ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਰਾਜਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੀਜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੁੱਤ ਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਵਾਪਸ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇਂ ਵੀ ਜੋ ਗਰਭ ਨੂੰ ਪਾਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੂੰ ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਸਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਬੂਲ ਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਭਾਰਤ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਵਿਖਰੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਫਿਰ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਲਿਆ ਕੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਇੱਥੇ ਭਰਦਵਾਜ ਦੇ ਜਨਮ ਅਤੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਕੋਲ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾਣ ਦੀ ਕਥਾ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਮਾਤਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਉਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਜਾ, ਮੈਨੂੰ ਮਿਲਾਪ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੇ।" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਹੇ ਸਵਾਮੀ, ਮੈਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ; ਗਰਭ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ 'ਬ੍ਰਹਮ' ਉਚਾਰਦੀ ਹੈ।" "ਤੇਰਾ ਬੀਜ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਇਹ ਕੰਮ ਅਧਰਮ ਹੈ," ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੱਸ ਕੇ ਬੋਲੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਨਯ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਉਪਦੇਸ਼ ਨਾ ਦੇਵੀਂ।" ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਮਿਲਾਪ ਲਈ ਵਧੇ। ਫਿਰ, ਗਰਭ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।" "ਤੇਰਾ ਬੀਜ ਅਟੱਲ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ," ਗਰਭ ਨੇ ਆਖਿਆ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਆਖਦੇ ਹਨ, "ਜਦ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇੰਨੇ ਸਮੇਂ ਰੋਕਿਆ, ਜਦ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੂੰ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਮਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਦਾ ਰਸਤਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੱਚਾ ਦੋਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਾ ਤੁਰੰਤ ਜੰਮਿਆ, ਮਮਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਂਦੀ ਹਾਂ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ; ਇਹ ਭਰਦਵਾਜ ਹੈ।" ਇੰਝ ਆਖ ਕੇ, ਜਦ ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਓਸ ਵੇਲੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। "ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਲ," ਇਹ ਆਖ ਕੇ, ਭਰਦਵਾਜ ਇੰਝ ਬਣਿਆ। ਜਦ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕੀਤੇ। ਪਰ, ਜਦ ਉਸ ਮਹਾਨ ਯਜਨਕਾਰੀ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੁੜ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਮਾਰੁਤ ਸੋਮ ਯਜਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਾਰੁਤਾਂ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਭਾਰਤ ਨੇ ਭਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼-ਲਾਈਨ ਫਿਰ ਬਣ ਗਈ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ one।" ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਭਰਦਵਾਜ ਦਾ ਨਾਮ ਵਿਤਥਾ ਪਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਰਦਵਾਜ, ਜਦ ਕਿ ਜਨਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸੀ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹ ਦੋ ਪਿਤਾ ਵਾਲਾ ਦਵਿਮੁਖਿਆਯਨ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਜਦ ਵਿਤਥਾ ਜੰਮਿਆ, ਭਾਰਤ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ; ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਿਤਥਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਭੁਵਮਨਯੂ ਹੋਇਆ। ਭੁਵਮਨਯੂ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਚਾਰ ਮਹਾਤੱਤਵਾਂ ਵਰਗੇ ਸੀ: ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ; ਨਰ, ਗਾਗ੍ਰ, ਜੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਨਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਦੋ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰੂਵੀਰ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦੇਵ, ਜੋ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਕਹਾਏ। ਗਾਗ੍ਰ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਸ਼ਿਨੀਬੱਧ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ; ਉਹ ਗਾਗ੍ਰਿਆ ਕਹਾਏ, ਜੋ ਦੁਜਾਤੀ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਹਨ। ਭੀਮ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ 'ਭੋਜਕ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ: ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣੀ, ਪੁਸ਼ਕਰਣੀ ਅਤੇ ਤੀਜਾ ਇੱਕ ਵਾਂਦਰ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਏ ਅਤੇ ਵਾਂਦਰ ਉਤਮ ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ। ਗਾਗ੍ਰ, ਸੰਕ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਵੀਰਯਾ ਦੁਜਾਤੀ ਹਨ, ਖ਼ਸ਼ਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ; ਉਹ ਅੰਗੀਰਸ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਜੋ ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦੀ ਵੰਸ਼ਜ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਿਹਤਕਸ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ; ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਸਤਿਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਾਮੀ ਹੋਇਆ। ਹਸਤਿਨ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਸਾਰੇ ਮਹਾਨ ਧਰਮਾਤਮਾ: ਅਜਾਮੀਧ, ਦਵਿਮੀਧ ਅਤੇ ਪੁਰੁਮੀਧ। ਅਜਾਮੀਧ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਭਾ ਸਨ, ਜੋ ਉਤਮ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਦੇ ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਉਹ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜੇ ਹੋਏ। ਭਰਦਵਾਜ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ: ਕੇਸੀਨੀ ਵਿੱਚ, ਅਜਾਮੀਧ ਨੇ ਕੰਠਾ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੇਧਾਤਿਥੀ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਕੰਠਾਯਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋਏ। ਧੂਮਿਨੀ ਵਿੱਚ, ਅਜਾਮੀਧ ਨੇ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਿਹਦਵਾਸੁ ਨੂੰ ਜੰਮਿਆ। ਬ੍ਰਿਹਦਵਾਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਵਿਸ਼ਨੁ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਤਕਰਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੇਨਜਿਤ ਸੀ; ਫਿਰ ਸੇਨਜਿਤ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਰੁਚਿਰਾਸ਼ਵ, ਕਾਵਯ, ਧੀਰਵਾਨ ਰਾਮਾ ਅਤੇ ਵਤਸ, ਰਾਜਾ ਅਵੰਤਕ; ਇਹ ਪਰੀਵਤਸਰ ਕਹਾਏ। ਰੁਚਿਰਾਸ਼ਵ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼ੇਣ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼ੇਣ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਾਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਪਾਰਾ ਤੋਂ ਨੀਪਾ ਜੰਮਿਆ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਨੀਪਾ ਕਹਾਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਕੀਰਤਿਵਰਧਨ ਸੀ; ਕੰਪਿਲਯਾ ਵਿੱਚ ਸਮਾਰਾ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਚੇਸ਼ਟਾ ਸਮਾਰਾ ਕਹਾਇਆ।