ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਬਲੀ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ ਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੋ ਬਹੁਤ ਉੱਤਮ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਪੁੱਰਸ਼ ਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਏ, ਤਾਂ ਬਲੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਬਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।" ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਬਲੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੇ ਹਨ, ਪਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲੁਕੇ ਹੋਏ। ਬਲੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੀ ਅਤੇ ਬੁਜ਼ੁਰਗਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਰਾਣੀ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਅਪਮਾਨ ਕਰਕੇ। ਬਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਤੱਤੜਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਬਲੀ ਨੇ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਸਜਾ-ਸਵਾਰ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਂਭਾਗੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ—" "—ਇਹ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਨਮਕ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਅਤੇ ਇਹ ਨੰਗੀ ਚੀਜ਼, ਪੈਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ, ਬਿਨਾ ਘਿਨ ਦੇ ਚਾਟ ਲਵੋ—" "—ਤਾਂ, ਰਾਣੀ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਮਨਚਾਹੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ।" ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਹੀ ਗੱਲ ਪੂਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੰਦਗੀ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਘਿਨ ਕਰਕੇ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਂਭਾਗੇ, ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਘਿਨ ਕੀਤੀ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਡਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਗੰਦਗੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।" ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਦਿਓ।" ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਇਹ ਹੋ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਧਰਮਵਤੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਗੰਦਗੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਜੋ ਦਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਧੀ ਹੈ, ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਭਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" "ਤੁਸੀਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾਰ, ਸ਼ੂਰ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮਵਾਨ ਹੋਣਗੇ।" ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਤੋਂ ਅੰਗਾ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਗਾ, ਫਿਰ ਕਲਿੰਗਾ, ਪੁੰਡਰਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ ਜਨਮਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਜ ਬਲੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਬਲੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤੇ ਸਨ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਜਨਮਾਵੇ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ਜ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਸੁਰਭੀ ਨੇ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤੁਸੀਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਉਸੀ ਧਰਮ ਦੁਆਰਾ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" "ਅੱਜ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਗਹਿਰੀ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਵੇਖੋ; ਅਤੇ ਜੋ ਹੋਰ ਬਾਰਹਸਪਤਿਆ ਪਾਪ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਚਾ ਹੈ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ।" ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਸੁੰਘਿਆ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਫਿਰ, ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੌਜਵਾਨ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ ਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਵਾਨ ਹੋ ਗਏ; ਅਤੇ ਗਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਉਹ ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਫਿਰ, ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ, ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ ਮਹਾਨ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਹੁਣ ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ; ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੂੰ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਆਵਾਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਬ੍ਰਹਮਣ ਵਿੱਚ ਭਕਤੀ ਪਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ। ਉਹ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਾਲੇ ਰੰਗ ਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਹੈ ਦੀਰਘਤਮਸ, ਬਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ। ਇਹ ਦੋ ਲਾਈਨਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਇਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਬਲੀ ਨੇ ਉਹ ਪੰਜ ਨਿਸ਼ਪਾਪ ਪੁੱਤਰ ਇਥੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਵੀ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਯੋਗ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ, ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਦਧਿਵਾਹਨ ਸੀ; ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਨਪਾਨਾ ਜਨਮਿਆ। ਅਨਪਾਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਦਿਵਿਰਥਾ ਸੀ; ਦਿਵਿਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਧਰਮਰਥਾ ਸੀ। ਉਹ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਧਰਮਰਥਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਇੰਦਰ ਦੇ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣਪਦ ਪਹਾੜ 'ਤੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਪਿਆ। ਧਰਮਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਚਿਤਰਰਥਾ ਸੀ; ਚਿਤਰਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥਾ, ਜੋ ਲੋਮਪਾਦ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੀ ਸ਼ਾਂਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਦਸ਼ਰਥਾ ਦਾ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਮੱਤ ਅਤੇ ਚਾਰੇ ਫੌਜਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਰਿਸ਼ਯਸ਼੍ਰਿੰਗ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਤੁਰੰਗਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਥੁਲਾਸ਼ਾ ਵੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਥੁਲਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚੰਪਾ ਸੀ। ਚੰਪਾਵਤੀ ਸ਼ਹਿਰ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਚੰਪਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਚਾਰ ਵਰਗਾਂ ਨਾਲ ਵੱਸਿਆ। ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਉਹ ਚੰਪਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਿਆ। ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖੱਤਰੀ, ਵੈਸ਼, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਕਰਤਵ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਸਭ ਧਰਮ ਅਤੇ ਤਪस्या ਦੇ ਭਗਤ ਸਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਅਨੁਯਾਈ। ਤੰਡਿਕਰਟਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਰਣਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਰਵਾਰਣਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਉੱਤਮ ਮੰਧੋਰ ਰਥ ਦਿੱਤਾ। ਹਰਯੰਗਾ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਰਾਜਾ ਭਦਰਰਥਾ ਸੀ। ਭਦਰਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਤਕਰਮਾ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਜਨਮਿਆ। ਬ੍ਰਹਦਰਥਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਨਮਨਾ ਜਨਮਿਆ। ਬ੍ਰਹਨਮਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਇਆ। ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਜਯਦਰਥਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਋ਢਰਥਾ ਜਨਮਿਆ। ਋ਢਰਥਾ ਤੋਂ ਵਿਸ਼ਵਜਿਤ ਜਨਮੇਜਯਾ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਅੰਗਾ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਰਨਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਕਰਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੁਇਜਨਮ (ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮਿਆ) ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ। ਕਰਨਾ, ਜੋ ਇੱਕ ਰਥੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅੰਗਾ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਕਿਵੇਂ ਸੀ? ਇਹ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ। ਬ੍ਰਹਦਭਾਨੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਬ੍ਰਹਨਮਨਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ, ਦੋਨੋ ਚੈਦਿਆ ਦੀ ਧੀਆਂ; ਦੋਨੋ ਨੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ। ਯਸ਼ੋਦੇਵੀ ਤੇ ਸਤਿਆ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਵੰਸ਼ ਵੰਡਿਆ ਗਿਆ। ਯਸ਼ੋਦੇਵੀ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਜਯਦਰਥਾ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਹੈ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਰਘਤਮਸ ਦੀ ਕਥਾ, ਜੋ ਧਰਮ, ਗਿਆਨ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ।