ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਕਾਵ੍ਯਸ ਨੇ ਅਜੇਅਤਤਾ, ਧਨ ਦੀ ਸਰਦਾਰੀ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ਤਤਾ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਵਰਦਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਅਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਮਨ ਵਿਚ, ਖੁਸ਼ੀ ਕਾਰਨ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਇੱਕ ਦਿਵਿਆ ਸਤੁਤੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ। ਫਿਰ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਤਿਰਛਾ ਖੜਾ ਹੋ ਕੇ, ਨੀਲੇ-ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ਿਤਿਕੰਠ, ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲੇ, ਤੇਜਸਵੀ, ਵਿਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਅਤੇ ਸਾਲ ਦੇ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਜਟਾਧਾਰੀ, ਖੜੇ ਵਾਲ ਵਾਲੇ, ਘੋੜੇ, ਕਾਰਣ, ਸੁਧ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਤੀਰਥ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਤੇ ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਲਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮੁਕੁਟਧਾਰੀ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ, ਦਾਨੀ, ਧਨ ਰੂਪ ਬੀਜ ਵਾਲੇ, ਰੁਦ੍ਰ, ਤਪਸਵੀ, ਛਾਲ ਦੀ ਚੋਲਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਛੋਟੇ, ਖੁਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਵਾਲੇ, ਸੈਨਾ ਦੇ ਅਧਿਅਕਸ਼, ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਵੀ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਰਾਜਾ, ਤਕਸ਼ਕ ਨਾਲ ਖੇਡਣ ਵਾਲੇ, ਪਹਾੜਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਸੂਰਜ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਤਪਸਵੀ, ਜਾਮ੍ਭਵੰਤ, ਸੁਨ੍ਹੇੜੇ ਆਕਾਰ ਵਾਲੇ, ਚੰਗੇ ਹੱਥਾਂ ਵਾਲੇ, ਧਨੁਧਾਰੀ, ਭਾਰਗਵ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਨਿਸ਼ਕਲੰਕ ਅੱਖਾਂ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੇਟ, ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰਾਂ, ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਭਵ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ, ਸਫੈਦ, ਅਤੇ ਨਰ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਤਲਵਾਰਧਾਰੀ, ਬਚਾਵ ਵਾਲਾ, ਸੁਕਸ਼ਮ, ਵਿਨਾਸਕਾਰੀ, ਤਾਮਰੇ, ਭਿਆਨਕ, ਉਗ੍ਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪੀਲੇ, ਚਿੱਟੇ-ਕਾਲੇ, ਲਾਲ-ਭੂਰੇ, ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਸ਼ਰਵ, ਵਿਸ਼ਵ ਰੂਪ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਾਲੇ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਸਰਵੋਤਮ, ਮੱਧ, ਪਿਨਾਕਧਾਰੀ, ਤੇਜ਼, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਅਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਢੋਲ, ਇਕ-ਪੈਰ ਵਾਲੇ, ਯੋਗ੍ਯ, ਗਿਆਨ, ਹਰਣ-ਸ਼ਿਕਾਰੀ, ਸੱਪ, ਅਡੋਲ ਅਤੇ ਭੈੜੇ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ, ਉਗ੍ਰ, ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰ ਧਾਰੀ, ਪੀਲੇ, ਇਕੱਲੇ ਵੀਰ, ਮੌਤ, ਤੇ ਤ੍ਰਯੰਬਕ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਘਰਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਬਿਨਾ ਤੰਤੂ, ਸ਼ੰਕਰ, ਮੰਗਲਮਈ, ਜੰਗਲ ਵਾਸੀ, ਗੁਫਾ ਵਾਸੀ, ਤਪਸਵੀ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸਾਂਖ੍ਯ, ਯੋਗ, ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੀਖਸ਼ਿਤ, ਗੁਪਤ, ਸ਼ਰਵ, ਆਦਰਨੀਯ, ਮਾਲਾ-ਧਾਰੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗਿਆਨੀ, ਗੁਣਵਾਨ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮੰਗਲਮਈ, ਸੰਯਮੀ, ਚਤੁਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਸਮਾਨ, ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਤੇਜੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲੇ, ਚੁੰਨ੍ਹੇ ਵਾਲ, ਖੋਪੜੀ ਧਾਰੀ, ਦੰਦਧਾਰੀ, ਵਿਸ਼ਵ-ਯਜਮਾਨ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਅਪਰਾਧ-ਰੋਧੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਤੇਜਸਵੀ, ਗਿਆਨੀ, ਕਰੂੜ, ਵਿਅੰਗ, ਭਿਆਨਕ, ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਮ੍ਰਿਦੁ, ਗੁਣਵਾਨ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਮੰਗਲਮਈ, ਅਜੇਯ, ਮ੍ਰਿਤ-ਦੇਹੀ, ਨਿਤ੍ਯ, ਤੇ ਅਨੰਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਣ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਰਭ, ਤ੍ਰਿਣੇਤ੍ਰੀ ਤ੍ਰਿਸ਼ੂਲਧਾਰੀ, ਸੋਮਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਘੀ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਧੂੰਆਂ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਤਾਪ ਪੀਣ ਵਾਲਾ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਵਿੱਤਰ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਤੁਰੰਤ ਜਨਮੇ, ਮੌਤ, ਮਾਸ-ਭੋਜੀ, ਬੌਨਾ, ਗਿਆਨੀ, ਤੇ ਬਿਜਲੀ-ਸਮਾਨ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਭਾਰਤ ਵੰਸ਼ੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼ ਵਿਚ ਵਿਆਪਕ, ਧੈਰਜ, ਬਲ, ਮਾਣ, ਸੱਚ, ਤੇ ਜਲਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਪੁਰ ਦੇ ਸੰਹਾਰੀ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਚਕ੍ਰਧਾਰੀ, ਵਾਲਧਾਰੀ, ਤੀਖਣ ਹਥਿਆਰ ਵਾਲੇ, ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿਧ, ਤੇ ਪੁਲਸਤ੍ਯ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਖੰਡਿਤ, ਪ੍ਰਚੁਰ, ਬਲਦ, ਸੱਪ, ਇਕੱਠਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ, ਤੇ ਉਰਧ੍ਵ ਰੇਤਸ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪ ਨਾਸਕ, ਯਜ੍ਯ ਨਾਸਕ, ਮੌਤ, ਯਜ੍ਯਯੋਗ੍ਯ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ, ਗਿਆਨੀ, ਅੱਗ, ਤੇ ਨਰਮ ਕੋਪਲੇ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਰੇਤ ਵਾਲੇ, ਸਾਫ, ਸਰਵੋਤਮ, ਦਰਸ਼ਨ ਵਾਲੇ, ਤੇਜ਼ ਬਲਦ, ਚੰਗਾ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ, ਤੇ ਪ੍ਰੇਮੀ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੈਤ੍ਯ ਸੰਹਾਰੀ, ਪਸ਼ੁ ਸੰਹਾਰੀ, ਵਿਘਨ, ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਭਟਕਣ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਨ, ਅੰਤ, ਤੇ ਅਗਰਹਿ ਪਹੁੰਚਣ ਯੋਗ੍ਯ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਪੁੰਨ, ਨੀਚ, ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਰੋਗ ਰਹਿਤ, ਸਿੱਧਾ, ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਨੂੰ ਵੀ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸੁਵਰਨ-ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ, ਸੱਚੇ, ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਕਾਲੇ, ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਜਨਮੇ, ਵਿਨਾਸਕਾਰੀ, ਤੇ ਏਕ-ਅੱਖੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਵੋਤਮ, ਵਾਮਦੇਵ, ਈਸ਼ਾਨ, ਗਿਆਨੀ, ਚਿਰਕਾਲੀਨ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ, ਤੇ ਹੱਸਣ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਟੇਢੇ ਧਨੁਧਾਰੀ, ਚਤੁਰ, ਸਰਥੀ, ਸੈਨਾ ਵਾਲੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪਵਿੱਤਰ, ਅੱਗ, ਇੱਛਿਤ, ਤੇ ਗਿਆਨੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਾਪੀ, ਨਿੰਦਕ, ਅਮਿੱਤਰ, ਮਿੱਤਰ, ਆਕਾਸ਼-ਵਸਤ੍ਰਧਾਰੀ, ਚਮੜਾ ਪਹਿਨਣ ਵਾਲੇ, ਭਾਗ-ਨਾਸਕ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਸ਼ੁਪਤਿ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਪ੍ਰਾਣ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ, ਸਾਮ, ਹਵਨ, ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਵਸ਼ਟ' ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ, ਅੰਦਰੂਨੀ ਆਤਮਾ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ, ਧਾਰਕ, ਯਜਮਾਨ, ਸੰਹਾਰੀ, ਤੇ ਦੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਭੂਤ, ਭਵਿੱਖ, ਵਰਤਮਾਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਵਸੁ, ਸਾਧ੍ਯ, ਰੁਦ੍ਰ, ਆਦਿਤ੍ਯ, ਅਸ਼੍ਵਿਨੀਆਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਰਵਵਿਆਪੀ, ਮਰੁਤ, ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਅਗਨੀ, ਸੋਮਾ, ਪੁਰੋਹਿਤ, ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ, ਪਸ਼ੁਪਤਿ, ਤੇ ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਦੱਖਣੀ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸਨਾਨ, ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਤਪ, ਸੱਚ, ਵੈਰਾਗ, ਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਦੇ ਆਤਮਾ, ਅਹਿੰਸਾ, ਅਲੋਭ, ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਰੂਪ, ਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅੰਤ ਵਿਚ, ਉਹ ਧਰਤੀ, ਅੰਤਰਿਕਸ਼, ਆਕਾਸ਼, ਮਹਾਨ ਲੋਕ, ਜਨ ਲੋਕ, ਤਪ ਲੋਕ, ਤੇ ਸਤ੍ਯ ਲੋਕ ਦੇ ਆਤਮਾ—ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਵ੍ਯਸ ਨੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਦੀ ਅਨੇਕ ਰੂਪਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਤੁਤੀ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਭਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਪਾਰ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਨਤਮਸਤਕ ਹੋ ਗਿਆ।