ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਦੇ ਅਟੱਲ ਬੀਜ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਅਸਫਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇੱਥੇ ਦੋ ਦੀ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ। ਜਦੋਂ ਗਰਭ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣਿਆ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਆ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ, "ਤੂੰ ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਘੂਰੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ, ਜਿੱਥੇ ਬੱਚਾ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਬੀਜ ਰੁਕ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਾ ਦੋਹਾਂ ਵਿਚ ਫਸ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੁੰਡਾ ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਮਮਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾ ਰਹੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ! ਇਹ ਭਰਦਵਾਜ ਹੈ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੁੰਡਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। "ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲੋ," ਇਹ ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਭਰਦਵਾਜ ਅਜਿਹਾ ਹੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਿਨਾਂ ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵੱਡੇ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਰੁਤਸੋਮ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਇਆ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਜਦ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਦੁਬਾਰਾ ਚਲ ਪਿਆ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ!" ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਾ ਵਿਅਰਥ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਵਿਤਥਾ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਦਵਾਜ, ਜੇਕਰਚੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਖਸ਼ਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਹ ਦੋ ਪਿਉ ਵਾਲਾ—ਦ੍ਵਿਮੁਖਿਆਯਨ—ਕਹਿਣਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਵਿਤਥਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਸ ਲੋਕ ਤੋਂ ਸੁਰਗ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕੀਤਾ। ਵਿਤਥਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਭੂਵਮਨਯੂ ਹੋਇਆ। ਭੂਵਮਨਯੂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਿੱਧੇ ਤੱਤਾਂ ਵਾਂਗ ਵੱਡੇ ਸੀ: ਬ੍ਰਿਹਤ੍ਕਸ਼ਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਬਲਵਾਨ ਸੀ; ਨਰਾ ਅਤੇ ਗਾਗ੍ਰਾ, ਜੋ ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਨਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰੂਵੀਰਯ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦੇਵ—ਇਹ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਵੰਸ਼ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਗ੍ਰਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸ਼ਿਨੀਬੱਧ ਤੋਂ ਹੋਏ, ਜੋ ਗਾਗ੍ਰਿਆਂ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਇਹ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਸੀ। ਭੀਮ, ਜੋ ਬੜੀ ਬਲਵਾਨਤਾ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣੀ, ਪੁਸ਼ਕਰਿਨੀ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਇੱਕ ਵਾਂਦਰ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣੇ, ਤੇ ਵਾਂਦਰ ਵੀਰ ਖ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ। ਗਾਗ੍ਰ, ਸੰਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵੀਰਯ ਵੰਸ਼ੀ ਦੋਹਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਖ਼ਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਉਹ ਅੰਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਧੀਨ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਤ੍ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਨਾਲ ਜੁੜਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਹਤ੍ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਵਾਰਸ ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਨਿਬੰਧ ਸੀ। ਸੁਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਸਤਿਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਗਰੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ। ਹਸਤਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਅਜਮੀਧ, ਦ੍ਵਿਮੀਧ ਅਤੇ ਪੁਰੁਮੀਧ—ਇਹ ਤਿੰਨੋ ਬੜੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਨ। ਅਜਮੀਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਭਾ ਸਨ, ਜੋ ਉੱਚ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਬਣੇ। ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣੋ: ਕੇਸਿਨੀ ਤੋਂ ਅਜਮੀਧ ਨੇ ਕੰਠਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕੰਠਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕੰਠਾਯਣ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਏ। ਧੂਮਿਨੀ ਤੋਂ ਅਜਮੀਧ ਨੇ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਵਾਸੁ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਬ੍ਰਿਹਦਵਾਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਵਿਸ਼ਨੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਤਕਰਮ, ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ, ਫਿਰ ਸੇਨਜਿਤ ਹੋਇਆ। ਸੇਨਜਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ: ਰੁਚਿਰਾਸ਼ਵ, ਕਾਵਯ, ਧੀਰਧਨੁਸ਼ੀ ਰਾਮ, ਅਤੇ ਵਤ्स, ਜੋ ਅਵੰਤਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਹ ਪਰਿਵਤਸਰ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਰੁਚਿਰਾਸ਼ਵ ਦਾ ਵਾਰਸ ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼ੇਣ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਰਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪਰਾਧੀ ਨੀਪਾ ਜਨਮਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨੀਪਾ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਨੀਪ ਰਾਜੇ ਕਹਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕੀਰਤਿਵਰਧਨ ਸੀ। ਕੰਪਿਲਯਾ ਵਿੱਚ ਸਮਰ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੇਸ਼ਟਾ ਸਮਰ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਸਮਰ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਪਰਾ, ਸਤਵਦ ਅਤੇ ਇਕ ਹੋਰ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਪਰਾਧੀ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਸੀ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਵਿਬ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਵਿਬ੍ਰਜਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਅਨੂਹਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸ਼ੁਕ ਦੇ ਜਵਾਈ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ। ਅਨੂਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਮਦੱਤ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੋਗਾਸੁਨੁ ਅਤੇ ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਡਕਸੇਨ ਸੀ। ਉਡਕਸੇਨ ਦਾ ਵਾਰਸ ਭੱਲਾਟਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ ਸੀ। ਭੱਲਾਟਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਜਯ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਲਈ ਉਗ੍ਰਾਯੁਧ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਸ਼ਨ ਉਠਿਆ ਕਿ ਉਗ੍ਰਾਯੁਧ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਹ ਕਿਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਾਸ ਕੀਤਾ? ਦ੍ਵਿਮੀਧ ਦਾ ਵਾਰਸ ਗਿਆਨੀ ਯਵੀਨਰ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਤੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲਵਾਨ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹਨੇਮੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਵਰਮਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਵਰਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਰਵਭੌਮ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਸਰਵਭੌਮ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਭਗਵਤ ਕ੍ਰਿਪਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਆਪਣਾ ਨਾਂ ਅਮਰ ਕੀਤਾ।