ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਦੂਜੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ, "ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦੇ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਧਾਪਾ, ਜੋ ਜਾਤੀ ਤੇ ਸੁੰਦਰਤਾ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਵਧਾਪੇ ਦਾ ਪਾਪ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਵਧਾਪੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਲਗਾਵ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਨਹੀਂ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਤਾਂ ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਤੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਮਨਪਸੰਦ ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਰਾਜ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇਗਾ ਅਤੇ ਉਥੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਜਹਾਜ ਰਾਹੀਂ ਪਾਰ ਲੰਘਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ।" ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੌਥੇ ਪੁੱਤਰ ਅਨੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਨੁ, ਤੂੰ ਵੀ ਇਹ ਪਾਪ ਤੇ ਵਧਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈ, ਤਾਂ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤੱਕ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖ ਭੋਗ ਸਕਾਂ।" ਅਨੁ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਵਧਾਪੇ ਕਰਕੇ ਅੱਗ ਆਪਣੇ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਸੜਦੀ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਵੀ ਇਸਨੂੰ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਵਧਾਪੇ ਦੀ ਖ਼ਾਮੀ ਦਾ ਉਲੇਖ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਇਹ ਵਧਾਪਾ ਤੇਰੇ ਉੱਤੇ ਵਾਪਸ ਆਵੇਗਾ। ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਸ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਣਗੇ ਅਤੇ ਤੂੰ ਆਪ ਵੀ ਅੱਗ ਦੀ ਸੇਵਾ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇਗਾ।" ਅਖੀਰ ਚ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰੂ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਤੇ ਵਧਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈ। ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਝੁਰਰੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਇੰਦਰੀ ਸੁਖ ਭੋਗ ਲਵਾਂ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਤੈਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ ਤੇ ਵਧਾਪਾ ਫਿਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਚਨਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਆਖੋ ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪ ਤੇ ਵਧਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਭੋਗੋ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਵਧਾਪੇ ਨਾਲ ਜੀਊਂਗਾ ਅਤੇ ਜਵਾਨੀ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸੀ ਅਨੁਸਾਰ ਰਹਾਂਗਾ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਪੁਰੂ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ। ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ! ਮੇਰੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਵਧੇਗਾ ਅਤੇ ਸਭ ਇੱਛਾਵਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰੂ ਦੀ ਸਹਿਮਤੀ ਨਾਲ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਆਪਣਾ ਵਧਾਪਾ ਉਸ ਉੱਤੇ ਤਬਦੀਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ, ਨਹੁਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਤੇ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਰਾਜਸੀ ਸੁਖ ਭੋਗੇ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯਜਨਾਂ ਰਾਹੀਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਰਾਹੀਂ, ਗਰੀਬਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਦੁਜਾੜੇ ਜਨਮਾਂ ਨੂੰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਵਰ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦਾ ਆਦਰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਨ ਨਾਲ ਕੀਤਾ, ਵੈਸ਼ਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ, ਸ਼ੂਦਰਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਡਾਕੂਆਂ ਨੂੰ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਧਰਮ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਖੁਦ ਇੰਦਰ ਹੋਵੇ। ਉਹ ਰਾਜਾ, ਜੋ ਸਿੰਘ ਵਾਂਗ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਨੌਜਵਾਨੀ ਤੇ ਸੁਖ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਰਹਿੰਦਾ, ਧਰਮ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ, ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੁਖ ਭੋਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਨੇ ਸੁਖਾਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਲੁਕੀਆਂ ਖ਼ਾਮੀਆਂ ਵੇਖੀਆਂ, ਉਹ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਨੰਦਨ ਵਨ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਆਨੰਦਾਂ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਰਿਹਾ। ਪਰ ਜਦ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਵਧੇਰੇ ਉਮਰ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ ਤੇ ਆਪਣਾ ਵਧਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ, ਪਰ ਥੱਕ ਗਿਆ ਸੀ; ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਉਸ ਨੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੀਤਣ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ। ਸਮੇਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਪਲ ਪਲ ਦੇ ਹਿਸਾਬ ਨਾਲ, ਜਦ ਉਹ ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੁੱਤਰ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਮਨ ਚਾਹੇ ਸੁਖ ਉਤਸ਼ਾਹ ਤੇ ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਭੋਗ ਲਏ ਹਨ। ਪੁਰੂ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ, ਤੈਨੂੰ ਆਸ਼ੀਰਵਾਦ! ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਰਾਜ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈ, ਹੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ।" ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਦੇ ਨੇਤृत्व ਹੇਠ, ਸਭ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖੇ। ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਵਧਾਪਾ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਈ। ਜਦ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਰਾਜ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਤਾਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗਾਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੁਸੀਂ ਰਾਜ ਪੁਰੂ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਜਦ ਕਿ ਯਦੁ, ਜੋ ਦੇਵਯਾਨੀ ਦਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕ੍ਰ ਦਾ ਪੌਤਾ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਹੈ? ਯਦੁ ਤੁਹਾਡਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਪਹਿਲਾਂ ਹੋਇਆ, ਫਿਰ ਤੁਰਵਸੁ; ਸ਼ਰਮੀਸ਼ਠਾ ਤੋਂ ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਫਿਰ ਅਨੁ, ਅਤੇ ਪੁਰੂ ਵੀ। ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਨੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਜ ਕਿਵੇਂ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਇਸ ਲਈ, ਧਰਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰੋ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਰਗ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਮੇਰੇ ਵਿਚਾਰ ਵਿੱਚ, ਰਾਜ ਕਦੇ ਵੀ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸ਼ੰਸਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਮੇਰਾ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਯਦੁ ਮੇਰੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ। ਜੋ ਪਿਤਾ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਕਰੇ, ਉਹ ਗੁਣਵਾਨਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਸੱਚਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਪਰ ਜੋ ਮਾਪਿਆਂ ਵਲੋਂ ਪੁੱਤਰ ਵਾਂਗ ਵਰਤਦਾ, ਉਹੀ ਅਸਲ ਪੁੱਤਰ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਯਦੁ ਨੇ, ਤੁਰਵਸੁ ਨੇ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਤੇ ਅਨੁ ਨੇ ਅਣਾਦਰ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੈਨੂੰ ਬਹੁਤ ਅਪਮਾਨ ਹੋਇਆ। ਪਰ ਪੁਰੂ ਨੇ ਮੇਰਾ ਕਹਿਆ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੇਰਾ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਨਮਾਨ ਕੀਤਾ; ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ, ਉਹੀ ਮੇਰਾ ਵਾਰਸ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਵਧਾਪਾ ਝੱਲਿਆ। ਪੁਰੂ, ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ, ਸਭ ਕੁਝ ਕਰ ਗਿਆ, ਜੋ ਮੈਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ।