ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਸਮੇਤ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਗਏ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਲੱਭਣ ਤੋਂ ਥੱਕੇ ਹੋਏ, ਉਹ ਉੱਚੇ ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ, ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਪਹਾੜ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਵਿਂਧਿਆ ਪਹਾੜ ਦੇ ਨੇੜੇ ਪਹੁੰਚੇ। ਉੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨ ਤਾਂ ਮਣੀ ਮਿਲੀ, ਨ ਹੀ ਕੁਝ ਹੋਰ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੀ ਇੱਕ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮਰਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਸੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਸਿੰਘ ਵੀ ਰੀਛ ਵਲੋਂ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਹੁਣ ਉਹ ਰੀਛ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਲੱਭਦੇ ਹੋਏ ਉਸ ਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਵਧੇ। ਉੱਥੇ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਦੀ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਚੀਖ ਸੁਣੀ, ਜੋ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਮਬਵਤ ਦੀ ਦਾਈ ਸੀ, ਜੋ ਜਾਮਬਵਤ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾ ਰਹੀ ਸੀ, "ਪੁੱਤਰ, ਮਣੀ ਲਈ ਨਾ ਰੋ।" ਉਹ ਸਮਝਾ ਰਹੀ ਸੀ ਕਿ "ਸਿੰਘ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਮਾਰਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਜਾਮਬਵਤ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਇਹ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰੋ ਨਾ।" ਇਹ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜਲਦੀ ਗੁਫਾ ਵੱਲ ਵਧੇ, ਜਿੱਥੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਨੇੜੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਵੇਖੀ। ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਪਰਵેશ ਕਰਦੇ ਹੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਰੀਛਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਜਾਮਬਵਤ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉੱਥੇ, ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਜਾਮਬਵਤ ਨਾਲ ਇਕਵੀ ਦਿਨ ਤੱਕ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਕੀਤਾ। ਜਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਵਾਪਸ ਦੁਆਰਕਾ ਗਏ ਅਤੇ ਉਥੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਪਰ ਜਦੋਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੇ ਮਹਾਂਬਲੀ ਜਾਮਬਵਤ ਨੂੰ ਹਰਾਇਆ, ਤਾਂ ਜਾਮਬਵਤ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਾਮਬਵਤੀ, ਜੋ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ, ਦੋਵੇਂ ਵਿਸ਼ਵਕਸੇਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਜਾਮਬਵਤ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਦੀ ਦਿਵਯ ਚਮਕ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਕੇ, ਮਣੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੱਗੇ ਦੋਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਮਣੀ ਲਈ, ਰੀਛ ਰਾਜਾ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਕੇ, ਗੁਫਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਮਣੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਸਾਤ੍ਵਤ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਮਧੁਸੂਦਨ ਨੇ ਫਿਰ ਜਾਮਬਵਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਝੂਠੇ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ। ਜੋ ਕੋਈ ਇਹ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਉੱਤੇ ਲੱਗਾ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਇਥੇ ਦੂਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਝੂਠਾ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏਗਾ। ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਦੇ ਦਸ ਪਤਨੀਆਂ ਤੋਂ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਤਿੰਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਨ: ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਭੰਗਕਾਰਾ, ਫਿਰ ਵੀਰ ਅਤੇ ਵਰਤਪਤੀ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਸੁਪ੍ਰਿਆ। ਫਿਰ, ਭੰਗਕਾਰਾ ਦੀ ਧੀ ਦੁਆਰਵਤੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਚੰਗੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਗੁਣੀ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮੇ। ਔਰਤਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਤਯਭਾਮਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਵਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਅਡਿੱਗ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਣੀ, ਜਿਹੜੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਭੋਜ ਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੇ ਲੈ ਲਈ। ਫਿਰ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੇ, ਮਣੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਤਯਭਾਮਾ ਅਤੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੇ, ਭਦ੍ਰਕਾਰਾ ਨੂੰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਮਣੀ ਲੈ ਲਈ ਅਤੇ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ। ਅਕ੍ਰੂਰ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪੁਰੁਸ਼, ਨੇ ਮਣੀ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ, "ਇਹ ਗੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਨਾ ਦੱਸੋ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਜੇਕਰ ਤੂੰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਲੋਂ ਹਰਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੁਆਰਕਾ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੇਰੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿਣਗੇ।" ਜਦੋਂ ਸਤਯਭਾਮਾ ਦੇ ਪਿਤਾ ਮਾਰੇ ਗਏ, ਉਹ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੀ ਰਥੀ 'ਤੇ ਵਰਨਾਵਤ ਨਗਰੀ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਭੋਜ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਦੀ ਕਰਤੂਤ ਬਤਾਈ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਰੋਂਦੀ ਰਹੀ। ਹਰੀ ਨੇ, ਜਲੇ ਹੋਏ ਪਾਂਡਵਾਂ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਉਸੇ ਕਾਰਜ ਲਈ ਸਤ੍ਯਕੀ ਨੂੰ ਵੀ ਉਸਦੇ ਭਰਾਵਾਂ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਮਧੁਸੂਦਨ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦੁਆਰਕਾ ਪਹੁੰਚੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਭਰਾ, ਹਲਧਰ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪ੍ਰਸੇਨ ਨੂੰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਾਰਿਆ, ਤੇ ਸਤ੍ਰਾਜਿਤ ਨੂੰ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੇ; ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਉਸਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੈ—ਉੱਥੇ ਹਮਲਾ ਕਰੋ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੋ!" "ਹੁਣ ਰਥ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹੋ, ਤੇ ਭੋਜ ਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਸਾਡੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ।" ਜਦੋਂ ਭੋਜ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿਚਕਾਰ ਭਾਰੀ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਦਿਸ਼ਾ ਵਿੱਚ ਅਕ੍ਰੂਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ। ਅਕ੍ਰੂਰ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਮਰ ਕਰਕੇ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਭੋਜ ਅਤੇ ਜਨਾਰਦਨ ਆਪਣੇ ਘੋੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਰਥਾਂ ਤੋਂ ਉਤਰ ਗਏ। ਫਿਰ ਡਰ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਫਿਰ ਭੱਜਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੋ ਯੋਜਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭੋਜ ਦੀ ਮਾਦਾ ਘੋੜੀ, ਵਿਜ਼ਨਾਤਹ੍ਰਿਦਯਾ, ਜੋ ਸੋ ਯੋਜਨ ਦੌੜ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਭੱਜੀ, ਪਰ ਰਥ ਤੋਂ ਵੇਖਣ ਤੇ, ਉਹ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੂੰ ਥਕਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦੋਵੇਂ ਘੋੜੇ ਥੱਕ ਕੇ, ਰਥ ਤੇ ਹੀ ਪ੍ਰਾਣ ਤਿਆਗ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਬਲਰਾਮ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇੱਥੇ ਰਹੋ, ਹੇ ਮਹਾਬਲੀ, ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ ਘੋੜੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੇ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪੈਦਲ ਜਾ ਕੇ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਹਾਸਲ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਪੈਦਲ ਹੀ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਅਤੇ ਸ਼ਤਧਨਵਨ, ਜੋ ਮਿਥਿਲਾ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰਾਂ ਦਾ ਮਾਹਿਰ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਪਰ, ਭੋਜ ਵੰਸ਼ੀ ਸ਼ਤਧਨਵਨ ਨੂੰ ਮਾਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਿਆਮੰਤਕ ਮਣੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਫਿਰ ਹਲਧਰ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮਣੀ ਵਾਪਸ ਕਰ।" ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਹੈ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਾਮ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ, ਬਾਰੰਬਾਰ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਤਾਣਾ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ।