ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਭੋਜ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਿਚਕਾਰ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਆਇਆ। ਅਕਰੂਰ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਮਰਥ ਸੀ, ਪਰ ਉਮਰ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਦੋਂ ਭੋਜ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਏ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਘੋੜੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰਹੇ, ਉਹ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਨਾ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਭੱਜਣ ਦਾ ਮਨ ਬਣਾਇਆ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਸੌ ਯੋਜਨੋਂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਦੌੜ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੇ ਕੋਲ ਇੱਕ ਘੋੜੀ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਵਿਜ੍ਯਾਤਹ੍ਰਦਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੌੜ ਸਕਦੀ ਸੀ। ਇਹ ਘੋੜੀ ਭੋਜ ਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਘੋੜੀ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੌੜੀ ਅਤੇ ਸੌ ਯੋਜਨ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰ ਗਈ, ਪਰ ਰਥ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਤੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਉਹ ਘੋੜੇ ਵੀ ਬਹੁਤ ਥੱਕ ਕੇ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਬੈਠੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਰਾਮਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇੱਥੇ ਹੀ ਰਹੋ, ਹੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ; ਮੈਂ ਵੇਖ ਲਿਆ ਕਿ ਘੋੜੇ ਮੁਰਝਾ ਗਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੈਦਲ ਜਾ ਕੇ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣਿ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗਾ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਪੈਦਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਅਤੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਸਤ੍ਰਧਾਰੀ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਭੋਜ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਸਨੂੰ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣਿ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਫਿਰ ਹਲਧਾਰੀ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਣਿ ਵਾਪਸ ਕਰ।” ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।” ਫਿਰ ਰਾਮਾ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ, ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਵਾਰ ਵਾਰ ਤਾਣਨਾ ਲੱਗਾ। ਫਿਰ ਵੀ, ਭਾਈਚਾਰੇ ਦੇ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਰਾਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਦਾ ਹਾਂ; ਤੇਰੀ ਭਲਾਈ ਹੋਵੇ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਰਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਨੂੰ ਨ ਤੈਨੂੰ, ਨ ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਨੂੰ, ਤੇ ਨ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨਾਲ ਕੋਈ ਰੰਜ ਨਹੀਂ।” ਫਿਰ ਰਾਮਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਮਿਥਿਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਮਿਥਿਲਾ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਲੋਂ ਪੂਰੇ ਆਦਰ-ਸਨਮਾਨ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਹੋਇਆ। ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਬਭ੍ਰੂ, ਜੋ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸੀ, ਨੇ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਹੰਗਮ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਗਾਧੀ ਪੁੱਤਰ, ਹਥਿਆਰ ਪਾ ਕੇ ਯਜਨ-ਸਥਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਸਯਮੰਤਕ ਮਣਿ ਦੀ ਖਾਤਰ। ਜਦੋਂ ਸੱਠ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋਏ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਯਜਨਾਂ ਵਿੱਚ ਧਨ, ਉੱਤਮ ਰਤਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਸਤਾਂ ਦਾਨ ਕੀਤੀਆਂ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਇਹ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਯਜਨ “ਅਕਰੂਰ-ਯਜਨ” ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦਾਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਮਿਥਿਲਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਥੇ ਬਲਭਦ੍ਰ ਤੋਂ ਗਦਾ-ਯੁੱਧ ਦੀ ਦਿਵਯ ਵਿਦਿਆ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਮਹਾਨ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਵਲੋਂ ਦੁਵਾਰਕਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਮਹਿਲਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਅਕਰੂਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਮਰਦ ਆਏ; ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਬੰਧੁਮਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਭੰਗਕਾਰਾ ਦੇ ਦੋ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ, ਨਰਾ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ, ਸ਼ਤ੍ਰੁਘਨ ਅਤੇ ਬੰਧੁਮਾਨ, ਅੰਧਕਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਭੰਗਕਾਰਾ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਹੋਏ; ਇਸ ਕਾਰਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ। ਆਪਣੇ ਕੁਟੰਬ ਵਿੱਚ ਵਿਗੜ ਦਾ ਡਰ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਅਕਰੂਰ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਇਆ। ਸੁਕਾ ਪੈਣ ਕਾਰਨ, ਧਰਤੀ ਬਰਬਾਦ ਹੋ ਗਈ ਅਤੇ ਅਕਾਲ ਦਾ ਖਤਰਾ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਕੁਕੁਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕ, ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਦਾਨਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਮੁੜ ਦੁਵਾਰਕਾ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰ-ਅੱਖ ਵਾਲੇ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੁੜ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ। ਅਕਰੂਰ, ਯਾਦਵਾਂ ਦਾ ਮਹਾਨ ਮੁਖੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਰਮੀਣ ਭੈਣ ਨੂੰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਦੀ ਖੁਸ਼ੀ ਜਿੱਤ ਸਕੇ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਨੇ, ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਜਾਣ ਲਿਆ ਕਿ ਮਣਿ ਹੁਣ ਬਭ੍ਰੂ ਕੋਲ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਅਕਰੂਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਉਹ ਕੀਮਤੀ ਮਣਿ ਜੋ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਹੈ, ਉਹ ਦੇ ਦੇ। ਇਸ ਗੱਲ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਰੰਜ ਨਾ ਰੱਖੀਂ।” ਜਦੋਂ ਸੱਠ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ, ਮੇਰੇ ਵਿੱਚ ਜੋ ਗੁੱਸਾ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਗਹਿਰੀ ਜੜ ਪਾ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਵੱਡਾ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਕਹਿਣ ਤੇ, ਸਾਰੀਆਂ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਵਿੱਚ, ਬਭ੍ਰੂ ਨੇ, ਜੋ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਮਣਿ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੇ, ਬਭ੍ਰੂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਣਿ ਲਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਮੁੜ ਬਭ੍ਰੂ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਗਾਂਧਿਨੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਸਯਮੰਤਕ ਮਣਿ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹ ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਝੂਠ ਜਾਣ ਕੇ ਵੀ ਝੂਠ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਪਰਲੋਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ। ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਅਨਿਮਿਤ੍ਰਾ ਜਨਮੇ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕਾ ਸੀ, ਜੋ ਸੱਚੇ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਾਨ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਯੁਯੁਧਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕੀ ਹੋਇਆ। ਭੂਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਯੁਗੰਧਰ ਹੋਇਆ; ਇਹ ਭੂਤੀ ਵੰਸ਼ੀ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਸ਼ਨੀ ਤੋਂ ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਅਤੇ ਚਿਤ੍ਰਕਾ ਜਨਮੇ। ਸ਼ਵਫਲਕਾ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਤੇ ਧਰਮੀ ਆਤਮਾ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਵੱਸਦਾ, ਉਥੇ ਨਾ ਰੋਗ ਦਾ ਡਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਨਾ ਸੁਕਾ ਪੈਂਦਾ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀ, ਕਾਸੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ, ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੀਂਹ ਨਹੀਂ ਵਰਸਾਇਆ। ਉਥੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਨੂੰ ਵਸਾਇਆ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਆਦਰਯੋਗ ਸੀ; ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਦੇ ਵੱਸਣ ਨਾਲ, ਇੰਦਰ ਨੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ। ਸ਼ਵਫਲਕਾ ਨੇ ਕਾਸੀ ਦੇ ਰਾਜਾ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਧੀ, ਗਾਂਧਿਨੀ, ਨੂੰ ਵਿਆਹਿਆ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਗਾਵਾਂ ਦਿੰਦੀ ਰਹਿੰਦੀ। ਉਹ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਰਹੀ ਅਤੇ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਲਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ, ਜੋ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੀ, ਸੰਬੋਧਨ ਕੀਤਾ।