ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ, ਸਾਰੇ ਤੱਤਾਂ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਸੁਖਮ ਤੱਤਾਂ ਅਤੇ ਮਹਾਂਤੱਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਮਹਾਨ, ਅਤੇ ਸਦਾ-ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੋ ਸਦਾ ਆਤਮਾ, ਅਰਥ-ਰੂਪ, ਸੁਖਮ, ਚੇਤਨ, ਪਵਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ, ਆਕਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਾਂ, ਸਤ ਦੇ ਅੰਤਾਂ, ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਚਾਰ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੰਦਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਸਤਕਾਰੀ ਸ্তুਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਜਾਂ ਗਲਤੀ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਭਗਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਭਗਤ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਉਸ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰਣ ਦੀ ਅਰਜ਼ ਕੀਤੀ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਈਸ਼ਾਨ, ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ-ਰੂਪ ਨੂੰ ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਤਕਾਰੀ ਬਚਨ ਕਹੇ। ਭਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਹੱਥ ਲਾਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਉੱਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ ਜਯੰਤੀ, ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬਚਨ ਕਹੇ: "ਤੂੰ ਕੌਣ ਹੈਂ, ਸੁਭਾਗੀ? ਕਿਸ ਦੀ ਹੈਂ? ਮੈਂ ਦੁਖੀ ਹਾਂ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੈਂ? ਤੂੰ ਵੱਡੀ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੀ, ਕਿਹੜੀ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈਂ?" "ਤੇਰੀ ਲਗਾਤਾਰ ਭਗਤੀ, ਨਮ੍ਰਤਾ, ਸਯਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਸੁੰਦਰ-ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ-ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਮੈਂ ਤੂੰ ਤੇ ਆਤਮ-ਰੂਪ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ? ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਜੋ ਵੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਅੱਜ ਮੈਂ ਦੇਵਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਪਾਉਣੀ ਔਖੀ ਹੋਵੇ।" ਜਯੰਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਤਪਸਿਆ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲੈ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈਂ, ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਜਰੂਰ ਜਾਣਦਾ ਹੈਂ।" ਤਦ, ਉਹ ਦੇਵ-ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ ਕਹੇ: "ਸੁੰਦਰ-ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਤੂੰ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ ਆਈ ਹੈਂ।" "ਸੁੰਦਰ-ਕਮਰ ਵਾਲੀ, ਚਮਕਦਾਰ, ਤੂੰ ਇੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ।" "ਸਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ, ਸੁੰਦਰ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਅੱਗ ਦੇ ਰੰਗ ਵਾਲੀ, ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਇਹ ਵਰ ਲੈ, ਮਿੱਠੇ ਬਚਨ ਵਾਲੀ।" "ਜਿਵੇਂ ਚਾਹਿਆ, ਐਂਕੜੀ-ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਚਲੋ ਘਰ ਚਲਦੇ ਹਾਂ।" ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ, ਦਿਵਿਆ ਨਾਰੀ, ਦੇ ਨਾਲ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਲਿਪਟੇ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਕਾਵ੍ਯਾ ਆਇਆ, ਆਪਣਾ ਲਾਭ ਪੂਰਾ ਕਰ ਚੁਕਿਆ, ਤਦਿ ਦੇਤੀ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ। ਜਦ ਉਹ ਆਏ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਨਾ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਜਯੰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਲੁਕਾਏ ਹੋਏ, ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਆਏ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ, ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਕਾਵ੍ਯਾ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਲਈ, ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਜਯੰਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੀ। ਵਕ਼ਤ ਦੀ ਸਮਝ ਪਾ ਕੇ, ਦੈਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਾਵ੍ਯਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਵਾਗਤ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਯਜਮਾਨੋ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਾਭ ਲਈ ਆਇਆ ਹਾਂ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਖਾਵਾਂਗਾ; ਗਿਆਨ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ।" ਤਦ, ਖੁਸ਼ ਮਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਸਿੱਖਣ ਆਏ। ਇਸ ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਗਈ, ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਨਵੀਂ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ, ਉਹ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਧੀ, ਦੇਵਯਾਨੀ, ਜਨਮ ਲੈ ਰਹੀ ਸੀ; ਤਦ, ਉਸ ਨੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦਾ ਨਿਰਣੈ ਕੀਤਾ। "ਹੇ ਦੇਵੀ, ਚਲੋ ਤੇਰੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖੀਏ, ਪਵਿਤ੍ਰ-ਮੁਸਕਾਨ ਵਾਲੀ, ਗੁਣਵਾਨ-ਨਾਰੀ, ਤਿੰਨ ਰੰਗਾਂ ਅਤੇ ਚੌੜੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰ, ਵੱਡੀ ਵ੍ਰਤਧਾਰੀ; ਇਹ, ਬ੍ਰਹਮਨ, ਚੰਗਿਆਂ ਦਾ ਧਰਮ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਉਲੰਘਣ ਨਹੀਂ ਕਰਾਂਗੀ।" ਫਿਰ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਆ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਅਧਿਆਪਕ ਨੇ, ਕਾਵ੍ਯਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਰਚੀਤਾ ਨੇ ਅਸੁਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਨੂੰ ਕਾਵ੍ਯਾ ਸਮਝੋ, ਹੇ ਬੱਚੇ; ਇਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੰਗੀਰਸ ਹੈ। ਹਾਏ, ਤੁਸੀਂ ਦਾਨਵ ਮੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ ਹੋ, ਜੋ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੜਬੜਾ ਗਏ; ਉਥੇ, ਉਹ ਦੋਨੋ — ਚਿੱਟਾ ਅਤੇ ਕਾਲਾ — ਨੂੰ ਪਵਿਤ੍ਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ ਵੇਖਣ ਲੱਗੇ। ਸਭ ਹੜਬੜਾਏ ਹੋਏ ਖੜੇ ਰਹੇ, ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਾ ਸਕੇ; ਜਦ ਉਹ ਐਸੇ ਹੜਬੜਾਏ, ਕਾਵ੍ਯਾ ਨੇ ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਕਾਵ੍ਯਾ ਹਾਂ; ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਅੰਗੀਰਸ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਸਭ ਮੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਓ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਅਸੁਰਾਂ ਨੇ ਦੋਨੋ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਸਮੇਂ, ਅਸੁਰ ਦੋਨੋ ਵਿੱਚ ਅੰਤਰ ਨਾ ਕਰ ਸਕੇ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: "ਇਹ ਹੜਬੜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਅੰਗੀਰਸ ਹੈ; ਮੈਂ ਕਾਵ੍ਯਾ ਹਾਂ, ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਗੁਰੂ। ਇਹ ਰੂਪ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਹੈ।" "ਇਹ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਹੇ ਅਸੁਰੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ ਤੇ ਉਦੇਸ਼ ਵਾਲੇ ਬਚਨ ਕਹੇ। "ਦਸ ਸਾਲਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਪ੍ਰਭੂ ਸਦਾ ਰਾਜ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ; ਇਹ ਦੋ-ਜਨਮ ਵਾਲਾ ਸਾਡਾ ਅਧਿਆਪਕ ਬਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਸਭ ਦਾਨਵ, ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਦੇ ਬਚਨ ਮੰਨ ਲਏ, ਲੰਬੀ ਪ੍ਰਥਾ ਦੇ ਕਾਰਨ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਏ। ਸਭ ਅਸੁਰ, ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਕਰਕੇ, ਕਹੇ: "ਇਹ ਸਾਡਾ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁਣ ਵਾਲਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ; ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਤੂੰ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ।" "ਇਹ ਭਾਰਗਵ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੰਗੀਰਸਾ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਗੁਰੂ ਨਹੀਂ; ਅਸੀਂ ਉਸ ਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਾਂਗੇ। ਤੂੰ ਚਲਾ ਜਾ, ਰੁਕ ਨਾ, ਹੇ ਚੰਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਅਸੁਰ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਆਏ; ਜਦ ਉਹ ਉਸ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਨਾ ਕਰੇ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਉਪਕਾਰਕ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਭਾਰਗਵ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ, ਪਰ ਦਾਨਵ ਮੇਰੀ ਆਦਰ ਨਾ ਕਰਦੇ।