ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਰਾਜਾ ਯਯਾਤਿ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿਤਾ ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਝੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਗਏ ਸਨ। ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰੂ, ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈ। ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜਵਾਨੀ ਦਾ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਿਆ। ਹੁਣ ਮੈਨੂੰ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਦੇਣ। ਜਦੋਂ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਪਾਪ ਮੁੜ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਿਆਂਗਾ।" ਇਸ ਉੱਤੇ ਸੁਤਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਾ ਦੇ ਆਖਣ ਤੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: 'ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਓਹੀ ਕਰਾਂਗਾ।' ਪੁਰੂ ਨੇ ਆਖਿਆ, 'ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪ ਅਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗੋ।' ਪੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਦੇਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਬੁਢਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਿਆ।" ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰੂ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿਚ ਹਰ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।" ਸੁਤਾ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਪੁਰੂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਇਹ ਬਦਲਾਅ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਯਯਾਤਿ, ਜੋ ਕਿ ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬੜੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਸ੍ਰਾਧ ਰਾਹੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਦਾਨ ਰਾਹੀਂ ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਅਤੇ ਵੰਛਿਤ ਵਰਤਣਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦਵਿਜਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਕਰਦਾ, ਵੈਸ਼ਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰ ਲੈਂਦਾ। ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ, ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਖੁਸ਼ ਰੱਖਿਆ। ਯਯਾਤਿ, ਜੋ ਕਿ ਸ਼ੇਰ ਵਾਂਗ ਚਾਲ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜਵਾਨੀ ਵਿਚ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਹੱਦ ਵਿਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਅਤਿ ਖੁਸ਼ ਰਹਿੰਦਾ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਨੰਦਨ ਵਨ ਵਿਚ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖਾਂ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ, ਪਰ ਜਦ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਸੁਖਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਅੰਤ ਵਿਚ ਥਕਾਵਟ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਵਾਪਸ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਸੁਖ ਭੋਗੇ, ਪਰ ਅੰਤ ਵਿਚ ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਤੇ ਥੱਕ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਹਿਸਾਬ, ਪਲ, ਮੁਹੂਰਤ ਗਿਣੇ ਅਤੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਫਿਰ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਦਾ ਹੈ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲਏ ਹਨ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ ਹੋਵੇ। ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਅਤੇ ਰਾਜ ਤੂੰ ਮੁੜ ਲੈ ਲੈ।" ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਫਿਰ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਹੁਣ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਮਹਾਰਾਜ, ਤੁਸੀਂ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਯਦੁ, ਜੋ ਕਿ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਪੋਤਾ ਹੈ, ਬੈਠਾ ਹੈ? ਯਦੁ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਤੁਰਵਸੁ, ਫਿਰ ਸ਼ਰਮਿਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਅਨੁ ਅਤੇ ਪੁਰੂ। ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਧਰਮ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖੋ।" ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗ ਸੁਣੋ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿਚ, ਰਾਜ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੀ ਵਧੀਆ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨਦਾ, ਉਹ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ। ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਮਾਪਿਆਂ ਵਾਂਗ ਵਰਤਿਆ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਯਦੁ, ਤੁਰਵਸੁ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਅਤੇ ਅਨੁ ਨੇ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਪੁਰੂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ, ਮੇਰੀ ਇੱਜ਼ਤ ਕੀਤੀ ਤੇ ਮੇਰਾ ਬੁਢਾਪਾ ਝੱਲਿਆ। ਪੁਰੂ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੈ, ਪਰ ਉਹ ਮੇਰਾ ਵਾਰਸ ਹੈ।" "ਸੁਕ੍ਰਾਚਾਰਯ, ਉਸ਼ਨਸਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਕਿ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਤੇਰੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨੇ, ਉਹੀ ਰਾਜਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ, ਤੁਹਾਡੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਗੁਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਸਦਾ ਭਗਤਿ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਹੀ ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਹੋਵੇ; ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਪੁਰੂ ਇਸ ਰਾਜ ਦਾ ਹਕਦਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਭਲਾ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ ਸੁਕ੍ਰਾ ਦੇ ਵਰ ਦੇ ਅੱਗੇ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਹਿਣਾ ਠੀਕ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪ੍ਰਜਾ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵਾਸੀਆਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਨਾਲ, ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜਾ ਬਣਾਇਆ। ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੂਰਬ ਵਿਚ, ਯਦੁ ਨੂੰ ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵਿਚ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਅਤੇ ਅਨੁ ਨੂੰ ਉੱਤਰ-ਪੱਛਮ ਅਤੇ ਉੱਤਰ ਵਿਚ ਵਸਾਇਆ। ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦੇ ਸੱਤਾਂ ਦਵੀਪਾਂ ਅਤੇ ਸਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਲੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੰਜ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ। ਹਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਪਣੇ ਖੇਤਰ ਵਿਚ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਰਤੀ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਕੇ, ਆਪਣਾ ਧਨ-ਮਾਲ, ਤੀਰ-ਧਨੁਸ਼ ਸਭ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇੱਥੇ ਯਯਾਤਿ ਨੇ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਇਆ: "ਜੋ ਮਨੁੱਖ, ਅੰਤ ਉੱਤੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਛੂਏ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਹੈ।