜ ਸੁਣੇ। ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਸਭ ਯੁਵਕ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, “ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਠੀਕ ਆਖਿਆ; ਅਸੀਂ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੇ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹਾਂ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।” ਅਸੀਂ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਾਪ ਜਾਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਕਰਾਂਗੇ; ਪਰ ਉਹ ਵੀ ਉਸੇ ਮਾਰਗ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਅਤੇ ਅੱਜ ਤੱਕ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਏ, ਜਿਵੇਂ ਦਰਿਆ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਤੋਂ, ਜੇ ਕੋਈ ਭਰਾ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਐਸੇ ਹੀ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਐਸਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੱਖ ਦੀ ਮਨ-ਜਨਿਤ ਰਚਨਾ, ਨਾਰਦ ਦੇ ਉਪਦੇਸ਼, ਅਤੇ ਦੱਖ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਵਿਲੀਨਤਾ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ।