ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਵੰਤ ਦੇ ਦੋ ਬਲਵਾਨ ਭਰਾ, ਵਿਂਦ ਅਤੇ ਅਨੁਵਿੰਦ, ਅਤੇ ਚੈਦਿ ਦੇ ਰਾਜਕੁਲ ਵਿੱਚੋਂ ਸ਼੍ਰੁਤਸ਼੍ਰਵਾ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਰਾਜਰਿਸ਼ਿ ਦਮਘੋਸ਼ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਦਸ਼ਗ੍ਰੀਵ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਰਾਜਮਾਨ ਸੀ—ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ। ਉਸ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਯਦੁਸ਼੍ਰਵਾ ਸੀ ਅਤੇ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਰੁਜਾ ਦੀ ਧੀ ਸੀ। ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਤਿੰਨ ਤੀਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੌਰਵੀ, ਰੋਹিণੀ, ਮਦੀਰਾ, ਭਦਰਾ, ਵੈਸ਼ਾਖੀ, ਅਤੇ ਸੱਤਵੀਂ ਦੇਵਕੀ ਸੀ। ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਵਣਰਾਜੀ ਵੀ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ, ਅਤੇ ਦੋ ਹੋਰ ਦਾਸੀਆਂ ਸਨ। ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਅਤੇ ਭਾਗਵਤੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਅਨਕਦੁੰਦੁਭਿ ਦੀ ਪ੍ਰਿਯ ਸੀ, ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਮਾ (ਬਲਰਾਮ) ਜਨਮਿਆ, ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰਣ ਅਤੇ ਨਿਸ਼ਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਰੋਹਣੀ ਤੋਂ ਅੱਠ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਦੁਰਦਮ, ਦਮਨ, ਸ਼ੁਭ੍ਰ, ਪਿੰਡਾਰਕ, ਕੁਸ਼ੀਤਕ, ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਚਿਤ੍ਰਾ। ਰਾਮਾ ਦੇ ਦੋ ਪੌਤਰੇ ਹੋਏ—ਨਿਸ਼ਿਤ ਅਤੇ ਉਤਸੁਕ। ਪਾਰਸ਼ਵੀ, ਪਾਰਸ਼ਵਨੰਦੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਧ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਹੋਏ। ਮੰਦਬਾਹਯ, ਰਾਮਾਣ, ਗਿਰਿਕ, ਗਿਰਾ, ਸ਼ੁਕਲਗੁਲਮ, ਗੁਲਮ ਅਤੇ ਦਰਿਦ੍ਰਾਂਤਕ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਆਏ। ਪੰਜ ਪਹਿਲੀਆਂ ਧੀਆਂ: ਅਰਚਿਸ਼ਮਤੀ, ਸੁਨੰਦਾ, ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਸੁਵਚਾ। ਸਾਰਣ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ: ਸ਼ਤਬਲਾ, ਭਦ੍ਰਾਸ਼੍ਵ, ਭਦ੍ਰਗੁਪ੍ਤਿ, ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਵਿਘ੍ਨ। ਭਦ੍ਰਬਾਹੂ, ਭਦ੍ਰਰਥ, ਭਦ੍ਰਕਲਪ, ਸੁਪਾਰਸ਼ਵਕ, ਕੀਰਤਿਮਾਨ, ਰੋਹਿਤਾਸ਼੍ਵ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਜਾ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ। ਰੋਹਣੀ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਦੁਰਮਦ ਅਤੇ ਅਭਿਭੂਤ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ; ਨੰਦ, ਉਪਨੰਦ, ਮਿਤ੍ਰ, ਕੁਕਸ਼ਿਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਚਲ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਚਿਤ੍ਰੋਪ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰ, ਨਾਲ ਹੀ ਪੁਸ਼ਟੀ, ਮਦੀਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ; ਸੁਦੇਵ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਭਦਰਾ ਤੋਂ ਉਪਬਿੰਬ, ਬਿੰਬ, ਸੱਤਵਦੰਤ ਅਤੇ ਮਹਾਊਜਸ—ਇਹ ਚਾਰ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਵੈਸ਼ਾਖੀ ਤੋਂ ਸਾਮਦਾ ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਦੇਵਕੀ ਤੋਂ ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਸੁਸ਼ੇਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਤਦਯ, ਭਦ੍ਰਸੇਨ, ਯਜੁਦਾਯ (ਪੰਜਵਾਂ), ਭਦ੍ਰਵਿਦੇਕ (ਛੇਵਾਂ)—ਇਹ ਸਾਰੇ ਕੰਸ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਫਿਰ ਉਸ ਸਮੇਂ, ਲੰਬੇ ਆਯੁ ਵਾਲੇ ਭਗਵਾਨ ਵਿ਷्णੂ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋਏ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਭਾਸ਼ਿਨੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ, ਉਸ ਦੀ ਛੋਟੀ ਭੈਣ ਹੋਈ; ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਸੀ। ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਤੋਂ, ਰਥੀ ਪਾਰਥ ਨੇ ਅਭਿਮਨਯੂ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ। ਵਸੁਦੇਵ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪਤਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ, ਬਹਾਦਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਨਾਮ ਯਥਾ ਕ੍ਰਮ ਹਨ। ਦੇਵਾ ਤੋਂ, ਸ਼ੂਰ ਨੇ ਅਭਯਾਸਖਾ ਨੂੰ ਜਨਮਿਆ; ਸ਼ਾਰੰਗਦੇਵ ਤੋਂ ਤੰਬੂ, ਅਤੇ ਸ਼ੌਰੀ ਤੋਂ ਕੁਲੋਦ੍ਵਹ। ਉਪਸੰਗ ਅਤੇ ਵਸੁ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰਖਿਆ ਹੇਠ ਜਨਮੇ, ਵੀ ਹੋਏ। ਕੰਸ ਨੇ ਇਹ ਦਸ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਪਦੇਵਾ ਤੋਂ ਵਿਜਯ, ਰੋਜਨ ਅਤੇ ਵਰਧਮਾਨ—ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਵ੍ਰਿਕਾ ਦੇਵੀ ਤੋਂ ਸਵਗਾਹਵਾ, ਆਗਾਹੀ, ਸਵਸਾ, ਸਰੂਪਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਈਣੀ ਜਨਮੇ। ਦੇਵਕੀ ਦਾ ਸੱਤਵਾਂ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨਾਸਾ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਇਆ; ਗਵੇਸ਼ਣ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਵਿਰੋਧੀ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਧਦੇਵ, ਜਿਸ ਲਈ ਦ੍ਵਿਜ ਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਕਰਮ ਕੀਤੇ, ਸ਼ੌਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੈਬਿਆ ਨੂੰ ਅਮਰ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਕੌਸ਼ਿਕ ਸੀ। ਸੁਗੰਧੀ ਅਤੇ ਵਣਰਾਜੀ, ਸ਼ੌਰੀ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਤੋਂ ਪੁੰਡ੍ਰ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਪੁੰਡ੍ਰ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ ਅਤੇ ਕਪਿਲ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਵਸੁਦੇਵ ਤੋਂ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਪਹਿਲਾ ਨਿਸ਼ਾਦ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਧਨੁਧਾਰੀ। ਦੇਵਰਤ ਦੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਦੇਵਸ਼੍ਰਵਾਸ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਅਸਮਕ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਨਿਵਰਤਤ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਇੰਦਰ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸਕ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਧਦੇਵ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਾਦ ਆਦਿਕ ਹੋਏ; ਏਕਲਵਯ, ਮਹਾਨ ਸ਼ੂਰ, ਨਿਸ਼ਾਦਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਲਿਆ ਗਿਆ। ਗੰਡੂਸ਼ਾ, ਜੋ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਕੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਦਿੱਤੇ: ਚਾਰੁਦੇਸ਼ਣ ਅਤੇ ਸਾਂਬ, ਦੋਵੇਂ ਸ਼ਸਤ੍ਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਭ ਲਛਣਾਂ ਵਾਲੇ। ਕਨਕ ਦੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੰਤਿਜਾ ਅਤੇ ਤੰਤਿਮਾਲਾ ਸਨ; ਵਸਤਾਵਨ, ਜੋ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਸੀ, ਨੂੰ ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਪਾਲਿਤ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੌਰੀ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕ ਦਿੱਤੇ। ਤਪਾ, ਕੋਧਨੁ, ਵੀਰਜਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਮਸ੍ਰੰਜਿ ਜਨਮੇ; ਸ਼ਾਮਾ ਨਿਸ਼ੰਤਾਨ ਰਹੀ, ਤੇ ਸ਼ਾਮਕਾ ਰਾਜ ਪਦ ਛੱਡ ਕੇ ਜੰਗਲ ਚਲੇ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ਿ ਬਣ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦੇਵਤਾ, ਮਹਾਤੇਜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਕਰਤਾ ਰਹੇ, ਮਨੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਖੇਡ ਲਈ ਨਾਰਾਯਣ ਵਜੋਂ ਜਨਮੇ। ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵ ਦੀ ਤਪੱਸਿਆ ਨਾਲ, ਕਮਲ-ਨੈਨੀ, ਚਤੁਰਭੁਜ, ਦਿਵ੍ਯ ਰੂਪ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ-ਸੰਪੰਨ ਨੂੰ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਯੋਗੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਵਤਾਰ ਲਏ, ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਅਤੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਲਕਸ਼ਣਾਂ ਵਾਲੇ, ਉਹੀ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ਹਨ। ਨਾਰਾਯਣ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਿਰਜਣਾ ਹੋਈ, ਜੋ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਨਾਰਾਯਣ ਦੇਵਤਾ ਬਣੇ, ਸਦਾ ਲਈ ਹਰੀ ਹਨ। ਜਿਸ ਨੇ ਪਹਿਲਾ ਮਨੁਸ਼੍ਯ ਰਚਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਬਣਾਇਆ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈ ਕੇ, ਯਾਦਵਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਵਿ਷ਣੂ ਦੇਵਤਾ ਵਜੋਂ ਇੰਦਰ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।