ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ, ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਨਰਪਤੀ ਨੂੰ ਚਾਰ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਪਹਿਲਾ ਵਰਦਾਨ, ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹ ਹੋਣ। ਦੂਜੇ, ਉਸ ਨੇ ਇਹ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਧਰਮ ਕਰੇ, ਤਾ ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਰੋਕ ਸਕਣ; ਉਹ ਧਰਮ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤੇ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨਾਲ ਹੀ ਰਾਜ ਕਰੇ। ਤੀਜੇ, ਉਸ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਜੇ ਕਦੇ ਉਹ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਾਰੇ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵੱਡੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਨਰਪਤੀ ਨੇ ਅਨੇਕ ਯੁੱਧ ਜਿੱਤੇ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵੈਰੀ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ, ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਧਰਤੀ—ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ, ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ—ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸਾਂਭੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਕਰਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਉਸ ਦਾ ਰਥ ਤੇ ਜੰਗੀ ਝੰਡਾ ਆਪ ਹੀ ਉਪਜ ਜਾਂਦੇ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਗਿਆਨੀ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ‘ਤੇ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਅਟੱਲ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਉਸ ਦੇ ਸਾਰੇ ਯਜਨ ਸੋਨੇ ਦੇ ਵੇਦੀਆਂ ਤੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਯਜਨ-ਸੰਕਟਾਂ ਨਾਲ ਹੋਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਯਜਨਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਵਿਮਾਨਾਂ ‘ਚ ਆ ਕੇ ਸਜਾਉਂਦੇ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਸਦਾ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀਆਂ। ਇਕ ਵਾਰ ਗੰਧਰਵ ਨਾਰਦ ਨੇ, ਉਸ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਤੇ ਕਰਤਬ ਦੇਖ ਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਵਿੱਚ ਗੀਤ ਗਾਇਆ। ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ—ਕਰਤਵੀਰਿਆ ਦੇ ਰਸਤੇ ਤੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ, ਚਾਹੇ ਯਜਨ, ਦਾਨ, ਤਪ, ਸ਼ੌਰ, ਜਾਂ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ, ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚ ਸਕਦਾ। ਸੱਤ ਟਾਪੂਆਂ ‘ਤੇ, ਹਥਿਆਰ, ਤਲਵਾਰ ਤੇ ਰਥ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਹੀ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਹੋਰ ਕੋਈ ਸਾਥੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਕਾਰਨ, ਰਾਜ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦੌਲਤ ਦੀ ਘਾਟ, ਦੁੱਖ ਜਾਂ ਗੜਬੜ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਨਰਪਤੀ, ਸਰਵਭੌਮ ਰਾਜਾ, ਪਚੀਅੱਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤਕ, ਸੱਤ-ਸੱਤ ਚੱਕਰਾਂ ‘ਚ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਹ ਖੁਦ ਗਉਆਂ ਦਾ ਰੱਖਵਾਲਾ, ਖੇਤਾਂ ਦਾ ਸੁਰੱਖਿਅਤ, ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਪਰਜਨਯਾ—ਵਰਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ—ਅਤੇ ਅਰਜੁਨ ਬਣ ਗਿਆ। ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਜੋ ਤਣੀ ਹੋਈ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾਲ ਕਠੋਰ ਹੋ ਗਈਆਂ, ਉਹ ਪਤਝੜ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਵਿੱਚ ਕਾਰਕੋਟਕਾ ਦੀ ਸਭਾ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸ਼ਹਿਰ ਉਥੇ ਵਸਾਇਆ। ਉਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ, ਮੋਨਸੂਨ ਵਾਲੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕਮਲ ਵਾਂਗ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ, ਮੋਨਸੂਨ ਲਿਆਉਂਦਾ। ਉਸ ਦੀ ਖੇਡ-ਮਸਤੀ ਨਾਲ, ਨਰਮਦਾ ਨਦੀ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਸਜੀ, ਡਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਲਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਭੰਨ-ਭੰਨ ਕਰਦੀ, ਗੂੰਜਦੀ ਹੋਈ ਆਉਂਦੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਨਰਮਦਾ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕਰਦਿਆਂ, ਵੱਡੇ ਸਮੁੰਦਰ ‘ਚ ਡੁੱਬ ਗਿਆ, ਤੇ ਤਟ ‘ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮੋਨਸੂਨ ਲਿਆ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਵੱਡਾ ਸਮੁੰਦਰ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਕੀਤਾ, ਤਾ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਮਹਾ-ਦੈਤਿਆ ਡੁੱਬ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ। ਵੱਡੇ ਵਿਸ਼-ਧਾਰੀ ਜੀਵ ਤੇ ਮੱਛੀਆਂ, ਵੱਡੀਆਂ ਲਹਿਰਾਂ ਨਾਲ ਕੁਚਲ ਕੇ, ਘੁੰਮਣ ਵਾਲੀਆਂ ਭੰਵਰਾਂ ਤੇ ਫੋਮ ਦੇ ਢੇਰ ਨਾਲ ਉਲਟ-ਪੁਲਟ ਹੋ ਗਏ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਨਾਲ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਘੁੱਟਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਦੈਤਿਆ ਦੁਆਰਾ ਘੇਰੇ ਹੋਏ ਖੀਰ-ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਮੰਧਰਾ ਨਾਲ ਘੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ। ਡਰੇ ਹੋਏ, ਦੈਤਿਆ ਸਮਝੇ ਮੰਧਰਾ ਨਾਲ ਅਮ੍ਰਿਤ-ਸਮੁੰਦਰ ਘੁੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾ-ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਪਰ ਆਉਣ ਲੱਗੇ। ਵੱਡੇ ਸੱਪ, ਬਨਾਨੇ ਦੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ, ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹਵਾ ਵਿੱਚ, ਝੁਕ ਕੇ ਨਿਸ਼ਚਲ ਹੋ ਗਏ। ਇਕ ਵਾਰ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਥ ‘ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਪੰਜ ਸੌ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਧਨੁਸ਼ ਤਣ ਕੇ, ਲੰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਫੌਜ ਨੂੰ ਹੈਰਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਹਰਿਆ, ਬੰਨ੍ਹਿਆ, ਤੇ ਮਾਹਿਸ਼ਮਤੀ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਫਿਰ ਪੁਲਸਤਿਆ ਜੀ ਆਏ, ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਮਨਾਇਆ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪੁਲਸਤਿਆ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ‘ਤੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ ਰਿਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦੀ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਦੀ ਧਨੁਸ਼ ਦੀ ਟਨਕ, ਮਹਾ-ਵਿਸ਼ਾਲ ਬੱਦਲ-ਵਿਰਖ ਨੂੰ ਵਿਦਲੀ ਨਾਲ ਚੀਰਣ ਵਾਲੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਂਗ, ਕਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਗੂੰਜੀ। ਵਾਹ, ਕੀ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ! ਉਸ ਦੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ, ਭਾਰਗਵ ਨੇ ਯੁੱਧ ‘ਚ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਮ ਦੇ ਬਾਗ ਵਾਂਗ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਉਹ ਪਿਆਸਾ ਸੀ, ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਮੰਗਿਆ, ਤਾਂ ਨਰਪਤੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਵਜੋਂ ਸੱਤ ਟਾਪੂ ਦੇ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਨੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਬਸਤੀ, ਪਿੰਡ ਤੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਕਾਰਤਵੀਰਿਆ ਦੇ ਪਹਾੜ ਤੇ ਜੰਗਲ ਸਾੜ ਦਿੱਤੇ। ਚਿਤ੍ਰਭਾਨੁ, ਹੈਹਯਾ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਿਰਾਨ ਆਸ਼ਰਮ ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਪੁੱਤ ਦੀਆਂ ਟਾਪੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦਿੱਤਾ। ਕਦੇ, ਵਰੁਣ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵਸੀਸ਼ਠ ਸੀ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ। ਤਦ, ਗੁੱਸੇ ਤੇ ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਨੇ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ: "ਹੈਹਯਾ, ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਬਖ਼ਸ਼ਿਆ—" "ਇਸ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਤੂੰ ਇਹ ਮੁਸ਼ਕਲ ਕੰਮ ਕੀਤਾ, ਦੂਜਾ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ। ਅਰਜੁਨ, ਕੁੰਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ।" "ਅਰਜੁਨ, ਮਹਾ-ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਮ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ‘ਚ ਪਹਿਲਾ, ਤੇਰੀਆਂ ਹਜ਼ਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਕੱਟੇਗਾ, ਤੈਨੂੰ ਜਬਰ ਨਾਲ ਵਸ਼ ਕਰੇਗਾ।" "ਇਕ ਮਹਾ-ਤਪਸੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੈਨੂੰ ਮਾਰੇਗਾ; ਉਸ ਲਈ, ਰਾਮ, ਉਸ ਗਿਆਨੀ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਨਾਲ ਮੌਤ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਿਆ।" ਇਸ ਰਾਜਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣੇ ਲਈ ਵਰਦਾਨ ਚੁਣਿਆ ਸੀ; ਉਸ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸਨ। ਹਥਿਆਰਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਸ਼ੂਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ: ਸ਼ੂਰ, ਸ਼ੂਰਸੇਨਾ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਾ ਅਤੇ ਜਯਧਵਜ ਉਸ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਜਯਧਵਜ, ਅਵੰਤੀ ਦੇ ਨਰਪਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਤਾਲਵੰਘਾ ਦਾ ਪਿਤਾ ਸੀ, ਜੋ ਆਪਣੇ ਸ਼ੌਰ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ।