ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦੁੱਖਾਂ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਕਿਤੇ ਵੀ ਕੋਈ ਆਸਰਾ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਤਾਂ ਇਕ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਹੇਤੁਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਹੋਰਨਾਂ ਲਈ ਸਦਾ ਆਸਰਾ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਉੱਚ-ਚਿੱਤ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਇੰਦ੍ਰੋਤਾ ਨਾਮਕ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕ ਜਾਣਦੇ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ੌਣਕ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਜਯ ਨੂੰ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ੁੱਧਤਾ ਲਈ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨਾ ਕਰਵਾਈ। ਫਿਰ, ਲੋਹਗੰਧਾ ਆਪਣੇ ਘਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ; ਉਸ ਤੋਂ, ਉਹ ਦਿਵ੍ਯ ਰਥ ਵਾਸੂ, ਚੇਦੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਇੰਦਰ (ਸ਼ਕਰ) ਨੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਰਥ ਬ੍ਰਿਹਦਰਥ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ; ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਭੀਮ ਨੇ ਜਰਾਸੰਧ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਕੌਰਵਾਂ ਦੇ ਰਾਜਕੁਮਾਰ ਨੇ ਉਹ ਰਥ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਾਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਭੇਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਾਂ ਲੰਘਿਆ। ਫਿਰ, ਜਦੋਂ ਨਹੁਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਪੁੱਤਰ ਯਦੂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁੱਤਰ, ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਅਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਚੁੱਕੇ ਹਨ; ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਚ ਕਦੇ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ। ਤੂੰ ਮੇਰਾ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਇਸ ਦੀ ਪੀੜ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲੈ।" ਯਦੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਇੱਕ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਵਚਨ ਦਿਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਯਤਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲੇਗਾ; ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ। ਬੁਢਾਪਾ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਅਤੇ ਮੌਜ-ਮਸਤੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।" "ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਅਤੇ ਦਾਡੀ ਵਾਲਾ, ਦੁਖੀ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੰਦਰੁਸਤ ਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੀ, ਹੁਣ ਤਰਸਯੋਗ ਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਨਾਂ ਹੀ ਕਰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਨਾਂ ਹੀ ਨੌਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਡਰਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ—ਇਹੋ ਜਿਹਾ ਬੁਢਾਪਾ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ। ਤੁਹਾਡੇ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਵੱਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ; ਉਹ, ਜੋ ਧਰਮ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਢਾਪਾ ਲੈ ਲੈਣ—ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਚੁਣੋ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ, ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ ਯਦੂ ਨੂੰ ਡਾਂਟਿਆ, "ਕਿਹੜਾ ਹੋਰ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾਂ ਧਰਮ ਦਾ ਨਿਯਮ ਹੈ, ਜੋ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਅਣਡਿੱਠਾ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਨਵੇਂ ਅਧਿਆਪਕ ਵਾਂਗ ਬੋਲ ਰਿਹਾ ਹੈਂ?" ਫਿਰ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੂਰਖ, ਤੇਰਾ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਿੱਸਾ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ, ਨਾਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਵੰਸ਼ ਚੱਲਣਗੇ; ਹੁਣ ਤੁਰਵਸੁ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇ ਪਾਪ ਸਹੇ।" ਤੁਰਵਸੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੁਖ ਨਾਸ ਕਰ ਦੇਂਦਾ ਹੈ; ਬੁਢਾਪਾ ਬਹੁਤੀਆਂ ਖਾਮੀਆਂ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਜੋ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦਾ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਤੁਰਵਸੁ, ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਤੂੰ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾਪ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਤੇ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵਿਧਾਨ ਉਲਟ ਹੋਵੇਗਾ, ਮਾਸ ਆਦਿ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਂਗਾ, ਮੂਰਖ, ਫਿਰ ਵੀ ਰਾਜ ਕਰੇਗਾ। ਤੂੰ ਵੱਡਿਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ ਜਨਮ ਵਾਲੀਆਂ, ਪਸ਼ੂ ਵਰਗੇ ਵਿਹਾਰ ਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ਣੀਆਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹੇਗਾ—ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੁਰਵਸੁ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਤੂੰ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਲੈ, ਜੋ ਜਾਤੀ ਤੇ ਸੋਭਾ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ; ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਦੇ। ਜਦੋਂ ਤੇਰੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਫੇਰ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਦ੍ਰੁਹਯੁ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਕੋਈ ਲਗਾਵਟ ਨਹੀਂ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਦ੍ਰੁਹਯੁ, ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਮਨ-ਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਾਵੇਂਗਾ।" "ਉਥੇ ਨਦੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵਸਤੂ ਨਾਲ ਲੰਘਣ ਦੀ ਆਸ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ; ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਆਪਣੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇਗਾ।" ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਅਨੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਨੁ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ; ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਕ ਸੁਖ-ਭੋਗ ਕਰਾਂ।" ਅਨੁ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਅੱਗ ਵੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਨਹੀਂ ਬਲਦੀ, ਜਦੋਂ ਬੁਢਾਪਾ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਇਹ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਜੰਮਿਆ, ਪਰ ਆਪਣੀ ਜਵਾਨੀ ਮੈਨੂੰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ; ਤੂੰ ਬੁਢਾਪੇ ਦੀ ਖਾਮੀ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬੁਢਾਪਾ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਵੇਗਾ।" "ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜਦ ਜਵਾਨੀ ਪਾ ਲੈਣਗੇ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਅੱਗ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਛੱਡ ਦੇਵੀਂਗਾ।" ਫਿਰ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੁ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰੁ, ਤੂੰ ਇਹ ਪਾਪ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ; ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਸਰੀਰ ਉੱਤੇ ਝੁਰੜੀਆਂ ਤੇ ਚਿੱਟੇ ਵਾਲ ਆ ਗਏ ਹਨ। ਕਾਵ੍ਯ ਉਸ਼ਨਸ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਮੈਨੂੰ ਜਵਾਨੀ ਵਿੱਚ ਸੰਤੋਖ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ; ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਨਾਲ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਦੇ। ਜਦ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਵਾਪਸ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ, ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਫੇਰ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਸਿੱਧਾ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਹਾਡੀ ਇੱਛਾ, ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਉਹੀ ਕਰਾਂਗਾ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਪ ਤੇ ਬੁਢਾਪਾ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲੈ ਲਵਾਂਗਾ; ਤੁਸੀਂ ਮੇਰੀ ਜਵਾਨੀ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖ ਭੋਗੋ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਕਲ ਤੇ ਰੂਪ ਵਾਲਾ, ਬੁਢਾਪੇ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਜੀਵਨ ਜਿਊਂਗਾ; ਤੇ ਜਵਾਨੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੇ ਕੇ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਜੀਵਨ ਜਿਊਂਗਾ।" ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰੁ, ਮੈਂ ਤੈਥੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹਾਂ; ਤੈਨੂੰ ਮੰਗਲ ਹੋਵੇ। ਮੈਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ: ਤੇਰਾ ਵੰਸ਼ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਫੂਲੇਗਾ ਤੇ ਹਰ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ।" ਸੂਤ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਪੁਰੁ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਯਯਾਤੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੁਢਾਪਾ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਭਾਰਗਵ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ। ਫਿਰ, ਨਹੁਸ਼ ਪੁੱਤਰ ਯਯਾਤੀ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਪਰਪੂਰਨ, ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਨੁੱਖ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਭੋਗਣ ਲੱਗ ਪਿਆ।" "ਜਿਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਸੀ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਲਕੀਰ ਨਾ ਲੰਘ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸੁਖ ਭੋਗੇ।