ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਦੇਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ, ਦੇਵੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਮੁੰਹ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਝੁਕਾ ਕੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵਤਾ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਘਰ ਲੈ ਚਲੋ।" ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਲਈ ਥਾਂ ਦੀ ਖੋਜ ਕੀਤੀ। ਆਖਿਰ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਦੋਵਾਂ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਨੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਤੀਰਥ, ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਵਾਰਾਣਸੀ ਵਿੱਚ ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਭਵ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਰੱਖਵਾਲੇ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਜਾ ਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦੇ; ਨਰਮ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ালী ਹੈ।" ਫਿਰ ਨਿਕੁੰਭਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਹਲਵਾਰ ਮੰਕਨਾ ਦੇ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਆਇਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ繁ਤਾ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਥਾਂ ਚੁਣ, ਹੇ ਪਾਪ ਰਹਿਤ। ਮੇਰੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਂਗ ਇਕ ਮੂਰਤੀ ਬਣਾਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।" ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਕਰਵਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤੀ। ਉਥੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਹੋਣ ਲੱਗੀ—ਇਤਰ, ਧੂਪ, ਮਾਲਾ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਚੜ੍ਹਾਵੇ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਬੜੀ ਅਚੰਭਿਤ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਥੇ ਪੂਜਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਥਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰਦਾਨ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ—ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨਾ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਹੇ ਹੋਏ ਸੁਖ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ, ਸੁਯਸ਼ਾ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਲਈ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ, ਮੰਦਰ ਆਈ। ਰਾਣੀ ਨੇ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗੇ, ਅਤੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁੜ ਆਈ। ਨਿਕੁੰਭਾ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿਤਾ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ; ਜੇ ਰਾਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਗੁੱਸਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੋ ਜਾਂਦਾ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ; ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜੇ ਤੇ ਇਕ ਜੀਵਤ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਰਦਾਨ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ। ਉਥੇ, ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸ ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ ਜੋ ਬਹੁਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ; ਮੈਂ ਉਸ ਮੰਦਭਾਗੀ ਦੀ ਥਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਾਂਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪੱਕਾ ਮਨ ਕਰਕੇ, ਪਾਪੀ ਰਾਜਾ ਨੇ ਮੰਦਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਮੰਦਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਮੰਦਰ ਟੁੱਟਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ: "ਮੇਰੇ ਉਪਰ ਦੋਸ਼ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਤੂੰ ਥਾਂ ਬਿਨਾ ਕਾਰਨ ਨਸ਼ਟ ਕੀਤੀ।" "ਤੁਰੰਤ, ਤੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਖਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ; ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵੀ ਖਾਲੀ ਹੋ ਗਈ।" ਨਿਕੁੰਭਾ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਕੋਲ ਲਿਆ ਗਿਆ; ਮਹਾਦੇਵ, ਪਰਮ ਆਤਮਾ, ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਪ੍ਰਭੂ ਦੀਵਿਆ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਦੇਵੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ, ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਉਸ ਦੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਵਿੱਚ। ਦੇਵੀ ਉਥੇ ਆਨੰਦ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ, ਘਰ ਦੇ ਅਚੰਭੇ ਕਰਕੇ; ਦੇਵੀ ਦੇ ਖੇਲ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ। "ਮੈਂ ਘਰ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਅਵਿਮੁਕਤ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ।" ਮੁਸਕਰਾ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਦੇਵੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਅਵਿਮੁਕਤ ਵਾਸਤਵ ਵਿੱਚ ਮੇਰਾ ਘਰ ਹੈ।" "ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਜਾਵਾਂਗਾ, ਹੇ ਦੇਵੀ; ਤੂੰ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਰਹਿ ਕੇ ਆਨੰਦ ਲਵਾਂਗਾ।" ਇਸ ਲਈ, ਇਹ ਥਾਂ ਅਵਿਮੁਕਤ ਕਹੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਖੁਦ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਮਿਲਿਆ, ਅਤੇ ਅਵਿਮੁਕਤ ਦਾ ਐਲਾਨ ਹੋਇਆ; ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਤਿੰਨ ਯੁੱਗਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਦੇਵੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ। ਕਲੀ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਹਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਸ਼ਹਿਰ ਗਾਇਬ ਹੋ ਜਾਂਦੀ, ਉਹ ਮੁੜ ਹੋਰ ਥਾਂ ਵੱਸਦੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਸ਼ਾਪ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮੁੜ ਵੱਸ ਗਈ; ਭਦ੍ਰਸਰੇਨਯ ਦੇ ਸੌ ਵਧੀਆ ਧਨੁਧਾਰੀ ਪੁੱਤਰ ਉਥੇ ਆਏ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਨੇ ਆਪਣਾ ਵਸਾ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਨੇ ਭਦ੍ਰਸਰੇਨਯ ਦਾ ਰਾਜ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਹਥਿਆ ਲਿਆ। ਭਦ੍ਰਸਰੇਨਯ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਦਮਾ ਸੀ; ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬੱਚਾ ਸੀ, ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਨੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ। ਦਿਵੋਦਾਸਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਦਵਤੀ ਤੋਂ ਇੱਕ ਵੀਰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਜੰਮਿਆ; ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਹੀ, ਰਾਜ ਤੇ ਮੁੜ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਵੈਰ ਦਾ ਅੰਤ ਕੀਤਾ; ਪ੍ਰਤਰਦਨ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਵਤਸ ਅਤੇ ਗਰਗ। ਵਤਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅਲਰਕ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸਨਨਤੀ ਸੀ; ਅਲਰਕ ਬਾਰੇ, ਰਾਜ-ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਦੋ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸ਼ਲੋਕ ਲਿਖੇ। ਅਲਰਕ, ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ, ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਅਤੇ ਸਾਠ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਤੱਕ ਨੌਜਵਾਨ ਹੀ ਰਹਿਆ। ਲੋਪਾਮੁਦਰਾ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ, ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ, ਦੈਤ ਕ੍ਸ਼ੇਮਕਾਰ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸੁਖਦ ਆਸਰਾ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਸਨਨਤੀ ਦਾ ਵਾਰਸ ਸੁਨੀਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ; ਸੁਨੀਥਾ ਦਾ ਵਾਰਸ ਸੁਕੇਤੂ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਧਰਮਵਾਨ। ਸੁਕੇਤੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧਰਮਕੇਤੂ ਸੀ; ਧਰਮਕੇਤੂ ਦਾ ਵਾਰਸ ਸਤ੍ਯਕੇਤੂ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਰਥੀ ਸੀ। ਸਤ੍ਯਕੇਤੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਭੂ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸੀ; ਵਿਭੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੁਵਿਭੂ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਜੰਮਿਆ। ਸੁਕੁਮਾਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਸੀ, ਜੋ ਧਰਮਵਾਨ ਸੀ; ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੂ ਦਾ ਵਾਰਸ ਵੇਣੁਹੋਤ੍ਰਾ ਸੀ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਵਾਮੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਰੰਗੀਨ ਕਥਾ, ਦੇਵਤਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਦੇ ਨਾਲ, ਚਲਦੀ ਰਹੀ।