ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉਤਮ ਪੁਰਖ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਵਚਨ ਕਦੇ ਝੂਠਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲੈ ਲਿਆ। ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਪਰ ਕংস, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਦੁਸ਼ਟ ਤੇ ਮੂਰਖ ਸੀ, ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਇਹ ਵਸੁਦੇਵ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਦੇਵਕੀ ਕੌਣ ਹੈ? ਨੰਦਗੋਪ ਕੌਣ ਹੈ? ਤੇ ਇਹ ਯਸ਼ੋਦਾ ਕੌਣ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਵਿ਷ਣੂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕੀਤੀ?” ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਪੁਰਖ ਕਸ਼ਯਪ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਨ, ਤੇ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਆਦਿਤਿਆ ਵੰਸ਼ ਦੀਆਂ। ਇੱਥੇ, ਇੱਛਾ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਮਹਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਦੇਵਕੀ ਨੇ ਪਾਲਿਆ। ਉਹ ਪਰਮਾਤਮਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ, ਮਨੁੱਖੀ ਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕਰ ਗਿਆ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਯੋਗ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਧਰਮ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਵਿ਷ਣੂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਧਰਮ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੇ ਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰੇ।” ਫਿਰ, ਰੁਕਮਣੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਇਆ ਗਿਆ, ਸਤਿਆ (ਨਗਨਜਿਤ ਦੀ ਕੁੜੀ), ਸਤ੍ਰਾਜਿਤੀ, ਸਤਭਾਮਾ, ਜਾਮਬਵਤੀ, ਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਸ਼ੈਬਿਆ, ਸੁਦੇਵੀ, ਮਾਦ੍ਰੀ, ਇਕ ਹੋਰ ਸੁਸ਼ੀਲਾ, ਕਾਲਿੰਦੀ, ਮਿਤਰਵਿੰਦਾ, ਲਕ੍ਸ਼ਮਣਾ ਤੇ ਜਾਲਾਵਾਸਿਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਵਿਆਹ ਕੇ ਲਿਆਈਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਹਜ਼ਾਰ ਦੇਵੀ ਤੱਤ ਦੀਆਂ ਇਸਤ੍ਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚੌਦਾਂ ਸਮੂਹ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਇੰਦਰ ਤੇ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੱਥੇ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਬਣੀਆਂ, ਜਿਹੜੀਆਂ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਘਰਾਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮੀਆਂ। ਇਹ ਵਿਂਸ਼ਵਕਸੇਨ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਸੁਦੇਸ਼ਨਾ, ਸ਼ਰਭ, ਚਾਰੁ, ਚਾਰੁਭਦ੍ਰ, ਤੇ ਭਦ੍ਰਚਾਰੁ ਜਨਮੇ। ਚਾਰੁਵਿੰਦਿਆ (ਰੁਕਮਣੀ ਤੋਂ), ਕੁੜੀ ਚਾਰੁਮਤੀ, ਸਾਨੁ, ਭਾਨੁ, ਅਕ੍ਸ਼, ਰੋਹਿਤ ਤੇ ਮੰਤ੍ਰਯਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੁੱਤਰੀਆਂ ਹਨ। ਜਰੰਧਕਾ, ਤਾਮ੍ਰਵਕ੍ਸ਼, ਭੌਮਰੀ ਤੇ ਜਰੰਧਮਾ—ਇਹ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਗਰੁੜਧਵਜ ਤੋਂ ਜਨਮੀਆਂ। ਭਾਨੁਰ, ਭੌਮਰਿਕਾ, ਤਾਮ੍ਰਾਪਰਨੀ, ਤੇ ਜਰੰਧਮਾ—ਇਹ ਸਤਭਾਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਹੁਣ ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸੁਣੋ: ਭਦ੍ਰ, ਭਦ੍ਰਗੁਪਤ, ਭਦ੍ਰਇੰਦਰ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਪਤਬਾਹੁ, ਕੁੜੀ ਭਦ੍ਰਾਵਤੀ ਤੇ ਸੰਬੋਧਨੀ—ਇਹ ਜਾਮਬਵਤੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਸੰਗ੍ਰਾਮਜਿਤ, ਸ਼ਤਜਿਤ, ਤੇ ਸਹਸ੍ਰਜਿਤ—ਇਹ ਸੁਦੇਵੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ। ਵ੍ਰਿਕ, ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਵ, ਵ੍ਰਿਕਜਿਤ, ਤੇ ਦੇਵੀ ਵਰਜਿਨੀ; ਮਿਤ੍ਰਬਾਹੁ ਤੇ ਸੁਨੀਥਾ—ਇਹ ਨਗਨਜਿਤੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਹੋਏ; ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਇੱਥੇ ਦਰਸਾਈ ਗਈ ਹੈ। ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਵੀ ਉਲਲੇਖ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਨਰਤਕੋਨੇਯਾ, ਸੁਨਯਾ ਤੇ ਸੰਗਤਾ—ਇਹ ਕੁੜੀਆਂ ਬ੍ਰਿਹਦੁੱਚਾ (ਸ਼ੌਣਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ) ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਤਿੰਨ ਪੁੱਤਰ ਅੰਗਦ, ਕੁਮੁਦ, ਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਹੋਈ। ਅਵਗਾਹਾ, ਚਿਤ੍ਰ, ਸ਼ੂਰ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰਵਰ; ਚਿਤ੍ਰਸੇਨਾ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਧੀ ਚਿਤ੍ਰਾਵਤੀ। ਤੁੰਬਾ, ਤੁੰਬਬਾਣਾ, ਤੇ ਜਨਸਤੰਭਾ—ਇਹ ਉਪੰਗਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਵਜਰਾਰ ਤੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਾ ਵੀ। ਭੂਰੀਂਦ੍ਰ ਤੇ ਭੂਰੀ—ਇਹ ਗਵੇਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਦੀ ਧੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੁਤਨੂਰ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਜ੍ਰ (ਅਸ਼੍ਵਸੁਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ) ਜਨਮਿਆ, ਵਜ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਿਬਾਹੁ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਚਾਰੁ ਸੀ। ਕਸ਼ਮਾ ਨੇ ਸੰਬਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੁਪਾਰਸ਼ਵ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਮਹਾਨ ਯਾਦਵਾਂ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸਠ ਹਜ਼ਾਰ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸਭ ਦੇਵੀ ਅੰਸ਼ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਇੱਥੇ ਜਨਮੇ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਉਹ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਅਸੁਰ, ਜੋ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਰੀ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਤੰਗ ਕਰਦੇ ਰਹੇ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਉਹ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਨਮੇ। ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਗਿਆਰਾਂ ਕੁਲ ਹੋਏ; ਸਾਰੇ ਆਕ ਆਦਿ ਵੈਸ਼ਨਵ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਵਿ਷ਣੂ ਆਪ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਤੀਕ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਵਜੋਂ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਇਆ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ ਸਭ ਮਨੁੱਖ ਚਲਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਸੰਖੇਪ ਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੀ ਗਈ; ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਣੋ: ਸੰਕਰਸ਼ਣ, ਵਸੁਦੇਵ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸੰਬਾ, ਅਤੇ ਅਨੀਰੁੱਧ—ਇਹ ਪੰਜੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵੀਰ ਹਨ। ਸੱਤ ਰਿਸ਼ੀ, ਕੁਬੇਰ, ਯਕ੍ਸ਼ ਤੇ ਮਣਿਵਰ ਵੀ। ਸ਼ਲਾਕੀ, ਬਦਰਾ, ਗਿਆਨੀ ਧਨਵੰਤਰੀ, ਨੰਦਿਨਾ (ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਹਨ), ਸ਼ਲੰਕਾਯਨ, ਆਦਿਦੇਵ ਤੇ ਜਿਸ਼ਨੁ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵੀ ਸਨ। ਦੇਸ, ਵਿਰਲੇ ਜਨਮ ਕਿਉਂ ਹੋਏ, ਕਿੰਨੇ ਜਨਮ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ? ਉਹ ਪੂਛਦੇ ਹਨ—ਕਿ ਵਿ਷ਣੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਯੁਗਾਂ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਕਿਉਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਉਂ ਆਉਂਦਾ ਹੈ? ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਛ ਰਹੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਿੱਚ ਕਿਹੜੇ ਕਰਤੱਬ ਕੀਤੇ, ਉਹ ਸਿਆਣਪ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਆਚਾਰਯ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲੀਲਾਵਾਂ, ਅਵਤਾਰਾਂ ਤੇ ਸੁਭਾਵ—ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਦੱਸੋ। ਵਿਭੂਤੀਆਂ ਦੇ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਵਿ਷ਣੂ ਨੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਵਸੁਦੇਵ ਵਜੋਂ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮ ਲਿਆ? ਸੂਤ ਜੀ, ਉਹ ਅਮਰਤੇ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹੜਾ ਪਾਪ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਦੇਵ ਲੋਕ ਛੱਡ ਕੇ ਇੱਥੇ ਮਨੁੱਖ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆਏ? ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਤੇ ਸੂਤ ਜੀ ਦੇ ਉੱਤਰਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਵਸੁਦੇਵ, ਦੇਵਕੀ, ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼, ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਦੇ ਅਵਤਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।