ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਪੁਰਾਣਕਾਲ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਵंशਾਵਲੀ ਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤਲਾਅ, ਖਲਾਅ, ਅਤੇ ਗੋਪਜਲਾ, ਤਾਮਰਰਸਾ, ਰਤਨਕੂਟੀ ਵਰਗੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਥਾਨਾਂ ਦੀ ਉਲਲੇਖ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਤ੍ਰੇਯ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਉੱਤਪੱਤੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਕਰ ਨਾਮਕ ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਉਸ ਰਾਜਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਵੇਯੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਵਲਨਾ, ਤਕਸ਼ਕ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਰਿਵੇਯੂ ਅਤੇ ਜਵਲਨਾ ਦੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਰੰਤੀ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਰੰਤੀ, ਜੋ ਨਰਾ ਅਤੇ ਸਰਸਵਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ—ਤ੍ਰਸੂ, ਪ੍ਰਤਿਰਥ, ਅਤੇ ਧ੍ਰੁਵ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ। ਗੌਰੀ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਧੀ, ਮਾਂਧਾਤ੍ਰ ਦੀ ਮਾਤਾ ਬਣੀ। ਪ੍ਰਤਿਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਧੁਰਿਆ ਤੋਂ ਕੰਠਾ ਜਨਮਿਆ। ਕੰਠਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਮੈਧਾਥਿਥੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਂਠਾਯਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਹੋਈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਧੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਤ੍ਰਸੂ ਦੇ ਪ੍ਰੀਤਮ ਪੁੱਤਰ ਮਲੀਨਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਦਾ ਉਪਦੇਸ਼ਕ ਸੀ, ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ—ਸੁਸ਼ਮੰਤ, ਦੁਸ਼ਯੰਤ, ਪ੍ਰਵੀਰ, ਅਤੇ ਅਨਘ। ਫਿਰ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੌਸ਼ਯੰਤੀ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਤੋਂ ਭਾਰਤ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਇਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ। ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਮਾਂ bellows (ਧੌਂਕਣੀ) ਹੈ, ਪਿਤਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਉਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੇ ਸੱਚ ਬੋਲ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੁਸ਼ਯੰਤ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ। ਅਕਾਸ਼ਵਾਣੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬੀਜ ਰੱਖਿਆ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਤੋਂ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਅੰਕੁਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੇ ਹੋ, ਸ਼ਕੁੰਤਲਾ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਤਿੰਨ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਤੋਂ ਨੌਂ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਹਨ।" ਉਹ ਮਾਵਾਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਮ ਲੋਕ ਭੇਜ ਦਿਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਲਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਫੈਲ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਮਰੁਤ ਗਣਾਂ ਨੇ ਭਾਰਦਵਾਜ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਭਾਰਦਵਾਜ, ਜੋ ਯਜਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ, ਮਰੁਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਰਿਤ ਹੋਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਨਮ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਸੀ, ਰਿਸ਼ੀ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ; ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਸੁੰਦਰ, ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਸਜਾਓ, ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਸੰਯੋਗ ਕਰਵਾਓ।" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ, ਗਰਭ ਪੱਕਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਵਾਣੀ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਤੁਹਾਡਾ ਬੀਜ ਅਫਲਤੂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਇਹ ਕਰਮ ਅਧਰਮ ਹੈ," ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਹੱਸ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਵਿਨਯ ਨੂੰ ਸਿਖਾਓ ਨਾ।" ਉਸ ਨੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਸੰਯੋਗ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਗਰਭ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਪਿਤਾ, ਮੈਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਇੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।" "ਤੁਹਾਡਾ ਬੀਜ ਅਫਲਤੂ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਦੋ ਲਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ," ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ। "ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਰੋਕਿਆ, ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਸੀਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਹਨੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜਾਓਗੇ।" ਮਾਤਾ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚਲੇ ਰਸਤੇ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬੀਜ ਨੇ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਬੱਚਾ ਦੋ ਵਿਚਕਾਰ ਰੁਕ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਮੁੰਡਾ ਜਨਮਿਆ, ਮਮਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜਾਵਾਂਗੀ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ; ਇਹ ਭਾਰਦਵਾਜ ਹੈ।" ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਚਲੀ ਗਈ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। "ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਾਰੋ," ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਅਤੇ thus ਭਾਰਦਵਾਜ ਬਣਿਆ। ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੇ ਗਏ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਮਰੁਤ ਗਣਾਂ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਭਾਰਤ ਨੇ ਮਰੁਤਾਂ ਨਾਲ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਫਿਰ ਮਰੁਤਸੋਮ ਯਜਨਾ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਯਜਨਾ ਨਾਲ ਮਰੁਤ ਗਣ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬਣਾਕੇ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਹੁਣ ਮੇਰੀ ਵੰਸ਼ ਦੁਬਾਰਾ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋ ਗਈ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਪਹਿਲਾਂ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਵਿਅਰਥ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਭਾਰਦਵਾਜ ਨੂੰ ਵਿਤਥਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਜਨਮ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖਸ਼ਤਰੀ ਬਣ ਗਿਆ; ਉਹ ਦਵਿਮੁਖਿਆਯਨ, ਦੋ ਪਿਤਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਵਿਤਥਾ ਜਨਮਿਆ, ਭਾਰਤ ਸਵਰਗ ਚਲਾ ਗਿਆ; ਵਿਤਥਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਭੁਵਮਨਯੁ ਸੀ। ਭੁਵਮਨਯੁ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ—ਬ੍ਰਹਤਖ਼ਤ੍ਰ, ਨਰਾ, ਗਾਗ੍ਰਾ, ਅਤੇ ਭੀਮਾ—ਚਾਰ ਮਹਾਤੱਤਵਾਂ ਵਾਂਗ ਮਹਾਨ ਸੀ। ਨਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੇ ਦੋ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰੂਵੀਰਿਆ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਦੇਵ, ਸੰਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ। ਗਾਗ੍ਰਾ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਿਨੀਬੱਧਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਗਾਗ੍ਰਿਆਂ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਖਸ਼ਤਰੀ ਹਨ। ਭੀਮਾ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ—ਤ੍ਰੈਯਾਰੁਣੀ, ਪੁਸ਼ਕਰਿਨੀ, ਅਤੇ ਤੀਜਾ, ਇੱਕ ਬਾਂਦਰ। ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ, ਅਤੇ ਬਾਂਦਰ ਖਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹੈ। ਗਾਗ੍ਰਾ, ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ, ਅਤੇ ਵੀਰਿਆ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ, ਖਸ਼ਤਰੀ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸੰਪੰਨ ਹਨ; ਉਹ ਅੰਗੀਰਸਾ ਸ਼ਾਖਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰਨ ਲਏ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਤਖ਼ਤ੍ਰ ਦੀ ਹੈ। ਬ੍ਰਹਤਖ਼ਤ੍ਰ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ; ਅਤੇ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਸਤਿਨ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਇਸ ਸ਼ਹਿਰ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਨੂੰ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਰਾਜਿਆਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਅਤੇ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਕਥਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਗੌਰਵਮਈ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ ਦੇ ਮਹਾਨ ਇਤਿਹਾਸ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀ ਹੈ।