ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜੋ ਲੋਕ ਆਏ, ਉਹ ਵੀ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈ ਕੇ ਭਾਰਗਵ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕਸ਼ਤਰੀਯਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਚਯਵਨ ਜਨਮੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਰਥ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਚਯਵਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਧਿਮਾਨ ਸੁਦਾਸਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਸੁਦਾਸਾ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਸੌਦਾਸਾ, ਸਹਦੇਵ ਅਤੇ ਸੋਮਕ। ਜਦੋਂ ਵੰਸ਼ ਘੱਟ ਗਿਆ, ਅਜਮੀਢਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਕ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਸੋਮਕ ਨੂੰ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਅਜਮੀਢਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਸੋਮਕ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਪੁੱਤਰ ਪૃਸ਼ਤ ਸੀ, ਜੋ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦਾ ਦਾਦਾ ਸੀ। ਪૃਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦਯੁਮਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਅਜਮੀਢਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ ਧੂਮਿਨੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਆਪਣੀ ਅਗਲੀ ਜਨਮ ਵਿਚ, ਧੂਮਿਨੀ ਨੇ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਕਠੋਰ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਘੱਟ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੀ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਾਗਦੀ ਰਹਿੰਦੀ, ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਜਨ ਅੱਗ ਦੇ ਨੇੜੇ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਵੱਡੇ ਵਰਤ ਵਾਲੀ ਇਸਤਰੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸਿਰਫ ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ ਉੱਤੇ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸ ਧੂਮਰਵਰਣਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਮਹਾਨ ਅਜਮੀਢਾ ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ। ਉਸ ਨੇ ਧੂਮਰਵਰਣਾ ਤੋਂ ਋ਕਸ਼ਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸੀਤਾ ਦਾ ਵੱਡਾ ਭਰਾ ਸੀ। ਋ਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸੰਵਰਣ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸੰਵਰਣ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਕੁਰੂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕੁਰੂ ਉਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪ੍ਰਯਾਗ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਹਲ ਚਲਾਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਹ ਹਲ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇੰਦਰ ਉਥੇ ਆਏ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿਤਾ। ਇਹ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ, ਸੁਹਾਵਣੀ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਬਣ ਗਈ। ਕੁਰੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਜੋ "ਕੁਰੂ" ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਅੱਗੇ ਰਹੇ। ਕੁਰੂ ਦੇ ਪ੍ਰਿਯ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਨਵਨ ਅਤੇ ਜਹਨੂ ਹੋਏ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰੀਮਰਦਨ ਸੀ। ਸੁਧਨਵਨ ਤੋਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬੜੀ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਯਵਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਚਯਵਨ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਮਿੱਤਰ, ਵਿਦਯੋਪਰਿਚਾਰ ਨਾਂਕ ਵੀਰ ਵਸੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਆਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਗਤੀ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਵਿਦਯੋਪਰਿਚਾਰ ਤੋਂ ਗਿਰਿਕਾ ਦੇ ਕੋਖੋਂ ਸੱਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਮਹਾਰਥ, ਭਗਧਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ, ਪ੍ਰਤਿਆਗ੍ਰਹ, ਕੁਸ਼ਾ (ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਣਿਵਾਹਨ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ), ਮਾਥੈਲਯ, ਲਲਿੱਤਥ ਅਤੇ ਮਤਸ੍ਯਕਾਲਾ। ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਦਾ ਵਾਰਸ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰਾ ਹੋਇਆ। ਕੁਸ਼ਾਗ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਋ਸ਼ਭ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਋ਸ਼ਭ ਤੋਂ ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਚੰਗੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪੁਸ਼ਪਵਾਨ ਤੋਂ ਸਤਯਹਿਤ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਨਵਨ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਉਰਜਾ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਉਰਜਾ ਤੋਂ ਨਭਸਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਪੁਰਖਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਪਰ ਬੁੱਢਾਪੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਇਕਠੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਸੀ ਜਰਾਸੰਧ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀਆਂ ਸਨ। ਜਰਾਸੰਧ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਜਰਾਸੰਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਹਦੇਵ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾਧਿ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਤਪੱਸਵੀ ਸਨ। ਸੋਮਾਧਿ ਤੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰੁ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਮਾਗਧ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਸੀ। ਪਰਿਕਸ਼ਿਤ ਦਾ ਵਾਰਸ ਜਨਮੇਜਯਾ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੁਤਸੇਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਸੇਨਾ ਸੀ। ਜਹਨੂ ਨੇ ਸੁਰਥਾ ਨਾਂਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਸੁਰਥਾ ਤੋਂ ਵੀਰ ਰਾਜਾ ਵਿਦੂਰਥਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਦੂਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਾਰਵਭੌਮ ਸੀ। ਸਾਰਵਭੌਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਤਸੇਨਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਆਰਾਧਿਤਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਆਰਾਧਿਤਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਸੀ, ਨੂੰ ਅਯੁਤਾਯੁ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅਯੁਤਾਯੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕ੍ਰੋਧਨ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦੇਵਾਤਿਥੀ ਜਨਮਿਆ। ਦੇਵਾਤਿਥੀ ਤੋਂ ਋ਕਸ਼ਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਋ਕਸ਼ਾ ਤੋਂ ਭੀਮਸੇਨਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਦਿਲੀਪਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਦਿਲੀਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤੀਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਦੇਵਾਪੀ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਅਤੇ ਬਾਹਲਿਕ। ਬਾਹਲਿਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਸੱਤ ਬਾਹਲਿਕਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੋਮਦੱਤਾ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਸੀ, ਬਾਹਲਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਸੋਮਦੱਤਾ ਤੋਂ ਭੂਰੀ, ਭੂਰਿਸ਼ਰਵਾਸ ਅਤੇ ਸ਼ਲਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਦੇਵਾਪੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੀ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ। ਦੇਵਾਪੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਚਯਵਨ ਅਤੇ ਇਸ਼ਟਕਾ ਹੋਏ। ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਰਾਜਾ ਬਣੇ, ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਚਿਕਿਤਸਕ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਵੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ—ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੀ ਉਹ ਛੂਹ ਲੈਂਦੇ, ਉਹ ਬੁੱਢਾ ਵਿਅਕਤੀ ਦੁਬਾਰਾ ਜਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਲੋਕ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਇਸ ਧਰਮਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਜਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੇਵਵ੍ਰਤ (ਭੀਸ਼ਮ) ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਭੀਸ਼ਮ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੇ ਦਾਦਾ ਹਨ। ਫਿਰ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ਾਂਤਨੁ ਨੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਵਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਿਯ ਅਤੇ ਹਿਤੈਸ਼ੀ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੁਵੈਪਾਯਨ ਨੇ ਵੀ ਵਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ—ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ, ਪਾਂਡੂ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ। ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਤੋਂ ਗਾਂਧਾਰੀ ਨੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਦੁਰਯੋਧਨ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੁ ਸੀ। ਪਾਂਡੂ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਮਾਦਰੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਿਥਾ (ਕੁੰਤੀ) ਸਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ, ਪਾਂਡੂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ। ਧਰਮ ਤੋਂ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ, ਵਾਯੂ ਤੋਂ ਵ੍ਰਿਕੋਦਰ (ਭੀਮ), ਇੰਦਰ ਤੋਂ ਧਨੰਜਯ (ਅਰਜੁਨ) ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਇੰਦਰ ਵਰਗੀ ਸੀ। ਮਾਦਰੀ ਤੋਂ ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਦੇ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਨਾਲ ਨਕੁਲ ਅਤੇ ਸਹਦੇਵ ਜਨਮੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਕਈ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ, ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁਰਖੇ ਜਨਮੇ।