ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਨਿ਷ਧ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੰਸ਼ਜ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਿ਷ਾਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹੀ ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਏਕਲਵ੍ਯ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਡੂਸ਼ਾ, ਜੋ ਬੇਔਲਾਦ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਾਂਬ—ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕਨਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੰਤਿਜਾ ਅਤੇ ਤੰਤਿਮਾਲਾ ਹੋਏ। ਵਸਤਾਵਨ, ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਰਹਿਤ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਬਲਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਸੌਂਪ ਕੇ ਸ਼ੌਰੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਮਕ ਧੀਰਜੀਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਤਪਾ, ਕੋਧਨੁ, ਵੀਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮਸ੍ਰੰਜੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਬੇਔਲਾਦ ਰਹਿ ਗਏ ਅਤੇ ਸ਼੍ਯਾਮਕ ਨੇ ਭੋਜ-ਪਦਵੀ ਤਿਆਗ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵਾਸ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਕੋਈ ਵੀ ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਤੇਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵ ਜਾਤੀ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਸਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਲਾ ਕਰਨ ਲਈ, ਨਾਰਾਯਣ, ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਨ, ਜਨਮ ਲਏ। ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਕਮਲ-ਨੇਤ੍ਰ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਦਿਵ੍ਯ ਅਤੇ ਭਾਗ੍ਯਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਪ੍ਰਕਟਾਵਾ ਹੋਇਆ। ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ, ਯੋਗੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਅਪਰਗਟ ਅਤੇ ਅਪਰਚਿੰਨ ਲਕੜਾਂ ਵਾਲੇ ਸਨ—ਵਹੀ ਪ੍ਰਭੂ, ਵਹੀ ਮਾਲਕ। ਨਾਰਾਯਣ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਨੇ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਸਥਿਰ ਹਰੀ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਜੀਵ ਜਾਤੀ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਆਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਬਣਿਆ; ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਣੁ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੋਇਆ। ਉਸਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਆਦਿਤੀ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣ—ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ—ਨਾਸ਼ ਹੋਣ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਧਰਮੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਕੁਲ ਨੂੰ, ਉਸਦੀ ਪੂਣਤਾ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਾਯਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤਵਾਂ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਬ ਗਏ, ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ, ਅਤੇ ਯਜ੍ਯ ਅੱਗਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਜਲਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਹਵਾ ਵਹੀ, ਧੂੜ ਠਹਿਰੀ ਰਹੀ, ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਹੋਰ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਅਭਿਜਿਤ ਤਾਰਾ, ਜਯੰਤੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਜਿੱਤ ਵਾਲਾ ਮੁਹੂਰਤ ਸੀ—ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ, ਅਲੌਕਿਕ, ਹਰੀ, ਨਾਰਾਯਣ, ਪ੍ਰਭੂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਜਨਮ ਲਏ, ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਲੀਲਾ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਪਾਰ-ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਨੂੰ, ਜਿਸਦੀ ਛਾਤੀ ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਆਦਿ ਚਿੰਨ੍ਹ ਸਨ, ਉਸ ਰਾਤ ਜਨਮੇ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਰਜ਼ੂ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਵੋ।" "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਕਂਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਹਾਂ; ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਅਦਭੁਤ ਦਿੱਖ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣਕੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਿਆ; ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਨੰਦਗੋਪ ਦੇ ਘਰ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ, ਉਸਨੂੰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵੇਂ, ਯਸ਼ੋਦਾ ਅਤੇ ਦੇਵਕੀ, ਇਕੋ ਸਮੇਂ ਗਰਭਵਤੀ ਸਨ; ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੰਦਗੋਪ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਜੋ ਗਵਾਲਿਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਸੀ। ਜਿਸ ਰਾਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜਨਮੇ, ਉਸੇ ਰਾਤ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੇ ਵੀ ਇੱਕ ਧੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ, ਜੋ ਮਹਾਨਤਾ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਆਪ ਧੀ ਲੈ ਲਈ। ਨੰਦਗੋਪ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਇਸਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰ। ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਗਲਕਾਰੀ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਨ ਬਣੇਗਾ। ਇਹ ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ ਜੋ ਸਾਡੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਖਤਮ ਕਰੇਗਾ।" ਫਿਰ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਨੇ ਉਹ ਧੀ, ਜੋ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਸੀ, ਪੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਮੰਗਲਕਾਰੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਵਾਲੀ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਹੈ। ਕਂਸ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਨਾ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ ਸੀ; ਉਹ ਮੰਦਾ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਵੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਮਝਿਆ ਕਿ ਕੁੜੀ ਮਰ ਗਈ, ਪਰ ਉਹ ਬਚ ਗਈ; ਉਹ ਕੁਆਰੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੇ ਘਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪਾਲੀ ਗਈ। ਉਸਦੀ ਸੰਭਾਲ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਹੀ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵੀਆਂ ਦੀ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਯਥਾ-ਵਿਧੀ ਜਨਮੀ ਹੋਈ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀ ਧੀ ਕਹਾਈ। ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਗਿਆਰਾਂ ਜਨਮੇ; ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕਰਦੇ। ਦੇਵ-ਦੇਵ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲੇ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਖੀ ਹੇਠ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ। ਫਿਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਕਂਸ, ਭੋਜ ਰਾਜਾ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ? ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸੋ।" ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਸੁਣੋ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਕਂਸ, ਨਿਰਫਲ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਦੇ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ-ਇਕ ਕਰਕੇ ਮਾਰਦਾ ਗਿਆ।" ਡਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਬਲਵਾਨ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਜਨਮ ਤੇ ਹੀ ਦੂਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੋਵਿੰਦ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਗਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦੇਵਕੀ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਕਂਸ ਦੀ ਰਥ-ਸਵਾਰੀ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ; ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਂਸ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਸੀ। ਫਿਰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਦਿਵ੍ਯ ਵਾਣੀ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ, ਜਿਸਦਾ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕੀਤਾ; ਕਂਸ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਤੋਂ ਡਰਦਾ ਰਿਹਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। "ਹੇ ਕਂਸ, ਤੂੰ ਇਹ ਰਥ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਖਾਤਿਰ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਹੈਂ; ਇਸ ਦੀ ਸੱਤਵੀਂ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਤੇਰਾ ਅੰਤ ਬਣੇਗੀ।" ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਂਸ, ਡਰੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਮੂਰਖ, ਤਲਵਾਰ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ, ਉਸ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਨਿਕਲ ਪਿਆ। ਬਲਵਾਨ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਪੂਰੀ ਹਿੰਮਤ ਨਾਲ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕਂਸ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਆਖਿਆ, "ਕਦੇ ਕੋਈ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਔਰਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ; ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇੱਕ ਉਪਾਏ ਸੋਚ ਲਿਆ ਹੈ, ਹੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੇ ਆਨੰਦ।" "ਹੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸੱਤਵੀਂ ਗਰਭ-ਅਵਸਥਾ ਇਸ ਵਿੱਚ ਆਵੇਗੀ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ; ਜੋ ਚਾਹੇਂ, ਕਰ ਲੈ। ਹੁਣ, ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਦਾਨੀ; ਇਸਦੇ ਸਾਰੇ ਗਰਭ ਤੇਰੇ ਹੋਣਗੇ, ਮੈਂ ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਤੇਰੇ ਹਵਾਲੇ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ, ਉਸਦੇ ਬਚਪਨ ਅਤੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ, ਅਤੇ ਕਂਸ ਦੇ ਅਤਿਅਚਾਰ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਪੂਰਨ ਹੋਈ।