ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਜਦੋਂ ਗਾਂਦੀਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਨੇ ਮਣੀ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲਈ ਅਤੇ ਉਹ ਇੰਨਾ ਚਮਕਣ ਲੱਗ ਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਕੋਈ ਪ੍ਰਭਾਵਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਹੋਵੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਕਿਸੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ ਨੂੰ ਝੂਠ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਝੂਠ ਆਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਰਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਤੇ ਸੱਚੇ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਕਾ ਤੋਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕੀ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ। ਭੂਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਯੁਗੰਧਰ ਬਣੇ, ਜੋ ਭੂਤੀ ਵੰਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਸ਼੍ਵਫਲਕ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਸ਼੍ਵਫਲਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਨਿਆਏਪ੍ਰੀਤ ਸੀ। ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਉਹ ਵੱਸਦਾ, ਉੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਰੋਗ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਨਾ ਕਦੇ ਅਕਾਲ ਪੈਂਦਾ। ਇਕ ਵਾਰ, ਕਾਸੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਉਥੇ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼੍ਵਫਲਕ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਵਸਾਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ। ਸ਼੍ਵਫਲਕ ਨੇ ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਕੁੜੀ ਗਾਂਦੀਨੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਗਾਂਦੀਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂਵਾਂ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹੀ, ਪਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਗਰਭ ਵਿਚ ਰਹਿ ਰਹੀ ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ‘‘ਪੁੱਤ, ਜਲਦੀ ਜਨਮ ਲੈ, ਤੂੰ ਕਿਉਂ ਰੁਕੀ ਹੋਈ ਹੈਂ?’’ ਗਾਂਦੀਨੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਗਰਭ ਵਿਚੋਂ ਉੱਤਰ ਦਿੰਦੀ, ‘‘ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਹੀ ਜਨਮ ਲਵਾਂਗੀ; ਜੇ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਤਾਂ ਓਹੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।’’ ਪਿਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, ‘‘ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦੀ ਹੈਂ, ਤਿਵੇਂ ਹੋਵੇ।’’ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਈ। ਗਾਂਦੀਨੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਦਾਨੀ, ਯਜਮਾਨ, ਵੀਰ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਅਤਿਥੀ-ਪ੍ਰੇਮੀ ਸੀ। ਸ਼੍ਵਫਲਕ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਉਪਮੰਗੁ, ਮੰਗੁਰ, ਮ੍ਰਿਦੁਰ, ਅਰੀਮੇਜਯ, ਗਿਰਿਰਕ੍ਸ਼ਾ, ਯਕ੍ਸ਼, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਵਾਰੀਮਰਦਨ ਸਨ। ਧਰਮਭ੍ਰਿਤ, ਸ਼੍ਰਿਸ਼ਟਚਯ, ਵਰਗਮੋਚਾ, ਆਵਾਹਾ, ਪ੍ਰਤਿਵਾਹਾ ਅਤੇ ਵਸੁਦੇਵਾ (ਸ੍ਰੀਸ਼੍ਟ ਨਾਰੀ) ਵੀ ਹੋਏ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ, ਦੇਵ ਅਤੇ ਅਨੁਪਦੇਵ, ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੇ ਸਨ। ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਥੁ, ਵਿਪ੍ਰਿਥੁ, ਅਸ਼੍ਵਗ੍ਰੀਵ, ਅਸ਼੍ਵਬਾਹੁ, ਸੁਪਾਰ੍ਸ਼ਵ ਅਤੇ ਕਗਵੇਸ਼ਣ ਸਨ। ਅਰੀਸ਼੍ਟਨੇਮੀ, ਅਸ਼੍ਵ, ਸੁਵਰਮਾ, ਵਰਮਚਰ੍ਮਭ੍ਰਿਤ, ਅਭੂਮੀ, ਬਹੁਭੂਮੀ, ਤੇ ਦੋ ਧੀਆਂ ਸ਼੍ਰਵਿਸ੍ਠਾ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰਵਣਾ ਵੀ ਹੋਈਆਂ। ਕਾਸੀ ਦੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਕਾ ਨੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ: ਕਕੁਦਾ, ਭਜਮਾਨ, ਸ਼ਮੀਕ ਅਤੇ ਬਲਬਰਹਿਸ਼। ਕਕੁਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਕਪੋਤਾਰੋਮਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਰੇਵਤ। ਰੇਵਤ ਦਾ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਤੁੰਬੁਰੂ ਦਾ ਮਿੱਤਰ, ਚੰਦਨ-ਉਦਕ-ਡੁੰਡੁਭੀ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਤੋਂ ਅਭਿਜਿਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਨਰਵਸੂ ਸੀ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਯ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਅਤਿਰਾਤ੍ਰ ਯਜ੍ਯ ਦੇ ਦੌਰਾਨ, ਯਜ੍ਯਸ਼ਾਲਾ ਦੇ ਮੱਧੋਂ, ਪੁਨਰਵਸੂ, ਜੋ ਗਿਆਨੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨ ਸੀ, ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਦੇ ਵੀ ਜੁੜਵਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਬਾਹੁਬਾਣ ਅਤੇ ਅਜਿਤ; ਅਤੇ ਆਹੁਕ ਤੇ ਆਹੁਕੀ, ਜੋ ਵਿੱਦਵਾਨਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ। ਆਹੁਕ ਦੇ ਬਾਰੇ, ਉਸ ਦੇ ਸੈਨਿਕਾਂ, ਝੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਫੌਜਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਸ ਕੋਲ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਰਥ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੂੰਜ ਤਗੜੀ ਸੀ। ਉਹ ਕਦੇ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦਾ, ਯਜ੍ਯ ਨਹੀਂ ਛੱਡਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਦੇ ਕੰਜੂਸ ਹੋਇਆ। ਉਹ ਕਦੇ ਅਪਵਿੱਤਰ, ਅਧਰਮੀ, ਮੂਰਖ ਜਾਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਆਹੁਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਤੀ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਆਹੁਕ, 80 ਜੋੜਿਆਂ ਵਾਲੇ ਨਵੇਂ-ਨਵੇਂ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ, ਚਿੱਟੇ ਸਹਾਇਕ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਸੀ। ਪੂਰਬ ਵੱਲ, ਭੋਜਾਂ ਦੇ 21 ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀ ਚਾਂਦੀ-ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਜਾਵਟ ਵਾਲੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ। ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਵੀ ਇੰਨੇ ਹੀ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦੀਆਂ ਘੰਟੀਆਂ ਧੁਨ ਕਰਦੀਆਂ। ਆਹੁਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਭੈਣ ਆਹੁਕੀ ਨੂੰ ਆਹੁਕਾਂਧਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਆਹੁਕਾਂਧਾ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵਕ ਅਤੇ ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਜੋ ਦਿਵ੍ਯ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਜੰਮੇ। ਦੇਵਕ ਦੀਆਂ ਧੀਆਂ ਵੀਰਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ। ਸੁਦੇਵ ਸਭ ਤੋਂ ਚੰਗਾ ਸੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੋਭਤ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸੱਤ ਭੈਣਾਂ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ: ਵ੍ਰਿਕਦੇਵਾ, ਉਪਦੇਵਾ, ਦੇਵਰਕ੍ਸ਼ਿਤਾ, ਸ਼੍ਰੀਦੇਵਾ, ਸ਼ਾਂਤਿਦੇਵਾ, ਮਹਾਦੇਵਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਇੱਕ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਦੇਵਕੀ ਸਤਵੀਂ ਸੀ, ਜੋ ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਸ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ: ਨਿਆਗ੍ਰੋਧ, ਸੁਨਾਮਾ, ਕਦਵਾ, ਸ਼ੰਕੁ, ਭੂਮਯਾ, ਸੂਤਨੂ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਾਲ, ਯੁੱਧਤੁਸ਼ਟ ਅਤੇ ਸੁਪੁਸ਼ਟਿਮਾਨ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪੰਜ ਭੈਣਾਂ: ਕਰਮਧਰਮਵਤੀ, ਸ਼ਤਾਂਕ੍ਰੂ, ਰਾਸ਼ਟਰਪਾਲਾ, ਕਣਵਾ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਨਾਰੀ ਵਰਾਂਗਨਾ। ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਕੁਰ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੀ ਸੰਤਾਨ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਵੇਖਦਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਫੁੱਲਦਾ। ਭਜਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੂਰਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਥ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜ੍ਯਾਧਿਦੇਵ, ਸ਼ੂਰ ਅਤੇ ਵਿਦੁਰ ਹੋਏ। ਸ਼ੂਰ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ: ਵਾਤ, ਨਿਵਾਤ, ਸ਼ੋਣਿਤ ਅਤੇ ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਰੰਪਰਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ-ਪੌਤਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਹਾਨਤਾਵਾਂ, ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਅਤੇ ਯਾਦਗਾਰ ਬਣੀ ਰਹੀ।