ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁੰਝਲ ਪੈ ਗਿਆ। ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਸਭ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਚਾਰਯ ਹਾਂ, ਕਾਵ੍ਯ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਚਾਰਯ, ਅੰਗਿਰਸ ਹਨ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਓ, ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਓ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਤੱਕਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਪਰ ਉਹ ਸਮੇਂ ਉਹ ਦੋਵਾਂ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕੇ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਭੁੱਲਿਆ ਹੋਇਆ ਅੰਗਿਰਸ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਾਵ੍ਯ ਹਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ। ਇਹ ਰੂਪ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਹੈ।" "ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਭੁਲਾਵਾ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਸੁਰੋ!" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮਕਸਦ ਵਾਲੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸਾਡਾ ਸਦਾ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਹੁਣ ਇਹ ਦੂਜਾ ਦੋਹਾਂ ਵਾਰ ਜੰਮਿਆ ਸਾਡਾ ਅਚਾਰਯ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ ਸਾਰੇ ਦਾਨਵ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਗਏ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਆਦਤ ਕਰਕੇ ਉਹ ਭੁਲਾਵੇ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਕਰਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਇਹ ਸਾਡਾ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਣ ਵਾਲਾ ਅਚਾਰਯ ਹੈ; ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਭਾਵੇਂ ਭਾਰਗਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਆਂਗਿਰਸ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਅਚਾਰਯ ਨਹੀਂ; ਅਸੀਂ ਇਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਦੇਰੀ ਨਾ ਕਰ, ਹੇ ਚੰਗੇ ਜੀ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਅਸੁਰ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਗਏ; ਜਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਭਲਾਈ ਵਾਲੀ ਸਲਾਹ ਦਿੱਤੀ। ਫਿਰ ਭਾਰਗਵ ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਅਹੰਕਾਰਤਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਦ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹਾਰ ਜਾਵੋਗੇ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯ ਉਥੋਂ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਜਦ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਮਕਸਦ ਵਿੱਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਕੇ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਅਤੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਿਆ, ਦਾਨਵ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ ਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਕਹਿਣ ਲੱਗ ਪਏ, "ਹਾਏ! ਅਫ਼ਸੋਸ! ਸਾਨੂੰ ਇਥੇ ਧੋਖਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਪਿੱਠ ਫੇਰ ਲਈ ਤੇ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਵਲੋਂ ਮਾਰੇ ਗਏ; ਉਸ ਦੀ ਚਤੁਰਾਈ ਨਾਲ ਸਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੀ ਹਿੱਤ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।" ਫਿਰ ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਸੁਰ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਾ ਕੇ, ਫੇਰ ਕਾਵ੍ਯ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ। ਜਦ ਉਹ ਕਾਵ੍ਯ ਕੋਲ ਪਹੁੰਚੇ, ਉਹ ਉਸਦੇ ਚਾਰ ਪਾਸੇ ਖੜੇ ਹੋ ਗਏ, ਮੁੱਖ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਕਰਕੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਆਉਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ, "ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਮੇਂ ਤੇ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਕੇ ਤੁਹਾਡਾ ਸਮੂਹ ਹਾਰ ਗਿਆ।" ਫਿਰ ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡੋ, ਹੇ ਭਾਰਗਵ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰੋ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪ੍ਰਤੀ ਭਗਤੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।" "ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਚਾਰਯ ਵਲੋਂ ਧੋਖਾ ਖਾ ਗਏ ਸੀ, ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਤੁਸੀਂ ਸਵਾਲ ਕੀਤਾ ਸੀ; ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੀ ਦੂਰਦਰਸ਼ੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।" "ਜੇ ਤੁਸੀਂ, ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੁਪੁਤਰ, ਸਾਨੂੰ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਉਂਦੇ, ਤਾਂ ਅੱਜ ਤੁਹਾਡੇ ਵਲੋਂ ਤਿਆਗੇ ਹੋਏ, ਅਸੀਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਵਾਂਗੇ।" ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਸੱਚ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਵ੍ਯ ਨੇ ਦਇਆ ਤੇ ਕਰੁਣਾ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਰੋਸ ਨੂੰ ਵੱਸ ਕਰਦਿਆਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ ਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਡਰੋ ਨਹੀਂ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਤਾਲ ਵੱਲ ਜਾਓ; ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ ਤੇ ਮੇਰੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਤੁਹਾਡੇ ਤੇ ਆਇਆ।" "ਇਹ ਹੋਰ ਹੋ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ; ਜੋ ਹੁੰਦਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਜੋ ਮਾਣ ਤੁਸੀਂ ਅੱਜ ਗਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ — ਇਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਭੋਗੀ ਹੈ।" "ਦਸ ਯੁਗਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਚੱਕਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੋਟੀ ਤੇ ਹਰਾ ਕੇ — ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਜਗਦੀ ਦੀ ਮਿਆਦ ਹੋਵੇਗੀ।" "ਸਾਵਰਣੀ ਦੇ ਯੁਗ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਡੀ ਰਾਜਗਦੀ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗੀ; ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਬਲੀ ਦੁਬਾਰਾ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ।" "ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਖੁਦ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਲੋਕ ਬਲੀ ਤੋਂ ਖੋਹ ਲਏ ਗਏ, ਉਸ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਹੀਂ ਰਹੀ।" "ਕਿਉਂਕਿ ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਵਾਸਨਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਸਨ, ਇਸ ਲਈ ਪ੍ਰਸੰਨ ਅਜਨਮਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਸਾਵਰਣੀ ਅੰਤਰਾਲ ਦਿਤਾ।" "ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਆਖਿਆ ਕਿ ਬਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਠੀਕ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।" "ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਸਵੈੰਭੂ ਵਲੋਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਅਮਰਤਾ ਮਿਲੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਨ ਛੱਡੋ ਨਾ, ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਸਹਿਣ ਕਰੋ।" "ਮੈਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਅੱਗੇ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ; ਮੈਨੂੰ ਭਵਿੱਖ ਨੂੰ ਜਾਣਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਮਨ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਮੇਰੇ ਇਹ ਦੋ ਚੇਲੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹਨ; ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਰੋਕਣਗੇ, ਭਾਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਗੁੱਸੇ ਹੋ।" ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਕਾਵ੍ਯ ਵਲੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਨੇ, ਪ੍ਰਹਲਾਦ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੇਲੇ ਲੈ ਕੇ, ਇਕੱਠੇ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਆਸ ਕਰਕੇ, ਕਾਵ੍ਯ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲੀ। ਸਾਰੇ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਹੋ ਕੇ, ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਅਸੁਰ ਯੁੱਧ ਲਈ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੀ ਆਪਣਾ ਆਮਰ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲੜਾਈ ਕੀਤੀ। ਇਹ ਯੁੱਧ ਸੌ ਸਾਲ ਚੱਲਿਆ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ। ਹਾਰੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਸਾਡੇ ਵਿੱਚ, ਸੰਡਾ ਤੇ ਅਮਰਕ ਦੀ ਤਾਕਤ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ, ਆਪਣੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਯਜਨਾ ਕਰੀਏ।" "ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਵੰਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਅਸੀਂ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਸਕਦੇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਸੰਡਾ ਤੇ ਅਮਰਕ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ, "ਅਸੀਂ ਦੋਹਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾ ਤੇ ਸੱਦਾਂਗੇ—ਉਹ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿਣ; ਜਾਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫੜ ਲਵਾਂਗੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਨੂੰ ਹਰਾ ਕੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੰਡਾ ਤੇ ਅਮਰਕ ਨੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਹਾਰ ਗਏ।