ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਰੋਸ਼ਟ੍ਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਰਜਿਨੀਵਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਮਹਾਨ ਖੁਸ਼ਬੂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਸੀ। ਜੋ ਲੋਕ ਸਵਾਹੀ ਅਤੇ ਸਵਾਹੋਵਾ ਵੰਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵਾਰਜਿਨੀਵਤ ਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸਵਾਹਾ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਰਾਜਾ ਰਸ਼ਾਦੁ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦਾਨੀ ਸੀ; clarified butter ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਰਸ਼ਾਦੁ ਦਾ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਖਰਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਾਜਾ ਵੱਡੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋਇਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਅਤੇ ਦਾਨ-ਪੂਰਨ ਸਮਰਪਣ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਚਿਤਰਰਥ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਤਬਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਚਿਤਰਰਥ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ-ਪੂਰਨ ਯਜਨ ਕੀਤੇ; ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਆਪਣੀ ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਇੱਕ ਸਮਰਾਟ ਸੀ, ਜਿਸ ਕੋਲ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਵੰਸ਼-ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ। ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜੋ ਸਭ ਵਿੱਖੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ, ਦਾਨੀ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਸਨ: ਪ੍ਰਥੁਸ਼ਾਟਕ, ਪ੍ਰਥੁਸ਼੍ਰਵਾ, ਪ੍ਰਥੁਯਸ਼ਾ, ਪ੍ਰਥੁਧਰਮਾ, ਪ੍ਰਥੁੰਜਯ, ਪ੍ਰਥੁਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਥੁੰਦਾਤਾ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸ਼ਬਿੰਦੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਰਾਜੇ ਸਨ। ਪੁਰਾਣੇ ਲੇਖਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਪਾਰਥਸ਼੍ਰਵਾਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਅੰਤਰਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਜੋ ਯਜਨ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਉਸ਼ਨਾ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ, ਨੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਸੌ ਅਸ਼ਵ-ਮੇਧ ਯਜਨ ਕੀਤੇ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਸਨ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਰੁੱਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ; ਮਰੁੱਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੰਬਲਾਬਰਹੀ ਸੀ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰਤਾ ਲਈ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੰਬਲਾਬਰਹੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰੁਕਮਕਵਚਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਰੁਕਮਕਵਚਾ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕਵਚਿਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਤੀਖੇ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਵੱਡਾ ਧਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਅਸ਼ਵ-ਯਜਨ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਰੁਕਮਕਵਚਾ ਨੇ, ਸ਼ੂਰਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰ ਛੱਡ ਕੇ, ਪੰਜ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਾਲੇ ਸਨ: ਰੁਕਮੇਸ਼ੁ, ਪ੍ਰਥੁਰੁਕਮਾ, ਜ੍ਯਾਮਘਾ, ਪਰਿਘਾ ਅਤੇ ਹਰੀ। ਪਿਤਾ ਨੇ ਪਰਿਘਾ ਅਤੇ ਹਰੀ ਨੂੰ ਵਿਦੇਹਾ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮੇਸ਼ੁ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ, ਪ੍ਰਥੁਰੁਕਮਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ; ਜ੍ਯਾਮਘਾ ਨੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਕੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵਸਿਆ। ਜ੍ਯਾਮਘਾ, ਡਰਾਵਨੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਚਿਤ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕਿਆ ਅਤੇ ਰਥ ਤੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਮੱਧ-ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਚਲਿਆ। ਨਰਮਦਾ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਮੇਕਲਾ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ Ṛkṣavanta ਪਹਾੜ ਤੇ ਗਿਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਸ਼ੁਕਤਿਮਾਨ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ। ਜ੍ਯਾਮਘਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ੈਭਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਤਾਕਤਵਾਨ ਸੀ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਰਾਜਾ ਦੇ ਕੋਈ ਪੁੱਤਰ ਨਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਹੋਰ ਪਤਨੀ ਨਾ ਲੈਈ। ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਇੱਕ ਕੁੜੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ; ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸਾਡੀ ਪੂਤ-ਵਧੂ ਹੈ।" ਸ਼ੈਭਿਆ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਣਗੇ, ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਹੋਵੇ।" ਤਪ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਸ਼ੈਭਿਆ ਨੇ ਵਿਦਰਭਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਇਆ; ਚੰਗੀ ਚਾਲ-ਚਲਣ ਵਾਲੀ ਸ਼ੈਭਿਆ ਨੇ, ਪੱਕੀ ਹੋ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਵਿਦਰਭਾ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਪੂਤ-ਵਧੂ ਰਾਹੀਂ, ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਕ੍ਰਥੂ ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕਾ, ਦੋਵੇਂ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਵੀਰ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ, ਤੀਜਾ ਪੁੱਤਰ ਲੋਮਪਾਦਾ ਜਨਮਿਆ; ਲੋਮਪਾਦਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਵਸਤੁਰਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਅਹ੍ਰਿਤਾ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਚਿਦੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਚੈਦਯ ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ; ਵਿਦਰਭਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਥੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੁੰਤੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਕੁੰਤੀ ਸੀ। ਕੁੰਤੀ ਤੋਂ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੁਰੋਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਿਰਵ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦੇ ਨਾਸਕ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਸ਼ਰਹਾ ਸੀ, ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਵਾਲਾ; ਦਸ਼ਰਹਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵ੍ਯੋਮਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਜੀਮੂਤਾ ਜਨਮਿਆ। ਜੀਮੂਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਭੀਮਰਥਾ ਸੀ; ਭੀਮਰਥਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਥਵਰਾ ਸੀ। ਰਥਵਰਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦਾਨੀ, ਧਰਮ-ਨਿਸ਼ਠ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਵਰਥਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਨਵਰਥਾ ਤੋਂ ਦਸ਼ਰਥਾ ਜਨਮਿਆ। ਦਸ਼ਰਥਾ ਤੋਂ ਏਕਦਸ਼ਰਥਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਕਰੰਭਕਾ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਦੇਵਰਤਾ ਜਨਮਿਆ। ਦੇਵਰਤਾ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ, ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਦੇਵਕਸ਼ਤ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੇਵਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਸ਼ਤ੍ਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਆਨੰਦ ਸੀ। ਦੇਵਨਾ ਤੋਂ ਮਧੁ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਦਾ ਜਨਮ ਗਿਆਨ ਲਈ ਸੀ; ਮਧੁ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਨੁ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਵੰਸ਼ ਜਨਮਿਆ। ਨੰਦਨਾ, ਵੱਡੀ ਤੇਜਸਵੀ, ਅਤੇ ਮਹਾਪੁਰੁਵਸ਼ਾ ਵੀ ਜਨਮਿਆ; ਪੁਰੁਵਸਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਤੋਂ ਪੁਰੁਦਵਾਨ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਸੀ। ਪੁਰੁਦਵਾਨ ਤੋਂ ਭਦ੍ਰਾਵਤੀ ਵਿੱਚ ਪੁਰੂਦਵਹਾ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਐਕਸ਼ਾਕੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੱਤਵਾ ਸੀ; ਸੱਤਵਾ ਤੋਂ, ਜੋ ਗੁਣਵਾਨ ਸੀ, ਸਾਤ੍ਵਤ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਜ੍ਯਾਮਘਾ, ਵੱਡੀ ਸੰਤਾਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਰਾਜਾ ਸੋਮਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋਇਆ। ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕੌਸ਼ਲਿਆ ਨੇ ਸਾਤ੍ਵਤ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸੁੰਦਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ—ਭਜਿਨਾ, ਭਜਮਾਨਾ, ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧਾ। ਅੰਧਕਾ, ਸਹਾਭੋਜਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਅਤੇ ਯਦੁ ਵੰਸ਼ੀ ਵੀ ਜਨਮਿਆ; ਹੁਣ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣੋ। ਭਜਮਾਨਾ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰੰਜਯਾ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਿਆ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਉਪਰ ਬਾਹਯਕਾ; ਸ਼੍ਰੰਜਯਾ ਦੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਅਤੇ ਬਾਹਯਕਾ ਨੇ ਦੋਵੇਂ ਨੂੰ ਲਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਦੋ ਪਤਨੀਆਂ, ਜੋ ਭੈਣਾਂ ਸਨ, ਨੇ ਬਹੁਤ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਾਏ: ਨਿਮੀ, ਪਣਵਾ, ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਜੇਤੂ ਸਨ। ਜੋ ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਯਸ਼੍ਰੰਜਯਾ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਮੰਨੇ ਗਏ, ਉਹ ਸਨ: ਆਯੁਤਾਯੁਤ, ਸਾਹਸਰਾ, ਸ਼ਤਜਿਦ, ਅਤੇ ਵਾਮਕਾ। ਬਾਹਰੀ ਕਾਰਯਭਗਿਨੀ ਵਿੱਚ, ਰਾਜਾ ਦੇਵਾਵ੍ਰਿਧਾ ਨੇ ਉੱਚ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਇਹ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ, ਧਰਮ, ਦਾਨ, ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਨਾਲ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।