ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ਉੱਤੇ, ਕੇਵਲ ਉਹੀ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਹਥਿਆਰਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਧਨੁਸ਼ ਨਾਲ, ਰਥ ਉੱਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਕੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਥੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਜਾਂ ਸਹਾਇਕ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਧਰਮ ਨਾਲ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀਆਂ ਪ੍ਰਜਾ 'ਚ ਕਦੇ ਕੋਈ ਨੁਕਸਾਨ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਅਫ਼ਰਾ-ਤਫ਼ਰੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ, ਸਰਵਭੌਮ ਚਕਰਵਰਤੀ, ਪਚਾਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਸੱਤ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਖੁਦ ਹੀ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਖੇਤਾਂ ਦੀ ਹਿਫ਼ਾਜ਼ਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਯੋਗ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਕਦੇ ਪਰਜਨਯ (ਵਰਖਾ ਦੇਵਤਾ) ਬਣ ਜਾਂਦਾ, ਕਦੇ ਅਰਜੁਨ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ। ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਤੰਦ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਚੁੱਕੀਆਂ ਸਨ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਰੋਸ਼ਨੀਆਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਕਿਰਣਾਂ। ਇਹ ਰਾਜਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿਖੇ ਕਾਰਕੋਟਕਾਂ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਥੇ ਆਪਣਾ ਨਗਰ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਉਹ ਮਾਨੋ ਵਰਖਾ-ਮੌਸਮ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਚਲਦਾ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਸਨ, ਤੇ ਉਹ ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਮੌਸਮ ਨੂੰ ਲੈ ਆਉਂਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਛੇੜ ਛਾੜ ਨਾਲ ਨਰਮਦਾ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਡਰੀ ਹੋਈ ਆਉਂਦੀ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਗੂੰਜਦੀਆਂ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਉਸ ਨੇ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਵਿੱਚ ਛਾਲ ਮਾਰੀ ਅਤੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਵਰਖਾ-ਮੌਸਮ ਲਿਆਇਆ। ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਮਹਾਂਸਾਗਰ ਨੂੰ ਉਥਲ-ਪੁਥਲ ਕੀਤਾ, ਤਦ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦੈਤ, ਡਰੇ ਹੋਏ, ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ। ਮਹਾਂ ਵਿਸ਼ੀਲੇ ਜੰਤੂ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ, ਜਲ-ਝਾਕੜ ਤੇ ਫੇਨ ਦੇ ਢੇਰਾਂ ਨਾਲ ਉਲਝ ਕੇ, ਕੁਚਲੇ ਹੋਏ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਐਸਾ ਮਥਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਦੈਤ ਦੁਆਰਾ ਮੰਦਰਾਚਲ ਪਹਾੜ ਨਾਲ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਗਰ ਮਥਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਡਰ ਕੇ, ਸੋਚਦੇ ਹੋਏ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ-ਸਾਗਰ ਮੁੜ ਮਥਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਮਹਾਂ ਨਾਗ ਉੱਠ ਖੜੇ ਹੋਏ ਤੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਸੱਪ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਸੁੰਨ-ਹਵਾ ਵਿਚਲੇ ਕੇਲਿਆਂ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਾਂਗ, ਨਿਮਰ ਤੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਹੀ ਰਾਜਾ, ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪੰਜ ਸੌ ਤੀਰ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਸਨੂੰ ਹਰਾਇਆ ਤੇ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਲੈ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਪੁਲੱਸਤਿਆ ਨੇ ਆ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸਾਂਤ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪੁਲੱਸਤਿਆ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਰਾਵਣ (ਪੌਲੱਸਤਿਆ) ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਧੁਨ, ਜਿਵੇਂ ਯੁੱਗ ਦੇ ਅੰਤ 'ਚ ਵਿੱਜਲੀ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਬੱਦਲ-ਵਿੱਖ ਖੜਕਦਾ ਹੈ, ਅੰਬਰ 'ਚ ਗੂੰਜੀ। ਪਰ ਜੰਗ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਐਸਾ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਤੜ੍ਹੇ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਹੋਵੇ। ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਜਦੋਂ ਉਹ ਪਿਆਸਾ ਸੀ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਨੇ ਉਸ ਕੋਲ ਭੀਖ ਮੰਗੀ। ਤਦ ਰਾਜੇ ਨੇ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨਗਰ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੂ ਨੇ, ਹੈਹਯਾ ਲੋਕਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਾਰੇ ਸੁੰਨੇ ਆਸ਼ਰਮ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਵਾਰੁਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸੀ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਲਾਂ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਸੀ। ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਜੰਗਲ ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਹ ਰਿਸ਼ੀ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ, "ਹੈ ਹੈਹਯਾ! ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਜੰਗਲ ਨਹੀਂ ਛੱਡਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਤੇਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਮਾਰੇਗਾ। ਅਰਜੁਨ, ਕੁੰਤੀ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਰਹੇਗਾ।" "ਅਰਜੁਨ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਮ, ਯੋਧਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਤੇਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬਾਂਹਾਂ ਵੱਢ ਦੇਵੇਗਾ। ਇੱਕ ਤਪਸਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ। ਉਸ ਲਈ, ਰਾਮ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣੇਗਾ।" ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਵਰ ਮੰਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ—ਸੂਰ, ਸੂਰਸੇਨ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ ਤੇ ਜਯਧਵਜ। ਜਯਧਵਜ, ਜੋ ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਤਾਲਵੰਘਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਤਾਲਵੰਘਾ ਦੇ ਵੀ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਤਾਲਵੰਘਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ। ਹੈਹਯਾ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਵੰਸ਼ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ: ਅਣਗਿਣਤ ਵੀਰਹੋਤ੍ਰ, ਭੋਜ, ਅਵਰਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਤੁੰਡਿਕੇਰ, ਅਤੇ ਤਾਲਵੰਘਾ। ਵੀਰਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਅਨੰਤ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਜਯਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੈਰੀਆਂ ਲਈ ਭਿਆਨਕ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਅਖੁੱਟ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਪ੍ਰਜਾ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਜੋ ਕੋਈ ਇੱਥੇ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੀ ਉਤਪੱਤੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਧਨ-ਹਾਨੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਤੇ ਜੋ ਕੁਝ ਖੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਮੁੜ ਪਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਇਸ ਜਗਤ ਵਿਚ ਉਹ ਧਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਧਰਮਤਾ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਜਿਵੇਂ ਤਵਸਟ੍ਰ ਅਤੇ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਸੁਰਗ ਵਿਚ ਮਾਣ ਮਿਲਦਾ, ਉਹ ਵੀ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦਾ ਨਿਵਾਸ ਹੈ, ਸਾੜਿਆ ਗਿਆ? ਦੱਸੋ, ਅਸੀਂ ਪੁੱਛਦੇ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਇਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਸੀ; ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਉਹ pavittar ਜੰਗਲ ਕਿਵੇਂ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤਾ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਸੂਰਜ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਕਾਰਤਵੀਰਯ ਕੋਲ ਆਇਆ, ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭੋਜਨ ਮੰਗਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਸੂਰਜ ਹਾਂ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।'" ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਦਰ ਨਾਲ ਪੁੱਛਿਆ: "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੱਸੋ, ਹੇ ਸੂਰਜ, ਤੁਸੀਂ ਕਿਸ ਦਾਨ ਜਾਂ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਵੋਗੇ? ਮੈਂ ਕੀ ਭੋਜਨ ਦਿਵਾਂ? ਦੱਸੋ, ਮੈਂ ਪੂਰਾ ਕਰਾਂਗਾ।