ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੂਜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ—ਇੱਕ ਵਰ ਮੰਗ।” ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਤੂੰ ਹੀ ਮੇਰੀ ਜਿੰਦ ਹੈ—ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?” ਉਸਨੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, “ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਮਲਕਤ ਹਾਂ, ਚੌਂ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਜੀਵ।” ਫਿਰ ਉਸ ਬਲਦ ਨੇ, ਜੋ ਅੰਧਕਾਰ ਵਿੱਚ ਲਪਟਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। “ਸਾਡੇ ਲਈ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਨਾ ਕੋਈ ਪਾਪ ਹੈ, ਨਾ ਚੋਰੀ; ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕੀ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਖਾਣਾ, ਜਾਂ ਕੀ ਪੀਣਾ ਜਾਂ ਨਾ ਪੀਣਾ; ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਕਿ ਕੀ ਕਰਨਾ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਕਿਸ ਨੂੰ ਮਿਲਣਾ ਜਾਂ ਕਿਸ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣਾ; ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਾਪ ਸਾਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ—ਇਹ ਗਾਂਵਾਂ ਲਈ ਨਿਯਮ ਹੈ।” ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੀਰਘਤਮਸ ਉਤਾਵਲਾ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਉਸਨੇ ਭਾਵ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਆਦਰ ਨਾਲ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਲੱਭੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਲੈ ਕੇ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਉਸਨੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਮਨ ਵਿੱਚ ਪੂਰੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਅਪਣਾਇਆ, ਨਿਭਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਵਸ਼, ਦੀਰਘਤਮਸ ਦਾ ਮਨ ਭਟਕ ਗਿਆ; ਉਸਨੇ ਆਉਤਥਯਾ ਦੀ ਛੋਟੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਬੇਚੈਨ ਅਤੇ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਨੂੰ ਚਾਹਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਰਦਵਾਨ ਨੇ, ਉਸ ਦੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਸਹਿਨ ਨਾ ਕੀਤਾ; ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਬਣਾਉਂਦਿਆਂ, ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਇਹ ਉਲਟ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਰਦਵਾਨ ਨੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਆਉਣ ਵਾਲੀ ਘਟਨਾ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਉਸਨੇ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀ। ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਲਾਲ ਹੋਈਆਂ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ, ਉਸਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਤੂੰ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ ਕਿ ਕੀ ਠੀਕ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ; ਪਰ, ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਚਾਰ ਕੇ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਪੂਤ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ।” “ਤੂੰ ਬੁਰੇ ਆਚਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈਂ—ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡਦਾ ਹਾਂ; ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਰਾਹੀਂ ਚੱਲ। ਤੂੰ ਅੰਧਾ, ਬੁੱਢਾ ਅਤੇ ਪਾਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਤੈਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੁਸ਼ਟ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ।” ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਫਿਰ, ਉਸ ਕਠੋਰ ਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੋਚ ਆਈ; ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਬਾਰ-ਬਾਰ ਡਾਟ ਕੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਫੜ ਕੇ, ਇਕ ਸੰਦੂਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ, ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ। ਧਾਰਾ ਨਾਲ ਵਹਿੰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਸੰਦੂਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਦਿਨ ਤੱਕ ਤੈਰਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਬਲੀ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੇ ਮਾਹਰ ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਨਰਪਤੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਧਾਰਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਡੁੱਬਦੇ ਵੇਖਿਆ। ਬਲੀ, ਵਿਰੋਚਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਉਠਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਮਹਲ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸੁਆਦिष्ट ਪਦਾਰਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਲਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਕੇ, ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਬਲੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿੰਦਾ; ਬਲੀ, ਦਾਨਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ, ਨੇ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਉਸ ਤੋਂ ਵਰ ਮੰਗਿਆ। “ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਇਜ਼ਤ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਮੈਨੂੰ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੰਪੱਤੀ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਵਧੇ।” ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜਿਆ। ਪਰ, ਉਸਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਦੀਰਘਤਮਸ ਅੰਧਾ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਾਣੀ ਖੁਦ ਨਾ ਗਈ; ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੂਦ੍ਰ ਜਾਤ ਦੀ ਸੀ, ਵਿੱਚ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਕਕਸ਼ੀਵਤ ਅਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼—ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਮਹਾਨ ਉਰਜਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਰਾਜਾ ਬਲੀ ਨੇ ਜਦੋਂ ਕਕਸ਼ੀਵਤ ਅਤੇ ਚਕਸ਼ੁਸ਼ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਸੰਸਕਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਵੈਦਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਪੂਰਨ, ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੱਖ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਉਤਮ ਹੋ ਗਏ; ਬਲੀ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।” ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਨਹੀਂ,” ਪਰ ਬਲੀ ਨੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਮੇਰੇ ਹਨ।” ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਜਾਤ ਦੀ ਔਰਤ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਇਹ ਦੋ ਉਤਮ ਜੀਵ ਤੇਰੇ ਹਨ, ਪਰ ਛੁਪੇ ਹੋਏ। “ਮੈਨੂੰ ਅੰਧਾ ਅਤੇ ਬੁੱਢਾ ਸਮਝ ਕੇ, ਤੇਰੀ ਰਾਣੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੇ, ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਦਾਸੀ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ।” ਫਿਰ, ਬਲੀ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਫਿਰ ਰਾਜੀ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਫਿਰ, ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਸਜਾ ਕੇ, ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਕੋਲ ਭੇਜਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ, ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ, ਜੇ ਤੂੰ—” “—ਇਹ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਲੂਣ ਦਾ ਮਿਸ਼ਰਣ, ਅਤੇ ਇਹ ਨੰਗੀ ਚੀਜ਼, ਬਿਨਾ ਗ੍ਰਿਨਾ, ਪੈਰ ਤੋਂ ਸਿਰ ਤੱਕ ਚੱਟ ਲਵੇ—” “—ਤਾਂ, ਹੇ ਰਾਣੀ, ਤੈਨੂੰ ਇੱਛਿਤ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ।” ਰਾਣੀ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਗੰਦਗੀ (ਮਲ) ਦੀ ਵਾਰੀ ਆਈ, ਉਹ ਗ੍ਰਿਨਾ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਚੱਟਣ ਤੋਂ ਕੱਦ ਗਈ; ਤਦ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸ਼ੁਭਾ, ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਇਹ ਚੀਜ਼ ਚੱਟਣ ਤੋਂ ਬਚੀ, ਤੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਮਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਰਾਣੀ ਨੇ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਧਨਵੰਤ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਦਿਓ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਤੇਰੀ ਗਲਤੀ ਹੈ, ਰਾਣੀ, ਇਹ ਹੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਹੇ ਧਰਮਵਤੀ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ।” “ਮਲ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅਯੋਗ ਹੋਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੇ ਉਸਦੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ ਇਹ ਵਚਨ ਕਿਹਾ। “ਦਹੀਂ, ਜੋ ਤੂੰ ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਖਾਧਾ ਹੈ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਉਹ ਤੇਰੇ ਗਰਭ ਨੂੰ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪੂਰਨਮਾਸੀ ਨੂੰ ਸਮੁੰਦਰ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” “ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਣਗੇ, ਜੋ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਂਗ, ਪ੍ਰਤਾਪੀ, ਸ਼ੂਰ, ਯਜਨਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਧਰਮਕ ਹੋਣਗੇ।” ਫਿਰ ਸੁਦੇਸ਼ਣਾ ਤੋਂ ਆਂਗਾ, ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ ਵੰਗਾ, ਫਿਰ ਕਲਿੰਗਾ, ਪੁੰਡਰਾ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ਜ ਬਲੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਬਲੀ ਨੇ ਦਿੱਤੇ। ਪਰ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸਦੇ ਵੰਸ਼ਜਾਂ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਆਪਣੇ ਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਕਰੇ। ਫਿਰ, ਉਸਨੇ ਮਨੁੱਖੀ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਸ਼ ਵਧਾਇਆ; ਸੁਰਭੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਦੀਰਘਤਮਸ ਨੂੰ ਇਹ ਵਚਨ ਕਿਹਾ। “ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਚਲਿਆ, ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਸੇ ਨਿਆਂ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮੁਕਤ ਕਰਦੀ ਹਾਂ।” “ਇਸ ਲਈ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਗਹਿਰੀ ਅੰਧਕਾਰਤਾ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ—ਹੁਣ ਵੇਖ; ਅਤੇ ਬਾਰਹਸਪਤਿਆ ਦਾ ਜੋ ਹੋਰ ਪਾਪ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ—” “ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੁੱਢਾਪਾ ਅਤੇ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸੁੰਘ ਕੇ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹਾਂ; ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਇਹ ਸੁੰਘਿਆ, ਉਸਨੇ ਤੁਰੰਤ ਵੇਖਿਆ, ਤੇ ਅੰਧਕਾਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ।