ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਯਸ਼ਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ 'ਤੇ ਆਈ। ਇਸ ਉੱਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਵੱਡੇ ਭਾਵ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰਕੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਫੇਰ ਆਈ। ਪਰ ਨਿਕੁੰਭ ਨੇ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੇ। ਜੇ ਰਾਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਵਾਪਰਦਾ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਬੀਤਣ ਪਿੱਛੋਂ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕ੍ਰੋਧ ਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਨਗਰ ਦੇ ਮਹਾਨ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਕਿਸੇ ਜੀਵ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਸਦਾ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵਰਾਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲੇ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਵੀ ਉਸੇ ਉਦੇਸ਼ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਉਥੇ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਨਿਕੁੰਭ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚਿਆ, “ਇਹ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਇਸ ਦੁਸਟ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿਆਂਗਾ।” ਇਸ ਪੱਕੇ ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦੁਸਟਤਾ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਮਨ ਰੱਖ ਕੇ ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਮੰਦਰ ਤਬਾਹ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਪ੍ਰਭੂ ਖੁਦ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਕਿਹਾ, “ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੁਸੀਂ ਕੋਈ ਅਪਰਾਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਵੀ ਤੁਸੀਂ ਇਹ ਥਾਂ ਵਿਅਰਥ ਤਬਾਹ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਞਾ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।” ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵੀ ਸੁੰਞੀ ਹੋ ਗਈ। ਨਿਕੁੰਭ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਲੈ ਗਿਆ। ਮਹਾਦੇਵ, ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹਨ, ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸੁੰਞਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਥਾਂ ਉੱਤੇ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਵਾਲੀ ਦੇਵੀ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਵਾਸ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਘਰ ਦੀ ਵਿਅਕਤਾ ਕਰਕੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਆਇਆ। ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਲੀਲਾ ਲਈ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇਹ ਘਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਵਿਮੁਕਤ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ।” ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਅਵਿਮੁਕਤ ਹੀ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ। ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਦੇਵੀ; ਤੁਸੀਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਥੇ ਹੀ ਰਹਿ ਕੇ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗਾ।” ਇਸ ਕਰਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਦੇ ਉਚਾਰਣ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਥਾਂ “ਅਵਿਮੁਕਤ” ਕਹੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ ਅਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਥੇ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵਾਸ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਸ਼ਾਪ ਮਿਟਣ ਉੱਤੇ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਫਿਰ ਵਸਾਈ ਗਈ। ਭਦ੍ਰਸੇਨਯ ਦੇ ਸੌ ਧਨੁਰਧਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਆਏ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣਾ ਰਾਜ ਸਥਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਭਦ੍ਰਸੇਨਯ ਦਾ ਰਾਜ ਜਿੱਤ ਲਿਆ। ਭਦ੍ਰਸੇਨਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਦਮ ਨਾਮ ਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਦਿਵੋਦਾਸ ਨੇ ਰਹਿਮ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦਿਵੋਦਾਸ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਬਚਪਨ ਵਿਚ ਹੀ ਰਾਜ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵੈਰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਤਾਰਦਨ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਵਤਸ ਅਤੇ ਗਰਗਾ ਹੋਏ। ਵਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਲਰਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਨਾਤੀ ਸੀ। ਅਲਰਕ ਬਾਰੇ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਲੋਕ ਬਣਾਏ। ਅਲਰਕ ਨੇ ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸਾਠ ਸੌ ਸਾਲ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਸੀ। ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਉਸ ਨੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਆਵਾਸ ਬਣਾਇਆ। ਸਨਾਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਨੀਥ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਸੀ; ਸੁਨੀਥ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਕੇਤੂ ਸੀ, ਜੋ ਵੀ ਧਰਮੀ ਸੀ। ਸੁਕੇਤੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਕੇਤੂ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਧਰਮਕੇਤੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਤ੍ਯਕੇਤੂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਕੇਤੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਥ, ਅਤੇ ਵਿਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਵਿਭੂ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼੍ਟਕੇਤੂ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵੇਣੁਹੋਤ੍ਰ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਥ ਸੀ। ਵੇਣੁਹੋਤ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਗਾਰਗਯਾ ਹੋਇਆ; ਗਾਰਗਯਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਗਰਗਭੂਮੀ, ਅਤੇ ਵਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਾਤ੍ਸਯਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਤੋਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਧਰਮੀ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਰਗੇ ਨਿਡਰ ਸਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਵਰਣਨ ਹੋਈ। ਹੁਣ ਰਾਜੀ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਰਾਜੀ ਦੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪੰਜ ਸੌ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਇਹ ਰਾਜੇਯਾ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੰਸ਼ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਵੀ ਡਰਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਕ ਵਾਰ, ਜਦ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਦੋਹਾਂ ਪਾਸਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਹੇ ਸਭ ਜਹਾਨਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕੌਣ ਜਿੱਤੇਗਾ?” ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮਹਾਨ ਰਾਜੀ ਹਥਿਆਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੜੇਗਾ, ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਤਿੰਨੋਂ ਲੋਕ ਜਿੱਤ ਲੈਣਗੇ। ਜਿਥੇ ਰਾਜੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ; ਜਿਥੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਹੈ, ਉਥੇ ਸਥਿਰਤਾ ਹੈ; ਜਿਥੇ ਸਥਿਰਤਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਧਰਮ ਹੈ; ਜਿਥੇ ਧਰਮ ਹੈ, ਉਥੇ ਜਿੱਤ ਹੈ।” ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵ ਰਾਜੀ ਕੋਲ ਆਏ, ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਸਾਡੀ ਜਿੱਤ ਲਈ ਆਪਣਾ ਵਧੀਆ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕੋ।” ਰਾਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਆਦਿ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿਚ ਹਰਾ ਦਿਆਂਗਾ; ਫਿਰ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਂ ਇੰਦਰ ਬਣ ਕੇ ਜੰਗ ਕਰਾਂਗਾ।