ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸੰਬੋਧਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਤੁਸੀਂ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਪਰ ਤੁਸੀਂ ਨਾਮਾਂ ਅਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਦੇ ਅਧਿਪਤੀ ਹੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਦੂਜੇ ਜਨਮ ਵਿੱਚ, ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਵੋਗੇ।" ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਹੋਵੋਗੇ, ਤਦੋਂ ਵੀ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲ ਅਣਿਮਾ ਆਦਿ ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਸੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਦੇਵਤਾਵਾਂ ਵਾਲੀ ਮਹਿਮਾ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਵੋਗੇ। ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ (ਬ੍ਰਾਹਮਣ) ਤੁਹਾਡੀ ਉਚਿਤ ਮੰਤਰਾਂ, ਘਿਉ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧੀਆਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਨਗੇ। ਫਿਰ, ਇਹ ਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਦੁਬਾਰਾ ਆਯੁਰਵੇਦ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋਗੇ। ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਕਮਲ-ਜਨਮੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਵਲੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਦੁਆਪਰ ਯੁੱਗ ਆਵੇਗਾ, ਤੁਸੀਂ ਜਨਮ ਲਵੋਗੇ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਰ ਦਿੰਦਿਆਂ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਦੂਜਾ ਦੁਆਪਰ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਕਾਸ਼ੀ ਦੇ ਰਾਜਾ, ਸੌਨਹੋਤ੍ਰ, ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਤਪ ਕਰਨੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਦੀਰਘਤਪਾਸ ਨੇ ਵੀ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਅਜਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ। ਧਨਵੰਤਰੀ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਜੋ ਵੀ ਵਰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਦੇਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਘਰ ਇੱਕ ਅਡੋਲ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਵੇ।" ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਥੇ ਹੀ ਲੁਕ ਗਿਆ। ਫਿਰ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਘਰ ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਹੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਨ, ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਭਰਦਵਾਜ ਨੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਦੀ ਰਚਨਾ ਕੀਤੀ, ਉਸਦੇ ਚਿਕਿਤਸਾ ਵਿਧਾਨ ਸਮੇਤ। ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਵਿਦਿਆ ਨੂੰ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਸਿਖਾਇਆ। ਧਨਵੰਤਰੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਕੇਤੁਮਾਨ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਕੇਤੁਮਾਨ ਤੋਂ ਭੀਮਰਥ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਵੋਦਾਸ, ਜੋ ਵਾਰਾਣਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਇੱਕ ਦੈਤ ਕਸ਼ੇਣਕਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਸੁੰਨ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਪਹਿਲਾਂ ਮਹਾਨ ਨਿਕੰਭਾ ਵਲੋਂ ਸ਼ਾਪਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਲਈ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁੰਨ ਰਹੇ। ਜਦੋਂ ਇਹ ਸ਼ਾਪ ਲਾਗੂ ਹੋਇਆ, ਤਾਂ ਦਿਵੋਦਾਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਜਾ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਗੋਮਤੀ ਨਦੀ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਸੁੰਦਰ ਨਵਾਂ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾ ਲਿਆ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਨਿਕੰਭਾ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ? ਉਸ ਨੇ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਸ਼ਾਪਿਆ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: "ਰਾਜਾ ਦਿਵੋਦਾਸ, ਜੋ ਇਕ ਧਰਮਾਤਮਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਹਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ ਉਥੇ ਵਸਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।" ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਮਹੇਸ਼ਵਰ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਆਪਣੀ ਪਿਆਰੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦੇ ਸਨ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੇਵਕ, ਜੋ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੇ ਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵਾਲੇ ਸਨ, ਮਹਾਦੇਵੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਏ। ਮਹਾਦੇਵ ਤਾਂ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਮੇਨਾ (ਪਾਰਵਤੀ ਦੀ ਮਾਤਾ) ਨੂੰ ਇਹ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗਾ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਿਵ ਤੇ ਪਾਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਔਗੁਣ ਲੱਭਦੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਆਖਦੀ, "ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਮੇਰੇ ਅੱਗੇ ਢੰਗ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਬਿਲਕੁਲ ਗਰੀਬ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ।" ਮਾਂ ਦੀ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਪਾਰਵਤੀ ਆਪਣੇ ਨਾਰੀ-ਸਭਾਵ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਹਿ ਨਾ ਸਕੀ, ਪਰ ਹੱਸਦੀ ਹੋਈ, ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੀ, ਹਰੇ (ਸ਼ਿਵ) ਦੇ ਕੋਲ ਚਲੀ ਗਈ। ਮੁੰਹ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਮਹਾਦੇਵ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਦੇਵ, ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਨਹੀਂ ਰਹਿ ਸਕਦੀ; ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲੈ ਚਲੋ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਦੀ ਥਾਂ ਵੇਖੀ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ, ਹੇ ਦੋਵਾਂ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਵਾਰਾਣਸੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਧਰਤੀ, ਚੁਣੀ। ਪਰ ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦਿਵੋਦਾਸ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਭਵ (ਸ਼ਿਵ) ਨੇ ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਖੜ੍ਹੇ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਅਤੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵਾਰਾਣਸੀ ਨੂੰ ਖਾਲੀ ਕਰ ਦੇ; ਹੌਲੇ ਹੌਲੇ ਕੰਮ ਕਰੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੈ।" ਫਿਰ ਨਿਕੰਭਾ ਵਾਰਾਣਸੀ ਸ਼ਹਿਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਇੱਕ ਨਾਈ, ਮੰਕਨਾ, ਨੂੰ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਸਿਆ। "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਵਧਿਆਈ ਦਿਆਂਗਾ; ਮੇਰੇ ਲਈ ਥਾਂ ਚੁਣ, ਹੇ ਪਾਪ-ਰਹਿਤ। ਮੇਰਾ ਰੂਪ ਬਣਾਕੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰ।" ਜਿਵੇਂ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਕੀਤਾ, ਰਾਜੇ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ। ਉਥੇ ਹਰ ਵੇਲੇ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ, ਸੁਗੰਧ, ਧੂਪ, ਫੁੱਲਾਂ ਦੇ ਹਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੋਹਣੇ ਚੜ੍ਹਾਵਿਆਂ ਨਾਲ। ਭੋਜਨ ਦੀ ਭੇਂਟ ਨਾਲ ਉਹ ਥਾਂ ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਦਭੁਤ ਹੋ ਗਈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਣਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਉਥੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ। ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਨੂੰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ: ਪੁੱਤਰ, ਸੋਨਾ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਾਹੀਦੇ ਸਾਰੇ ਸੁਖ। ਰਾਜੇ ਦੀ ਮੁੱਖ ਰਾਣੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੁਯਸ਼ਾ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਰਾਜੇ ਦੇ ਕਹਿਣ 'ਤੇ, ਉਥੇ ਆਈ। ਉਸ ਨੇ ਵੱਡੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਆਉਂਦੀ ਰਹੀ। ਪਰ ਨਿਕੰਭਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ ਸੀ, ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਕਰਕੇ; ਜੇ ਰਾਜਾ ਇਸ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਹੋਰ ਹੀ ਵਾਪਰਦਾ। ਕਈ ਸਮਾਂ ਲੰਘਣ ਉਪਰੰਤ, ਰਾਜੇ ਵਿੱਚ ਗੁੱਸਾ ਆ ਗਿਆ; ਫਿਰ ਉਹ ਸ਼ਹਿਰ ਦੇ ਵੱਡੇ ਦਰਵਾਜੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਜੀਵ ਦੇਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਵਰ ਦਿੰਦਾ, ਪਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਲੋਂ ਮੇਰੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਮੇਰੀ ਰਾਣੀ ਨੇ ਉਸੇ ਕਾਰਨ ਕਈ ਵਾਰ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ; ਪਰ ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ, ਉਹ ਅਕ੍ਰਿਤਘਣ ਜੋ ਬਹੁਤ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹੈ; ਇਸ ਕਰਕੇ, ਮੈਂ ਉਸ ਮੰਦਿਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਨਿਸ਼ਚੈ ਕਰਕੇ, ਪਾਪੀ ਮਨ ਵਾਲੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਮੰਦਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਗਣਪਤੀ ਦੇ ਆਸਥਾਨ ਨੂੰ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਮੰਦਿਰ ਟੁੱਟਿਆ ਦੇਖਿਆ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਇਆ: "ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਅਪਰਾਧ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਤੂੰ ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਆਸਥਾਨ ਤਬਾਹ ਕੀਤਾ ਹੈ।" "ਅਚਾਨਕ, ਤੇਰਾ ਸ਼ਹਿਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਹੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਰਾਜਾ;" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਸ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ, ਵਾਰਾਣਸੀ ਵੀ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਈ।