ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਮਾੜੇ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈਂ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਆਪਣੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਲੱਭ ਲੈ। ਤੂੰ ਅੰਨ੍ਹਾ, ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਪਾਲਣ ਵਿਚ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਰਿਹਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਠੋਰਤਾ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਡਾਂਟਿਆ, ਆਪਣੇ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਪੇਟੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪੇਟੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਦੇ ਨਾਲ-ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਵਗਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਮਾਹਿਰ ਅਤੇ ਧਨ ਦੇ ਗਿਆਨੀ, ਸੱਚੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਪੇਟੀਆਂ ਨੂੰ ਲਹਿਰਾਂ ਕੋਲ ਡੁੱਬਦੀ ਹੋਈ ਵੇਖਿਆ। ਬਲੀ, ਜੋ ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਬੁੱਢੇ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹੇ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਹਲ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪੂਰੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਚੰਗੀ ਸੇਵਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੱਤੀ। ਬਲੀ, ਜੋ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਮੌਰ ਸੀ, ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਵਰ ਮੰਗਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗ ਵਾਲੇ, ਮੈਨੂੰ ਤੇ ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਚਲੇ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਪਰ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪ ਜਾਣ ਦੀ بجਾਏ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸਜਾ-ਸਵਾਰ ਕੇ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜਾਤ ਦੀ ਦਾਸੀ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸੰਯਮੀ ਰੱਖਦੇ ਹੋਏ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਕਕਸ਼ੀਵਤ ਅਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼—ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਕਕਸ਼ੀਵਤ ਅਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਭ ਰੀਤ-ਰਿਵਾਜਾਂ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਵਿੱਦਿਆ ਦਿਵਾਈ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਖਰ ਹੋ ਗਏ। ਬਲੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।" ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, "ਨਹੀਂ, ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।" ਬਲੀ ਨੇ ਫਿਰ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।" ਪਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ, "ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਮਹਿਲਾ ਤੋਂ ਜੰਮੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਤੇਰੇ ਹੀ ਹਨ, ਪਰ ਰੂਪ ਬਦਲ ਕੇ।" ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਸੱਚਾਈ ਦੱਸ ਦਿਤੀ, "ਤੁਾਡੀ ਰਾਣੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੁੱਢਾ ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਘਟੀਆ ਸਮਝਦਿਆਂ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਭੇਜ ਦਿੱਤੀ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਸਜਾ-ਸਵਾਰ ਕੇ ਮੁੜ ਮਹਾਤਮਾ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਲੂਣ ਦਾ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਨ ਅਤੇ ਇਹ ਨੰਗੀ ਚੀਜ਼ (ਜੋ ਮੈਲ ਹੈ) ਪੈਰ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਰ ਤੱਕ, ਬਿਨਾ ਘਿਨ ਕਰੇ ਚੱਖ ਲਵੋ, ਤਾਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ।" ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇ ਕਹਿਣ ਅਨੁਸਾਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਦ ਮੈਲ ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਉਹ ਨੇੜੇ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਚੱਖਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮੈਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੰਮੇਗਾ।" ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ ਵਿਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਦਿਓ।" ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਆਪਣੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਹੁਣ ਇਹ ਨਹੀਂ ਬਦਲ ਸਕਦੀ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।" "ਮੈਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਅਣੁਕੂਲ ਹੋਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਦਹੀਂ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਧਾ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਹਾਡੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਭਰ ਦੇਵੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਿਮਾ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਰਗੇ, ਤੇਜੀਲੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋਣਗੇ।" ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਅੰਗ ਨਾਮਕ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਗ, ਫਿਰ ਕਲਿੰਗ, ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮ ਭੀ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ। ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਬਲੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਪਰ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਆਪਣੇ ਘਰ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਵੰਜਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਉਸ ਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਤਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਗਾਵਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਸੁਰਭੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਤਮਾ ਨੂੰ ਆਖਣ ਲੱਗੀ, "ਤੁਸੀਂ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਨਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਾਅ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।" "ਅਤੇ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਘਣੀ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਵੇਖੋ; ਅਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਹੋਰ ਬਾਰਹਸਪਤਯ ਪਾਪ ਤੁਹਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹ ਨਾਲ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਹਾਂ।" ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਮਿਲਿਆ, ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਰਘਤਮਸ ਦੀ ਅੰਨ੍ਹੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਨੌਜਵਾਨ, ਦੀਰਘਾਯੂ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ। ਹੁਣ ਉਹ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਕਰਮ ਕਰਕੇ ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਏ। ਫਿਰ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਪਹਾੜੀ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਮਹਾਨ ਤਪ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ ਆਤਮ-ਸ਼ੁੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਉਹ ਪੁਰਸ਼, ਅੰਨ੍ਹੇਰੇ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਵਿਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪਿਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੁੱਤਰ ਵਾਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹਾਂ; ਹੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ।" ਫਿਰ ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਨੇ ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਆਵਾਸ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮ-ਭਗਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤੇ। ਕਕਸ਼ੀਵਾਨ ਦੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਗੌਤਮ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਸਾਵਲੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਇਹ ਸਾਰੀ ਕਥਾ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਰਘਤਮਸ, ਜੋ ਬਲੀ, ਵਿਰੋਚਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਿਲਾਪ ਅਤੇ ਉਤਪੱਤੀ ਇੱਥੇ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਉਹ ਪੰਜ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁੱਤਰ ਇੱਥੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਤ ਕੀਤੇ। ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ, ਜੋ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਹੁਣ ਵੀ ਯੋਗ ਦੇ ਆਸਰੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਹੀ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਦੇ। ਫਿਰ, ਅੰਗ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦਧਿਵਾਹਨ ਜੰਮੇ। ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਦੀ ਗਲਤੀ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਅਨਪਾਨਾ ਜੰਮੇ। ਅਨਪਾਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵਿਰਥਾ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਦਿਵਿਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਿਆਨੀ ਰਾਜਾ ਧਰਮਰਥਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਮਹਾਤਮਾ ਦੀਰਘਤਮਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਈ।