ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਮਹਾਂਦੇਵ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਨੇਕ ਨਾਂਵਾਂ ਅਤੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਵਿਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਤੇਜ਼ ਦੌੜਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਭਾ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲ ਧਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਘੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਤਾਪ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦਾ, ਤੁਰੰਤ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਤੇ ਮੌਤ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਮਾਸ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਬੌਨਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਉਹ ਆਸਰਾ ਦਿਤਾ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਆਪਕ ਹੈ। ਉਹ ਧੀਰਜ, ਸ਼ਕਤੀ, ਮਾਣ, ਸੱਚ ਅਤੇ ਤਪਦਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਚਮਕਦਾਰ, ਚੱਕਰਧਾਰੀ, ਰੋਮਾਂ ਵਾਲਾ, ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿੱਧ, ਅਤੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੋਇਆ, ਪ੍ਰਚੁਰ, ਬਲਦ, ਸੱਪ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਯਜ੍ਯ ਨਾਸਕ, ਮੌਤ, ਯਜ੍ਯ ਯੋਗ, ਤਪਦਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਨਵੀਂ ਕਲੀ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਉਹ ਰੇਤਲਾ, ਸਾਫ, ਉੱਤਮ, ਦੂਰ-ਦਰਸ਼ੀ, ਤੇਜ਼ ਬਲਦ, ਚੰਗੀ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਪਿਆਰਾ ਹੈ। ਉਹ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰਕ, ਪਸ਼ੂ ਨਾਸਕ, ਵਿਘਨ, ਵਿਛਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਨ, ਅੰਤ ਅਤੇ ਪਹੁੰਚਣ ਵਿੱਚ ਔਖਾ ਹੈ। ਉਹ ਨਿਪੁੰਨ, ਨੀਚ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਸੀਧਾ, ਜੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਦੇ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਸੱਚਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਾਲਾ ਚਮੜੇ ਵਾਲਾ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ, ਸੰਹਾਰਕ ਅਤੇ ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਉੱਤਮ, ਵਾਮਦੇਵ, ਈਸ਼ਾਨ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਦਿੱਲੀਰ, ਚਮਕਦਾਰ, ਹੱਸਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਟੇਢੀ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਚਤੁਰ, ਸਾਰਥੀ, ਫੌਜ ਵਾਲਾ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅੱਗ, ਇੱਛਤ ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਪੀ, ਨਿੰਦਕ, ਅਮਿਤ੍ਰ, ਮਿਤ੍ਰ, ਆਕਾਸ਼-ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਚਮੜੇ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲਾ, ਭਾਗ ਨਾਸਕ ਹੈ। ਉਹ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ, ਸਾਹ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ, ਹਵਨ ਅਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈ। ਉਹ 'ਵਸ਼ਟ' ਅੱਖਰ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਾਲਕ, ਯਜਮਾਨ, ਸੰਹਾਰਕ ਅਤੇ ਬਾਧਾ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਉਹ ਭੂਤਕਾਲ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ, ਸਮੇਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਵਾਸੂ, ਸਾਧਿਆ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤਯ, ਅਸ਼ਵਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਸਭ ਵਿਆਪਕ, ਮਾਰੁਤ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਅੱਗ, ਸੋਮਾ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ, ਪਸ਼ੂਆਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਅਤੇ ਬੂਟਿਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਉਹ ਦੱਖਣੀ ਅਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸਨਾਨ, ਯਜ੍ਯ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਤਪ, ਸੱਚ, ਵੈਰਾਗ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ। ਉਹ ਜੋਗ ਦਾ ਆਤਮਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਅਲੋਭ, ਉੱਤਮ ਸੁਰਤ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੰਸਾਰਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ: ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਅਕਾਸ਼, ਮਹਾਨ ਲੋਕ, ਜਨਾ, ਤਪਸ, ਸਤ੍ਯ ਦਾ ਆਤਮਾ ਹੈ। ਉਹ ਤੱਤਾਂ ਦਾ ਆਤਮਾ: ਅਵਿਕਤ, ਮਹੱਤ, ਭੂਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਸੁੱਖਸ਼ਮ ਤੱਤ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਹੈ। ਉਹ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ ਆਤਮਾ, ਅਰਥਯੁਕਤ, ਸੁੱਖਸ਼ਮ, ਚੇਤਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ। ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਕਾਸ਼ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਤੇ, ਹੋਣ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਚ ਦੇ ਅੰਤਾਂ ਤੇ, ਮਹਾਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਚਾਰ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ। ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੇਰੀ ਇਸ ਸਤੁਤੀ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਠੀਕ ਜਾਂ ਗਲਤ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਭਗਤ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਨ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਸਭ ਗਲਤੀਆਂ ਮਾਫ਼ ਕਰੋ। ਸੂਤ ਜੀ ਆਖਦੇ ਹਨ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਈਸ਼ਾਨ, ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਾਂਗ ਨਮਨ ਕੀਤਾ, ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਭਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਚਾਹੀਦੀ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਫਿਰ ਓਥੇ ਹੀ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਅੰਤर्धਾਨ ਹੋ ਗਏ, ਉਸ ਦੇ ਸੇਵਕ ਜਯੰਤੀ ਨੇ ਹਥ ਜੋੜ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ: "ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਹੇ ਸੁਭਾਗਵਤੀ? ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦੀ ਹੋ? ਜਦ ਮੈਂ ਦੁੱਖੀ ਹਾਂ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਦੁਖੀ ਹੋ? ਵੱਡੇ ਤਪ ਨਾਲ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹੋ?" "ਤੇਰੀ ਨਿਰੰਤਰ ਭਗਤੀ, ਨਿਮਰਤਾ, ਸਵੈ-ਸੰਯਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ।" "ਤੂੰ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ? ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਕੀ ਹੈ? ਆਜ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਾਂਗਾ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਮਿਲਣ ਵਿੱਚ ਔਖੀ ਹੋਵੇ।" ਉਸ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਤਪ ਨਾਲ ਜਾਣੋ ਕਿ ਮੈਂ ਕੀ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹਾਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਤੁਸੀਂ ਬ੍ਰਹਮਨ ਵਿੱਚ ਸਥਿਰ ਹੋ ਕੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸਮਝਦੇ ਹੋ।" ਜਦ ਉਹ ਨੇ ਇਹ ਕਿਹਾ, ਤਦ ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ੍ਯ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਨਾਲ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੈਂ, ਇੱਥੇ ਮੇਰੇ ਲਾਭ ਲਈ ਆਈ ਹੈਂ।" "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇੱਥੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਦਸ ਸਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ।" "ਹੇ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਇੰਦਰ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ, ਇਹ ਵਰ ਮੰਗ, ਹੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲਣ ਵਾਲੀ।" "ਜੀਵੇਂ ਤੇਰੀ ਮਰਜ਼ੀ। ਆਓ, ਘਰ ਚੱਲੀਏ, ਹੇ ਨਸ਼ੀਲੀ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ।" ਫਿਰ, ਆਪਣੇ ਘਰ ਆ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਜਯੰਤੀ ਦੇ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਰਹੇ। ਦਿਵ੍ਯਾ ਨਾਰੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਦਸ ਸਾਲ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਆਪਣੀ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹੇ। ਜਦ ਕਾਵ੍ਯਾ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਮੁਕਾ ਕੇ ਆਇਆ, ਦਿਤੀ ਦੇ ਸਭ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਆਏ, ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਉਤਸ਼ਾਹਤ ਹੋਏ। ਜਦ ਉਹ ਆਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯ ਨੂੰ ਨਾਂ ਵੇਖ ਸਕੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਜਯੰਤੀ ਵੱਲੋਂ ਲੁਕਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੀ ਦਇਆ ਨੂੰ ਸਮਝ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਬ੍ਰਿਹਸਪਤਿ, ਜਾਣ ਕੇ ਕਿ ਕਾਵ੍ਯਾ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਖਾਤਰ, ਦਸ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਜਯੰਤੀ ਦੀ ਭਲਾਈ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋਏ, ਕਾਰਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਜਦ ਸਮਾਂ ਮੁਕ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਿਵੇਂ ਦੈਤਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਵ੍ਯਾ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਅਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।