ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਵੇਣੁਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਰਗਿਆ ਸੀ। ਗਾਰਗਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਗਾਰਗਭੂਮੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਵਾਤਸਿਆ, ਵਾਤਸਾ ਦਾ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਨਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਹੀ ਧਰਮਵਾਨ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗੇ ਨਿਡਰ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਸ਼ਯਪਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦਾ ਵਰਣਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਹੁਣ ਰਾਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਹੋਏ। ਇਹ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼, ਜਿਸ ਨੂੰ ਰਾਜੇਯਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਇੰਦ੍ਰ ਤੱਕ ਡਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਸਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ। ਦੋਵੇਂ ਪੱਖ, ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਹੇ ਸਭ ਜਗਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਦੱਸੋ—ਸਾਡੇ ਵਿਚ ਯੁੱਧ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕੌਣ ਜਿੱਤੂਗਾ? ਅਸੀਂ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ।" ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਰਾਜੀ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਯੁੱਧ ਕਰੇਗਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ। ਜਿੱਥੇ ਰਾਜੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਭਾਗ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਭਾਗ ਹੈ, ਉਥੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਦ੍ਰਿੜਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਧਰਮ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਿੱਤ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਾ ਅਤੇ ਦੈਤ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜੀ ਦੀ ਸ਼ਲਾਘਾ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਉਹ ਸਭ ਰਾਜੀ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਉੱਤਮ ਧਨੁ ਚੁੱਕੋ।" ਰਾਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਨੇਤ੍ਰਤਵ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਹਰਾਉਂਗਾ; ਫਿਰ, ਧਰਮਵਾਨ ਹੋ ਕੇ, ਮੈਂ ਇੰਦ੍ਰ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਕਰਾਂਗਾ।" ਦੈਤ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, "ਪ੍ਰਹਿਲਾਦ ਸਾਡਾ ਇੰਦ੍ਰ ਹੈ; ਉਸ ਦੀ خاطر ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਡੇ ਪੱਖ ਰਹੋ, ਆਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਪੱਖ ਨਾ ਜਾਓ।" ਰਾਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ," ਪਰ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ, "ਜਿੱਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਸੀਂ ਇੰਦ੍ਰ ਬਣ ਜਾਓਗੇ।" ਰਾਜੀ ਨੇ ਵਿਜੈਯੀ ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸਾਰੇ ਦੈਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੁੰਮ ਹੋਈ ਮਹਿਮਾ ਮੁੜ ਦਿੱਤੀ। ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੀ ਨੇ ਬਲਦਾਨ ਹੋਏ ਦੈਤਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਨੇ ਰਾਜੀ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, "ਮੈਂ ਰਾਜੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ," ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇੰਦ੍ਰ ਹੋ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹਾਂ, ਹੇ ਸ਼ਤ੍ਰੂ-ਵਿਧਵੰਸਕ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗਾ।" ਇੰਦ੍ਰ ਦੇ ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜੀ ਭਰਮ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਹੋਵੇ।" ਜਦੋਂ ਰਾਜੀ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸੀ, ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਤੋਂ ਉਸ ਦਾ ਹੱਕ ਅਤੇ ਸਥਾਨ ਲੈ ਲਿਆ। ਉਹ ਸੈਂਕੜੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਸ਼ਚੀ ਦੇ ਪਤੀ ਦੀ ਗੱਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਲੋਕ ਵਿੱਚ ਆ ਗਏ। ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ਕਤੀਹੀਨ ਅਤੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਲਈ ਇੱਕ ਜੂਜੂਬ ਫਲ ਦੇ ਆਕਾਰ ਦੀ ਹੋਮ ਤਿਆਰ ਕਰੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ਿ, ਤਾਂ ਕਿ ਉਸ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਮੈਂ ਜੀ ਸਕਾਂ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਮੈਂ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਉਦਾਸ, ਰਾਜ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਵੰਜਿਆ, ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ, ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ।" ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਨੂੰ ਆਖਦੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕੁਝ ਅਜਿਹਾ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ।" ਫਿਰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਇੰਦ੍ਰ, ਮੈਂ ਹੁਣ ਤੁਹਾਡੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਜਲਦੀ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਅਤੇ ਰਾਜ ਮੁੜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ।" "ਹੇ ਸ਼ਕ੍ਰ, ਮੈਂ ਜਾਵਾਂਗਾ; ਤੁਹਾਡਾ ਮਨ ਚਿੰਤਿਤ ਨਾ ਹੋਵੇ," ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵੱਡਾ ਉਪਕਰਮ ਕੀਤਾ। ਗਿਆਨਵਾਨ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਭਰਮ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਜਦ ਉਹ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਅਧਰਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ-ਵੈਰੀ, ਸ਼ਕਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ੂਰਤਾ ਤੋਂ ਵੰਜੇ ਹੋ ਗਏ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਮੁੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਗੱਦੀ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਇੰਦ੍ਰ ਦਾ ਸਥਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਰਾਜੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਜੋ ਵਾਸਨਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿਚ ਲੀਨ ਸਨ, ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਜੋ ਵੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ (ਇੰਦ੍ਰ) ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਜਾਂ ਰਾਜਾ ਦੀ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁਖ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ। ਹੁਣ ਦੱਸੋ, ਕਿ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਮਾਰੁਤ ਨੇ ਕਿੰਮੇਂ ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਮਾਰੁਤ ਦੀ ਧੀ ਤੋਂ ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਕਿਹੜੀ ਸ਼ੂਰਤਾ ਦਿਖਾਈ? ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਮਹੀਨੇ-ਮਹੀਨੇ, ਸਠ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਮਾਰੁਤਸੋਮਾ ਨੂੰ ਯਜਨ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮਾਰੁਤਸੋਮਾ ਰਾਹੀਂ ਮਾਰੁਤਾਂ ਨੇ ਉਸ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਖੂਤ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਇੱਛਿਤ ਸੁਖ ਦਿੱਤੇ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਪਕਾਇਆ ਭੋਜਨ, ਦਿਨ-ਰਾਤ ਵਿਚ, ਲੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇਣ 'ਤੇ ਵੀ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਮਿਤਰਾਜ੍ਯੋਤੀ, ਕੁਆਰੀ, ਅਤੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਮਾਰੁਤ ਦੇ ਮਿਲਾਪ ਤੋਂ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ, ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਦਰਸ਼ਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਕੇ ਵੈਰਾਗ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਏ; ਤਪਸਿਆ ਦੀ ਲੀਲਾ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ। ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਅਨਪਾਇਆ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਦਾ ਦਾਤਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਧਰਮ ਉਪਜਿਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਪਕਸ਼, ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ, ਜਨਮਿਆ। ਪ੍ਰਤਿਪਕਸ਼ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੰਜਯਾ ਸੀ; ਸੰਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਵਿਜਯਾ ਜਨਮਿਆ। ਵਿਜਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹਰੀਅੰਦਵਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ; ਹਰੀਅੰਦਵਾ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਰਾਜਾ ਸਹਦੇਵ ਜਨਮਿਆ। ਸਹਦੇਵ ਦਾ ਧਰਮਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਦੀਨਾ ਸੀ; ਅਦੀਨਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਯਸੇਨਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਸੀ। ਸੰਕ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਕ੍ਰਿਤਧਰਮਾ ਸੀ। ਇਹ ਨਹੁਸ਼ ਦੀਆਂ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀਆਂ ਹਨ—ਇन्हें ਜਾਣੋ। ਨਹੁਸ਼ ਦੇ ਛੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤੇਜਸਵੀ ਸਨ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਧੀ, ਵਿਰਜਾ ਤੋਂ ਜਨਮੇ। ਉਹ ਯਤੀ, ਯਯਾਤੀ, ਸੰਯਾਤੀ, ਆਯਾਤੀ, ਅਤੇ ਦੋ ਤਦਵਯਾ ਸਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਯਤੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਯਯਾਤੀ ਦੂਜਾ।