ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਤਿੰਨ ਰੂਪ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਅਵਤਾਰ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਮਨੁੱਖੀ ਜਨਮਾਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਇਕ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੋਏ ਸਨ। ਦਸਵੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯਾ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਮਾਰਕੰਡੇਯਾ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਚੌਥੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ। ਪੰਦਰਵੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪੰਜਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਮੰਧਾਤਾ, ਤਥਯਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ। ਉੱਨੀਵੇਂ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਬਣਿਆ; ਜਮਦਗਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਅਤੇ ਛੇਵਾਂ ਜਨਮ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਹੋਏ। ਚੌਵੀਂ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਰਾਮ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਪੁਰੋਹਿਤ ਬਣਾਕੇ, ਦਸ਼ਰਥ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸੱਤਵੇਂ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਆਇਆ, ਰਾਵਣ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਅੱਠਵੇਂ ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਣੂੰ, ਅਠਾਈਂ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਤੋਂ ਜਨਮੇ; ਫਿਰ ਵਿਆਸ ਜੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਜਟੁਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨੌਵੇਂ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਣੂੰ, ਕਸ਼੍ਯਪ ਅਤੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਜਨਮੇ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਮਗਰਗਾ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਅਗਮ ਜਾਨ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਵਿੱਚ ਸਵੈ-ਸੰਯਮੀ, ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਂਗ ਖੇਡਦਾ ਹੈ। ਮਹਾਬਲੀ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਕੁਝ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਰੂਪ ਹੈ। ਅਠਾਈਂ ਦੁਆਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਵਿਸ਼ਣੂੰ, ਪ੍ਰਭੂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਯੋਗੀ-ਸਵਰੂਪ ਨੇ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਵਤਾਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਗੁਪਤ ਢੰਗ ਨਾਲ ਚਲਿਆ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੰਦੀਪਨੀ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ ਉਸ ਨੇ ਕੰਸ, ਸ਼ਾਲਵ, ਮਹਾਂ ਦੈਤ ਦ੍ਵਿਵਿਦ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ, ਪੂਤਨਾ, ਕੇਸ਼ੀ ਘੋੜਾ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਕੂਵਲਯਪੀਡਾ ਸੱਪ, ਮੁੱਲਿਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਦੈਤਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਿਖਾਈ। ਉਸ ਨੇ ਬਾਣਾ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੀਆਂ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਨਟ ਸੀ; ਨਰਕਾਸੁਰ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਯਵਨ, ਮਹਾਨ ਬਲੀ ਨੂੰ ਵੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਤਨਾਂ ਲੈ ਲਏ; ਅਤੇ ਉਹ ਦੁਸ਼ਟ ਰਾਜੇ ਜੋ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਇਸੀ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਯੁਗ ਦੀ ਘਟਨਾ ਅਤੇ ਸੰਧਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਹੋਵੇਗਾ। ਕਲਕੀ, ਜੋ ਵਿਸ਼ਣੁਯਸ਼ਾ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੇਗਾ, ਪਾਰਾਸ਼ਰ ਵੰਸ਼ੀ, ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ, ਦਸਵਾਂ ਅਵਤਾਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਯਾਜ਼੍ਯਵਲਕਯ ਹੋਏਗਾ। ਉਹ ਸਾਰੇ ਫੌਜਾਂ, ਹਾਥੀਆਂ, ਘੋੜਿਆਂ, ਰਥਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ, ਇਕੱਠੇ ਕਰੇਗਾ। ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ ਜੋ ਧਰਮ ਦੇ ਵੈਰੀ ਹਨ, ਉੱਤਰ, ਮੱਧ, ਵਿਂਧਿਆ ਅਤੇ ਪੱਛਮੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰਾਂ ਤੋਂ, ਦ੍ਰਾਵਿੜ, ਸਿੰਹਲ, ਗੰਧਾਰ, ਪਰਾਦ, ਪਹਲਵ, ਯਵਨ ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਵੀ। ਤੂਸ਼ਾਰ, ਬਰਬਰ, ਪੁਲਿੰਦ, ਦਰਦ, ਖੱਸ, ਲੰਪਾਕ, ਅੰਧਕ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਕਿਰਾਤ ਆਦਿਕ ਵੀ—ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਸਭ ਉੱਤੇ। ਚੱਕਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਮਹਾਬਲੀ, ਉਹ ਮਲੇਛਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ; ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੋ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘੁੰਮੇਗਾ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਬੁਧਿਮਾਨ ਦੇਵਤਾ ਦੇ ਅੰਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਮੇਗਾ; ਪਿਛਲੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ ਉਹ ਵਿਸ਼ਣੂੰ ਸੀ, ਪ੍ਰਮਿਤੀ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ। ਆਕਾਰ ਵਿੱਚ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਵਰਗਾ, ਉਹ ਕਲੀ ਯੁਗ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਦੇ ਦਸ ਅਵਤਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹਰ ਸਮੇਂ, ਉਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਕਾਰਨ ਲਈ, ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਅੰਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਗਰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗਾ। ਜਦੋਂ ਪੱਚਵੀ ਚੱਕਰ ਆਵੇਗਾ, ਪੱਚੀ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਕਰੇਗਾ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ। ਸਿਰਫ਼ ਬੀਜ ਹੀ ਬਚਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਠੋਰ ਕਰਤੂਤਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਉਹ ਆਉਟਕਾਸਟਾਂ ਨੂੰ, ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਤੇ ਅਧਰਮੀਆਂ ਨੂੰ, ਨਸ਼ਟ ਕਰੇਗਾ। ਫਿਰ, ਕਲਕੀ, ਆਪਣਾ ਉਦੇਸ਼ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੀ ਫੌਜ ਨਾਲ, ਉਹ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਪੂਰਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਆਪ ਹੀ ਮੁੜ ਉੱਠਣਗੇ। ਅਚਾਨਕ, ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਇਕ ਦੂਜੇ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਭਵਿੱਖ ਲਈ ਉਕਸਾਏ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਕੇ। ਉਹ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਗੰਗਾ ਤੇ ਯਮੁਨਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ; ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਕਲਕੀ ਚਲਾ ਜਾਵੇਗਾ, ਆਪਣੀ ਆਮ ਫੌਜ ਸਮੇਤ। ਜਦੋਂ ਰਾਜੇ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਲੋਕ ਬੇ-ਨਿਯਮ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਜਦੋਂ ਰਖਿਆ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗੀ, ਉਹ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਇਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦੇਣਗੇ। ਆਪਸੀ ਆਸਰਾ ਖੋ ਬੈਠਣਗੇ, ਬਿਨਾਂ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਦੇ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ, ਨਿਰਧਨ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਧਰਮ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਧਰਮ-ਆਸ਼ਰਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿਣਗੇ; ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਜਾਣੇ ਜਾਣਗੇ। ਨਦੀਆਂ ਤੇ ਪਹਾੜਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ, ਪੱਤਿਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਉੱਤੇ ਜੀਊਂਦੇ, ਛਾਲ, ਪੱਤਿਆਂ ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀਆਂ ਖਾਲਾਂ ਪਾ ਕੇ, ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਦੇ। ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਲੋਂ ਭੁੱਲੇ ਹੋਏ, ਕਈ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ, ਉਹ ਕਲੀ ਸੰਧਿਆ ਦੇ ਉਸ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ। ਲੋਕ ਕਲੀ ਯੁਗ ਨਾਲ ਹੀ ਡਿੱਗ ਜਾਣਗੇ; ਜਦੋਂ ਕਲੀ ਯੁਗ ਮੁਕ ਜਾਵੇਗਾ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਾ ਯੁਗ ਮੁੜ ਆਵੇਗਾ—ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੁਭਾਵਕਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਬਿਨਾਂ ਭਟਕਾਵੇ ਦੇ, ਠੀਕ ਕਰਮ ਕਰਨਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇਆਂ ਤੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਤਬ ਬਿਆਨ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੰਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ, ਤੇਰੀ ਮਹਾਨ ਵੈਸ਼ਨਵ ਮਹਿਮਾ ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ; ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਰਵਸੁ, ਪੁਰੁ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਤੇ ਅਨੁ ਬਾਰੇ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਤੁਰਵਸੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਹਿਨੀ ਸੀ, ਵਹਿਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗੋਭਾਨੁ ਸੀ; ਗੋਭਾਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਬਲੀ ਤ੍ਰਿਸਾਨੁ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਸੀ।