ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਣੋ, ਧਰਮਪ੍ਰੇਮੀਓ, ਸੰਤਾਨਾ ਧਰਮ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਵਿਰਾਸਤ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਕਥਾ। ਔਰਵ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਜਮਦਗਨੀ ਦੀ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਭਾਰਗਵ ਪੁੱਤਰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਪਿੱਛੋਂ ਜਨਮੇ। ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਕਈ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ਜ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਵਤ્સ, ਵਿਸ਼੍ਵ, ਅਸ਼ਵੀਸ਼ੇਣ, ਪਾਂਡ, ਪਥਯ ਅਤੇ ਸ਼ੌਣਕ। ਇਹ ਸੱਤ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਆੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ, ਜੋ ਅਗਨੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਈਨ ਤੋਂ ਭਾਰਦਵਾਜ, ਗੌਤਮ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਆੰਗਿਰਸ, ਜੋ ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦੇਵਤੇ ਹਨ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਧੀ ਸੁਰੂਪਾ, ਕਾਰਦਮੀ, ਸਵਰਾਟ ਅਤੇ ਮਨੂ ਦੀ ਧੀ ਪਥਿਆ—ਇਹ ਤਿੰਨ ਅਥਰਵਣ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ। ਇਹ ਆੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਵਧੂਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ, ਅਥਰਵਣ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨੂੰ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਸਭ ਪਵਿੱਤਰ ਆਤਮਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਸੁਰੂਪਾ ਤੋਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ, ਸਵਰਾਟ ਤੋਂ ਗੌਤਮ, ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ, ਉਤਥਯ, ਉਸ਼ਿਜ—all ਮਹਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ—ਜਨਮੇ। ਪਥਿਆ ਤੋਂ ਧਿਸ਼ਣੁ ਜਨਮਿਆ, ਮਾਨਸਾ ਤੋਂ ਸੰਵਰਤ, ਅਤੇ ਉਤਥਯ ਤੋਂ ਸ਼ਰਦਵਾਨ, ਵਿਚਿੱਤ ਤੇ ਆਯਸਯਾ ਵੀ ਪੈਦਾ ਹੋਏ। ਅਸ਼ਿਜਾ, ਦੀਰਘਤਮਾ, ਅਤੇ ਵਾਮਦੇਵ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਹਦੁਥਾ ਜਨਮੇ। ਧਿਸ਼ਣੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਧਨਵਨ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਭ ਹਨ, ਅਤੇ ਸੁਧਨਵਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਥਕਾਰਾ, ਜੋ ਦਿਵਯ ਰਿਸ਼ੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਵੀ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ। ਹੁਣ ਸੁਣੋ ਸੰਵਰਤ, ਆੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀ ਕਥਾ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆੰਗਿਰਸ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਆੰਗਿਰਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸੁਰੂਪਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਔਰਸ ਆੰਗਿਰਸ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਔਦਾਰਿਆ, ਆਯੁ, ਧਨੁਰ, ਦਕਸ਼, ਦਰਭ, ਪ੍ਰਾਣ, ਹਵਿਸ਼ਮਾਨ, ਹਵਿਸ਼ਣੁ, ਕਰਤੁ ਤੇ ਸਤਿਆ—ਇਹ ਦਸ ਹਨ। ਆਯਸਯਾ ਤੋਂ ਉਤਥਯ, ਵਾਮਦੇਵ, ਉਸ਼ਿਜਾ; ਭਾਰਦਵਾਜ, ਸ਼ਾਂਕ੍ਰਿਤਿਕ, ਗਾਰਗਿਆ-ਕਾਣਵਾ, ਅਤੇ ਅਥੀਤਰਾ ਆਏ। ਮੁਦਗਲ, ਵਿ਷ਣੁਵ੍ਰਿੱਧ, ਹਰਿਤ, ਵਾਯਵ, ਭਾਕਸ਼, ਭਾਰਦਵਾਜ, ਆਰਸ਼ਭ ਤੇ ਕਿੰਭਿਆ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਨ। ਇਹ ਆੰਗਿਰਸਾਂ ਦੀਆਂ ਦਸ ਅਤੇ ਪੰਜ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ। ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਆੰਗਿਰਸ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਮਰੀਚੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ—ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਚਲ—ਪੈਦਾ ਹੋਈ। ਮਰੀਚੀ ਨੇ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀਆਂ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਣੀਆਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁਕਤ, ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ, ਚਮਕਦਾਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਦਿਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਜਗਤ ਵਿਚ ਆਦਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਪਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸੇ। ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਉਤਪੰਨ ਕੀਤਾ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀਆਂ ਦੇ ਸਰਤਾਜ, ਅਰਿਸ਼ਟਨੇਮੀ ਨਾਮਕ, ਅਦੁੱਤੀਯ, ਨੇ ਵਧੌਵੇਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਮਰੀਚੀ ਵਰਗੇ ਚਮਕਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਸਤਕਰਮੀ ਬੋਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਧਿਆਨ ਲਾਇਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਅਦੁੱਤੀਯ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਸ਼੍ਯਪ, ਜੋ ਸਾਵਿਤ੍ਰੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੀਂਣ ਸੀ, ਐਸਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਰਗਾ ਹੋ ਗਿਆ; ਹਰ ਇਕ ਮਨਵੰਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਬਣਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਧੀਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੰਤਾਨ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੀਤਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕਸ਼ਯਾ (ਸ਼ਰਾਬ) ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹਸ਼ਚੇਕਸਾ ਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਾਬ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਸ਼ਯਾ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸ਼ਰਾਬ ਹੀ ਮੰਨਿਆ, ਅਤੇ ਕਸ਼੍ਯਪ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਇਹ ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਪਿਆ। ਕਸ਼੍ਯਪ ਉੱਤੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਐਸਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਦਕਸ਼ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਧੀਆਂ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋਈਆਂ ਅਤੇ ਜਗਤ ਦੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਬਣੀਆਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ pavittar ਕਥਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਵਾਰੁਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਣ ਲਵੇ, ਉਹ ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਨੇਕ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪਰਮ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਉਚਾਰਣ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਫੇਰ ਰੋਮਹਰਸ਼ਣ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੁਣ, ਛੇਵੀਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਚਾਕਸ਼ੁਸ਼ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੀ ਸ੍ਵੈਯੰਭੂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਹੈ।" ਦਕਸ਼, ਜੋ ਸੁਯੰਭੂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, ਖੁਦ ਨੇ ਜੀਵ ਬਣਾਏ। ਦਕਸ਼ ਨੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ। ਤਦ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਬਣਾਉਣ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ: ਜੋ ਜਣਨੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਅੰਡੇ ਵਿੱਚੋਂ, ਨਮੀ ਵਿੱਚੋਂ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਉਗਦੇ ਹਨ। ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ, ਉਸ ਨੇ ਘਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਯੋਗਿਕ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਦੇਵ, ਅਸੁਰ, ਗੰਧਰਵ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਰਗਾ ਹੀ ਰੂਪ, ਧਨ ਅਤੇ ਤੇਜ ਦੇ ਕੇ ਪੈਦਾ ਕੀਤਾ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੋਰ ਵੀ ਅਨੇਕ ਪ੍ਰਾਣੀ, ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਅਚਲ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਤੋਂ ਰਚੇ। ਉਸ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਦੇਵ, ਗੰਧਰਵ, ਮਨੁੱਖ, ਸੱਪ, ਰਾਖਸ਼ਸ, ਯਕਸ਼, ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ, ਪੰਛੀ, ਪਸ਼ੂ ਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ—all ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਨ-ਪੈਦਾ ਜੀਵ ਵਧੇ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਮਹਾਂਦੇਵ ਨੇ ਇਸ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਵੰਸ਼ ਵਧਾਉਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਵੈਰੀਣਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵਿਨੀ ਸੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੁਆਰਾ ਇਹ ਸਾਰੀ ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਤੇ ਅਚਲ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਟਿਕੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇੱਥੇ, ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਵੀ ਉਚਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਚੇਤਸਾ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਵੈਰੀਣਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਦਕਸ਼, ਸਰਪਾਂ ਦੇ ਕੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕੀਤੀ, "ਇੱਥੇ ਹੀ ਜੀਵ ਵੱਸਣਗੇ; ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਥੇ, ਫਿਰ ਦੂਜੀ ਵਾਰੀ ਦਕਸ਼ ਦੁਆਰਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਕੂਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਪ੍ਰਚੇਤਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਵੈਰੀਣਾ ਦੀ ਧੀ ਅਸਿਕਨੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਪ੍ਰਚੇਤਸਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਕਸ਼, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਅਸਿਵਾਨ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਵੈਰੀਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕੀਤੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀ ਨਾਰਦ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਾਧੂ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੁਝ ਐਸੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਹਿ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਨਾਰਦ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਸ਼ਾਪ ਲੈ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਹਰ ਸੁਣਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।