ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਬਲੀ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਮਿਲਿਆ ਸੀ, ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਨੇ ਰਾਜ ਦੀ ਸਾਰ ਸੰਭਾਲੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਆਸੁਰਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਸਾਰਾ ਰਾਜ ਸੀ। ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਆਸੁਰ ਇੰਦਰ, ਜੋ ਬੜੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਦੈਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦੇ ਰਹੇ। ਦਸ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਹਾਕਮਤ ਵਿਚ ਸਭ ਕੁਝ ਆਸੁਰਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਸੀ। ਇਹ ਦਸ ਯੁਗਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਫਿਰ, ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਇੰਦਰ ਨੇ ਸੰਭਾਲੀ। ਸਮਾਂ ਬਦਲਿਆ, ਤਿੰਨ ਲੋਕ ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਤੋਂ ਚਲੇ ਗਏ; ਨਿਯਤ ਸਮੇਂ ਤੇ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ, ਆਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ, ਦੇਵਤੇ ਯਜਨ ਦੇ ਪਾਸ ਚਲੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਯਜਨ ਤੇ ਆਏ, ਆਸੁਰਾਂ ਨੇ ਕਾਵ੍ਯਾ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕੀਤੀ, "ਸਾਡਾ ਰਾਜ ਸਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਛਿਨ ਗਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਯਜਨ ਛੱਡ ਕੇ ਮੁੜ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਠਹਿਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ—ਆਓ ਅਸੀਂ ਪਾਤਾਲ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਈਏ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯਾ ਨੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ, "ਡਰੋ ਨਾ, ਆਸੁਰੋ; ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ। ਮੇਰੇ ਵਿਚ ਹੀ ਮੀਂਹ, ਪੌਦੇ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਧਨ ਹੈ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਮੇਰੇ ਪੈਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ, ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ; ਮੈਂ ਇਹ ਸਭ ਸੰਭਾਲਾਂਗਾ।" ਜਦੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਆਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਵ੍ਯਾ ਦੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਸਹਾਰਾ ਮਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਹ ਚਿੰਤਤ ਹੋ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਲਾਲਸਾ ਨਾਲ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ। "ਇਹ ਕਾਵ੍ਯਾ ਸਾਡੀ ਵਸਤੂਆਂ ਹਠੀ ਨਾਲ ਹਟਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਆਓ, ਜਲਦੀ ਚੱਲੀਏ; ਜਦੋਂ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਭੋਜਨ ਮੁਕ ਜਾਵੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜੀਵਿਤ ਕਰੀਏ। ਬਾਕੀ ਆਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਕੇ, ਪਾਤਾਲ ਭੇਜੀਏ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਦੇਵਤੇ ਬਹੁਤ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਦਾਨਵਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਦਾਨਵ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਵ੍ਯਾ ਕੋਲ ਭੱਜਦੇ ਹਨ। ਕਾਵ੍ਯਾ, ਜਦੋਂ ਦੇਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੰਗ ਵਿਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹਨ, ਉਹ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਚਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਵ੍ਯਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਖੜਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ, ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵਾਮਨ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰਾਂ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਬਲੀ ਨੂੰ ਬਾਂਧਿਆ ਗਿਆ, ਜੰਭਾ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਰੋਚਨ ਵੀ ਮਾਰੇ ਗਏ।" "ਬਾਰਾਂ ਵੱਡੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿਚ, ਆਸੁਰਾਂ ਦੇ ਉੱਤਮ ਯੋਧੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਉਪਾਏ ਨਾਲ ਮਾਰੇ ਗਏ। ਤੁਸੀਂ, ਜੋ ਬਚੇ ਹੋ, ਕੁਝ ਹੀ ਰਹਿ ਗਏ ਹੋ, ਪਿਛਲੇ ਯੁੱਧਾਂ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਇੱਕ ਉਪਾਏ ਸੋਚਾਂਗਾ; ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਡੀਕੋ।" "ਮੈਂ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਿੱਤ ਸਕੋ; ਅੱਗ, ਹੋਤ੍ਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਤਾਕਤਵਾਨ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਫਿਰ, ਮੈਂ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ਦੇਵਤਾ ਕੋਲ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਮੁੜ ਆ ਕੇ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਕਰਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਪ ਕਰੋ; ਜਦ ਤਕ ਮੈਂ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ, ਦੇਵਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ।" "ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਤੋਂ ਅਟੱਲ ਮੰਤ੍ਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਮੁੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਲੜਾਂਗੇ; ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਤੁਹਾਡੀ ਜਿੱਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਸੁਰਾਂ ਨੇ ਸਹਿਮਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਲੋਕਾਂ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕਰੋ।" "ਅਸੀਂ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਵਾਪਸ ਜਾ ਕੇ, ਛਾਲਿਆਂ ਦੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨ ਕੇ, ਤਪ ਕਰਾਂਗੇ; ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਜੋ ਸੱਚ ਹੈ।" ਫਿਰ, ਦੇਵਤੇ ਸੁਖੀ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਰਹਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ; ਦੈਤੀਆਂ ਨੇ ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ। ਕਾਵ੍ਯਾ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਉਪਾਸਨਾ ਵਿਚ ਲਗਾਓ, ਜੋ ਤਪ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਤੇ ਇੱਛਾ ਰਹਿਤ ਹਨ, ਕੰਮ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਰਨਾ; ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਇੰਦਰ ਸਮੇਤ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਨ।" ਫਿਰ, ਕਾਵ੍ਯਾ ਨੇ ਆਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਈ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਗਏ; ਨਮਨ ਕਰਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਮੂਲ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਸੁਹਣੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਉਹ ਮੰਤ੍ਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਹਨ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਹਾਰ ਲਈ ਅਤੇ ਆਸੁਰਾਂ ਨੂੰ ਨਿਰਭੈ ਕਰਨ ਲਈ।" ਇਸ ਉੱਤੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਦੁਇਜ; ਮੈਂ ਜੋ ਵਰਤ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕਰ, ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ।" "ਜੇ ਤੂੰ ਪੂਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ, ਸਿਰ ਧੂਏਂ ਵਿਚ ਝੁਕਾ ਕੇ, ਉਪਾਸਨਾ ਕਰੇਂ, ਤਾਂ ਹੇ ਭਾਗਸ਼ਾਲੀ, ਤੂੰ ਮੰਤ੍ਰ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਆਦੇਸ਼ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਨੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਚਰਨ ਛੂਹੇ ਤੇ ਕਿਹਾ, "ਜੋ ਹੁਕਮ, ਮੈਂ ਬਾਕੀ ਵਰਤ ਤੁਹਾਡੇ ਆਦੇਸ਼ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਪ੍ਰਭੂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਯੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਯਜਨ ਦੇ ਧੂਏਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਤੇ ਬਣਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਗਏ। ਆਸੁਰਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਜਦ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਚਲੇ ਗਏ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਥੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਹੋ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਰਹੇ। ਇਹ ਜਾਣ ਕੇ, ਜਲਦੀ ਹੀ, ਆਸੁਰਾਂ ਨੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ; ਇਸ ਵਿਚਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿਚ, ਦੇਵਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਕੇ, ਤੇਜ਼ ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਚ, ਆਸੁਰਾਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਆਸੁਰ, ਹਥਿਆਰ ਲੈ ਕੇ, ਅਚਾਨਕ ਭੱਜ ਗਏ; ਉਹ ਡਰ ਗਏ। ਹਥਿਆਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਜਿੱਤ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਅਧਿਆਪਕ ਵਰਤ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਦੇਵਤੇ, ਸਮਝੌਤਾ ਛੱਡ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ। "ਅਧਿਆਪਕ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ; ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਤਪ ਵਿਚ ਲੱਗੇ, ਛਾਲਿਆਂ, ਚਮੜਿਆਂ ਅਤੇ ਕਪੜਿਆਂ ਵਿਚ, ਨਿਰਕਰਮ ਤੇ ਨਿਸ਼ਕਾਮ ਹੋ।" "ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹਰਾ ਸਕਦੇ; ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਮਾਤਾ ਕਾਵ੍ਯਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ।" "ਆਓ, ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਦੱਸ ਦਈਏ, ਜਦ ਤਕ ਉਹ ਆਉਂਦੇ; ਜਦ ਉਹ ਮੁੜ ਆਉਣਗੇ, ਅਸੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਵ੍ਯਾ ਦੀ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਲੜਾਂਗੇ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਕਾਵ੍ਯਾ ਮਾਤਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲੱਭੀ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਸੀ; ਫਿਰ, ਡਰਦੇ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲੀ। ਡਰਦੇ ਹੋਏ ਦੈਤੀਆਂ, ਜੋ ਨਿਰਭੈ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਮਿਲਿਆ: "ਡਰੋ ਨਾ, ਡਰੋ ਨਾ," ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਡਰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ।