ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਾਰਣਾ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼ਤਬਲਾ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼ਵ, ਭਦ੍ਰਗੁਪਤੀ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਵਿਘਨਾ ਨਾਮਕ ਕੁੜੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਭਦ੍ਰਬਾਹੁ, ਭਦ੍ਰਰਥ, ਭਦ੍ਰਕਲਪ, ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਕ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਰੋਹਿਤਾਸ਼ਵ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰੋਹਿਣੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਰਮਦਾ ਅਤੇ ਅਭਿਭੂਤ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਨੰਦ, ਉਪਨੰਦ, ਮਿਤ੍ਰ, ਕੁਕਸ਼ਿਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਚਲ ਵੀ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਦਿਰਾ ਤੋਂ ਚਿਤ੍ਰੋਪਾ ਤੇ ਚਿਤ੍ਰ, ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਟੀ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਇਹ ਮਦਿਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸੁਦੇਵ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਉਪਬਿੰਬਾ, ਬਿੰਬਾ, ਸਤ੍ਤਵਦੰਤਾ ਅਤੇ ਮਹਾਊਜਸ—ਇਹ ਚਾਰੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਵੈਸ਼ਾਖੀ ਤੋਂ ਸਮਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਤਦਾਇਆ, ਭਦ੍ਰਸੇਨਾ, ਯਜੁਦਾਇਆ (ਪੰਜਵਾਂ), ਭਦ੍ਰਵਿਦੇਕ (ਛੇਵਾਂ) ਆਦਿ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਪਰ ਕਮਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਚਿਰੰਜੀਵੀ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸੀ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਉਤਪਾਦਕ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲਏ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਤੇ ਭਦ੍ਰਭਾਸ਼ਿਨੀ ਵੀ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੋਈ; ਇਹ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਣੀ। ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ ਰਥੀ ਪਾਰਥ ਨੇ ਅਭਿਮਨ्यु ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਸੁਣੋ। ਦੇਵਾ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰ ਨੇ ਅਭਯਾਸਖਾ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ; ਸ਼ਾਰੰਗਦੇਵ ਤੋਂ ਤੰਬੂ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ ਤੋਂ ਕੁਲੋਦਵਹਾ। ਉਪਸੰਗ ਅਤੇ ਵਸੁ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੁਆਰਾ ਰੱਖੇ ਗਏ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਹੋਏ; ਕਮਸ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਪਦੇਵਾ ਤੋਂ ਵਿਜਯ, ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਵਰਧਮਾਨ ਜਨਮ ਲਏ। ਵ੍ਰਿਕਾ ਦੇਵੀ ਨੇ ਸੁਵਗਾਹਵਾ, ਆਗਾਹੀ, ਸਵਸਾ, ਸੁਰੂਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਇਣੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਾਸਾ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਆਇਆ; ਗਵੇਸ਼ਣਾ, ਜੋ ਯਸ਼ਸਵੀ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਦਦੇਵ, ਜਿਸ ਦੀ ਵਣ ਵਿੱਚ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੂੰ ਅਮਰ ਪੁੱਤਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ। ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਵਨਰਾਜੀ, ਇਹ ਸ਼ੌਰੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲਾ—ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਪੁੱਤਰ—ਜਨਮ ਲਏ। ਪੁੰਡ੍ਰਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਜਦਕਿ ਕਪਿਲਾ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਇਕ ਮਹਾਨ ਵੀਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਨਿਸ਼ਾਦਾ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਤੇ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸੀ। ਦੇਵਰਤਾ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦੇਵਸ਼੍ਰਵਸ ਤੋਂ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਇਹ ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਆਦਰਯੋਗ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ; ਨਿਵਰਤਤਾ, ਜੋ ਬੜੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ, ਇੰਦਰ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਤਰਪਣ ਲਈ ਨਿਯਤ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਦਦੇਵ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਇਕਲਵਿਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਗੰਡੂਸ਼ਾ, ਜੋ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ: ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣਾ ਅਤੇ ਸਾਂਬਾ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ। ਤੰਤਿਜਾ ਅਤੇ ਤੰਤਿਮਾਲਾ ਕਨਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ; ਵਸਤਾਵਨ, ਜੋ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਾਲਣ-ਪੋਸਣ ਲਈ ਸ਼ੌਰੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵਰਗੇ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ। ਤਪਾ, ਕੋਧਨੁ, ਵੀਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਆਮਸ੍ਰਿੰਜੀ ਜਨਮ ਲਏ; ਸ਼ਿਆਮਾ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਰਹੀ, ਤੇ ਸ਼ਿਆਮਕਾ ਨੇ ਭੋਜ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਰੁਖ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਨਿਯਮ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕੋਲੋਂ ਪੜ੍ਹਵਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਨ ਤੇਜਸਵੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਸਨ; ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਵਾਸਤੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲਿਆ। ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੁਆਰਾ, ਉਹ ਕਮਲ-ਨੇਤਰਾਂ ਵਾਲਾ, ਚਾਰ ਭੁਜਾਵਾਂ ਵਾਲਾ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਭਾਗਿਆਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਪ੍ਰਭੂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਧੰਨ ਭਗਵਾਨ, ਯੋਗੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਅਪਰਗਟ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਪ੍ਰਭੂ ਤੇ ਮਾਲਕ ਹੈ। ਨਾਰਾਇਣ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਿਰਜਣ ਹੋਈ ਅਤੇ ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸਦਾ-ਥਿਰ ਹਰੀ ਹੈ। ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦਿ-ਪੁਰੁਸ਼ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਪ੍ਰਭੂ ਬਣਾਇਆ, ਉਹ ਆਦਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਕੇ ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਬਣਿਆ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਹੋਇਆ। ਜਿਸ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਦਿਤਿਆ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ—ਦੈਤ, ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ—ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਧਰਮੀਕ ਵਸੁਦੇਵ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ, ਉਸ ਦੀ ਪੂਰਨਤਾ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਰਤੱਬ ਲਈ ਚੁਣਿਆ। ਜਨਾਰਦਨ ਦੇ ਜਨਮ ਸਮੇਂ ਸਮੁੰਦਰ ਕੰਬ ਪਏ, ਪਹਾੜ ਹਿਲ ਗਏ ਅਤੇ ਯਜਨ ਅੱਗੀਆਂ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਈਆਂ। ਸ਼ੁਭ ਹਵਾਵਾਂ ਵਗਣ ਲੱਗੀਆਂ, ਧੂੜ ਠੰਢੀ ਹੋ ਗਈ, ਤੇ ਚਾਨਣ ਹੋਰ ਤੇਜ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਅਭਿਜਿਤ ਨਕਸ਼ਤਰ, ਜਯੰਤੀ ਰਾਤ ਅਤੇ ਜੇਤੂ ਮੁਹੂਰਤ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਸਦਾ-ਥਿਰ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼, ਹਰੀ, ਨਾਰਾਇਣ, ਪ੍ਰਭੂ, ਜਨਮ ਲਏ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੋਹ ਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਆਕਾਸ਼ ਤੋਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਮੰਗਲ ਗੀਤ ਗਾ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਪਰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ, ਜੋ ਉਸ ਰਾਤ ਅਤਿਅਤਿਕ, ਸ਼੍ਰੀਵਤਸ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਵ੍ਯ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ ਸੀ, ਦੇਖ ਕੇ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ: "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਪਣਾ ਅਸਲ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਓ। ਪਿਤਾ, ਮੈਨੂੰ ਕਮਸ ਤੋਂ ਡਰ ਹੈ; ਇਹੀ ਮੈਂ ਆਖਦਾ ਹਾਂ। ਮੇਰੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੇਖਣ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਸਨ, ਉਹ ਕਮਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।" ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਰੂਪ ਲੁਕਾ ਲਿਆ; ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਹ ਨੰਦਗੋਪ ਦੇ ਘਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਸਲਾਹ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਯਸ਼ੋਦਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ।