ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਲਈ, ਪਰਮ ਜੋਗੀ ਸਵੈ-ਰੂਪ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਇਕ ਅਦਭੁਤ ਰੂਪ ਧਾਰਣ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਜਣਨੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਅਗਵਾਈ ਸਾਂਦੀਪਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਚਲੇ। ਉਥੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੰਸ, ਸ਼ਾਲਵ, ਮਹਾਬਲੀ ਦੈਤ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਪੂਤਨਾ, ਕੇਸ਼ੀ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕੁਵਲਯਾਪੀਡ ਸਰਪ, ਮੁਸ਼ਟੀਕ ਮੱਲਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰਯ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ। ਬਾਣਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਵਿਲੱਖਣ ਅਭਿਨੇਤਾ ਸੀ; ਨਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਅਤੇ ਯਵਨ ਮਹਾਬਲੀ ਦਾ ਵੀ ਨਾਸ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜੋਤਿ ਨਾਲ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰਤਨਾਂ ਲੈ ਲਏ; ਅਤੇ ਜਿਹੜੇ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜੇ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਸਨ, ਉਹ ਵੀ ਨਾਸ ਹੋ ਗਏ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸਾਰੀਆਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਘੱਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੰਧਿਆਕਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰੇਗੀ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ੀ ਮਹਾਬਲੀ, ਵਿਸ਼ਨੁਯਸ਼ਾ ਨਾਮਕ ਕਲਕੀ ਦਸਵਾਂ ਅਵਤਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਜ਼੍ਨਵਲਕਯ ਹੋਵੇਗਾ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਰਥਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਲਿਆਏਗਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹਥਿਆਰਧਾਰੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣਗੇ। ਉੱਤਰੀ, ਕੇਂਦਰੀ, ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ, ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਜਾਂ ਅਧਰਮੀ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਦੱਖਣੀ ਭਾਗਾਂ ਤੋਂ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸਿੰਹਲ, ਗਾਂਧਾਰ, ਪਰਾਦ, ਪਹਲਵ, ਯਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਵੀ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਆਉਣਗੇ। ਤੋਸ਼ਾਰ, ਬਰਬਰ, ਪੁਲਿੰਦ, ਦਰਦ, ਖਸ, ਲੰਪਾਕ, ਅੰਧਕ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਕਿਰਾਤ ਆਦਿ ਭੀ ਉਸਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋਣਗੇ। ਉਹ ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹੇਗਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੁਧਿਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਅੰਸ਼ ਹੋਵੇਗਾ, ਆਪਣੇ ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੁ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਿਤੀ ਨਾਮਕ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਰੂਪ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਾਂਗ ਹੋਵੇਗਾ; ਉਹ ਕਲਿ-ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ ਦੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਹਰ ਸਮੇਂ, ਮਕਸਦ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰਾਹੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਜਣਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਚਵੀ ਚਕ੍ਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਪਚੀਸ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ, ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ। ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਰੂੜ ਕਰਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਕੇਵਲ ਬੀਜ ਹੀ ਬਚਾਏਗਾ, ਅਤੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਦਾ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਾਸ ਕਰੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਕਲਕੀ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਆਪਣੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਿਹੜੇ ਉਸਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਦੁਬਾਰਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ, ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਇਕ-ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ ਸਭ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸੰਗੀਆਂ ਸਮੇਤ ਆਪਣੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਗੰਗਾ ਅਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਲਕੀ ਆਪਣੀ ਆਮ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਵਿਦਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਬੇ-ਕਾਬੂ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸੁਰੱਖਿਆ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲੋਕ ਜੰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਤੋਂ ਵੀ ਵੰਞ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕੋਈ ਆਹ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਬਰਾਬਰ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਸੰਪਤੀ ਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ, ਧਰਮ-ਆਸ਼ਰਮ ਸਭ ਲੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਪੱਤਿਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਵਨ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ, ਛਾਲ, ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦੀ ਖਾਲ ਪਹਿਨਦੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਅਪਣਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਵੱਲੋਂ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਵੱਡੇ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਲੀ ਦੇ ਸੰਧਿਆਕਾਲ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਵੇਂ-ਜਿਵੇਂ ਲੋਕ ਕਲੀ-ਯੁਗ ਦੇ ਨਾਲ ਘਟਦੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਕਲੀ-ਯੁਗ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਕ੍ਰਿਤ-ਯੁਗ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਅਨੁਸਾਰ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤੱਬ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ਵਿੱਚ ਤੇਰੀ ਵੱਡੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਹਿਮਾ ਕਹੀ ਗਈ ਹੈ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਰਵਸੁ, ਪੁਰੁ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਅਤੇ ਅਨੁ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਤੁਰਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਹਿਨੀ ਸੀ, ਵਹਿਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੋਭਾਨੁ ਸੀ; ਗੋਭਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਬਲੀ ਤ੍ਰਿਸਾਨੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਪਰਾਜਿਤ ਸੀ। ਤ੍ਰਿਸਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੰਧਮ ਸੀ, ਪਰ ਮਰੁੱਤ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਸੀ; ਹੋਰ ਇੱਕ ਮਰੁੱਤ ਨਾਮਕ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਸਮਿਆਂ ਦਾ ਵਰਨਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਰੁੱਤ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਦੂਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੀ, ਸਭ ਅਯੋਗ ਮੰਨਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਤੁਰਵਸੁ ਇੱਕ ਵਾਰੀ ਪੌਰਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ। ਦੂਸ਼ਕ੍ਰਿਤ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸ਼ਰੂਥਾ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਸ਼ਰੂਥਾ ਤੋਂ ਜਨਾਪੀਡਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਹ ਪਾਂਡਿਆ, ਕੇਰਲ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਕੁਲਿਆ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜਨਤਾ ਨੂੰ ਕੁਲਿਆ, ਪਾਂਡਿਆ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਕੇਰਲ ਵਾਸੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਸਨ—ਬਭਰੂ ਅਤੇ ਸੇਤੁ; ਸੇਤੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਰੁੱਧਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬਭਰੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਪੁ ਸੀ। ਮਹਾਬਲੀ ਅਰੁੱਧਾ ਨੂੰ ਯੌਵਨਾਸ਼੍ਵ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ; ਇਹ ਜੰਗ ਚੌਦਾਂ ਮਹੀਨੇ ਚੱਲੀ। ਅਰੁੱਧਾ ਦਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਗਾਂਧਾਰਾ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸਦੇ ਨਾਮ ਉੱਤੇ ਹੀ ਮਹਾਨ ਗਾਂਧਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਗਾਂਧਾਰਾ ਦੀ ਧਰਤੀ 'ਚ ਪੈਦਾ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਘੋੜੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਗਾਂਧਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਘ੍ਰਿਤ ਸੀ। ਘ੍ਰਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਦਮ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਸੀ। ਪ੍ਰਚੇਤਾ ਦੇ ਸੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਹ ਸਭ ਰਾਜੇ ਬਣੇ।