ਅਤਿ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤ੍ਰਿ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਾਪ ਦਾ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹ ਰਾਜ-ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਸੋਮਾ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਮਹਿਮਾ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਉਠਿਆ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਹੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਮਹਾਨ! ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣੋ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਇਹ ਗाथਾ ਸੁਣਨ ਵਾਲਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਨੇਕ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬੁਧਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਬੁਧਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਸੀ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਮਕਦਾਰ, ਦਾਨੀ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵਿਅਪਕ ਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪਰੰਗਤ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ, ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਬੁਧਿਮਾਨ, ਸੁੰਦਰ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਤੁੱਲ ਸੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾਵਾਨ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ—ਉਹ ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੰਯਮੀ, ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਸੀ—ਉਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਅਹੰਕਾਰ ਪਾਸੇ ਰੱਖ ਕੇ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਦਸ ਅਤੇ ਅਠ, ਸੱਤ, ਛੇ, ਸੱਤ, ਅਠ, ਦਸ ਅਤੇ ਅਠ ਸਾਲ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਹ ਚਿੱਤਰਰਥ ਵਣ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਅਲਕਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਨੰਦਨ—ਇਹ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀ ਢਲਾਨ ਤੇ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਤੱਕ। ਇਹ ਸਭ ਸੁਖਦਾਈ ਜੰਗਲਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤਾ ਆਉਂਦੇ, ਉਥੇ ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਉੱਤਮ ਖੁਸ਼ੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਉਰਵਸ਼ੀ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ, ਕਿਵੇਂ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ!" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਮਰਤ ਲੋਕ ਦੇ ਰਾਜੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਆਈ। ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਣ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਾਈਆਂ: ਉਹ ਅੱਗ ਦੁਆਰਾ ਨਾ ਵੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਜਬਰਦਸਤੀ ਮਿਲਾਪ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਪਲੰਗ ਕੋਲ ਦੋ ਭੇੜਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ, ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਸਿਰਫ ਘੀ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਲੈਣਾ; ਇਹ ਸਮਾਂ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਤੈਅ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਸਮਝੌਤਾ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਿਭਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਤਨੇ ਸਮੇਂ ਲਈ ਰਹਾਂਗੀ; ਇਹ ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਤ ਹੈ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ਨਿਭਾਈਆਂ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵੱਸਦੀ ਰਹੀ। ਚੌਂਸਠ ਸਾਲ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਪਰ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਜੀਵਦੀ ਰਹੀ; ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ: "ਸੋਚੋ, ਹੇ ਮਹਾਨੋ, ਕਿਵੇਂ ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਕੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ?" ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਸੁ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵਕਤਾ, ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਸ਼ਰਤ ਬਣੀ ਸੀ, ਜੋ ਨਿਰਪੱਖ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।" "ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਮਝੌਤਾ ਟੁੱਟੇਗਾ, ਉਹ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਵੇਗੀ; ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਛੱਡੇਗੀ।" "ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ ਅਚਾਨਕ ਆਉਂਗਾ।" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਮਹਾਨ ਉਥੇ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਰਾਤ ਨੂੰ, ਉਹ ਆਇਆ ਅਤੇ ਇਕ ਭੇੜ ਲੈ ਗਿਆ; ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਸੁੰਦਰ ਮੁਸਕਾਨ ਨਾਲ, ਉਹ ਭੇੜ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਵਾਂਗ ਲਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਣ ਤੇ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਪਲੰਗ ਉੱਤੇ ਲੇਟ ਕੇ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ: "ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਲਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਸੋਚ ਕੇ, ਨੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਖੜਾ ਹੋਇਆ, "ਜੇ ਰਾਣੀ ਮੈਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵੇਖੇਗੀ, ਸਮਝੌਤਾ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇਗਾ।" ਫਿਰ ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਦੂਜੀ ਭੇੜ ਲੈ ਲਈ; ਦੂਜੀ ਭੇੜ ਲੈਣ ਤੇ, ਰਾਣੀ ਨੇ ਆਇਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੇਰੇ ਦੋਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਲੈ ਲਏ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਬਿਨਾ ਰਖਵਾਲੇ ਹੋਈ ਹਾਂ।" ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਨੰਗਾ ਹੋ ਕੇ ਉਠਿਆ ਅਤੇ ਭੇੜਾਂ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੌੜਿਆ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਵੱਡੀ ਮਾਇਆ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮਹਲ ਬਣਾਇਆ। ਅਚਾਨਕ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਇਆ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨੰਗਾ ਵੇਖ ਲਿਆ; ਉਸ ਨੂੰ ਐਸਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਰੂਪ ਬਦਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਉਰਵਸ਼ੀ ਗਾਇਬ ਹੋ ਗਈ, ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਭੇੜਾਂ ਛੱਡ ਕੇ ਅਲੋਪ ਹੋ ਗਏ। ਦੋ ਭੇੜਾਂ ਛੱਡੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਵੇਖ ਕੇ, ਰਾਜਾ ਘਰ ਵਾਪਸ ਆਇਆ; ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾ ਵੇਖ ਕੇ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਵਿਲਾਪ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਇधर-ਉਧਰ ਖੋਜਦਾ ਰਿਹਾ; ਫਿਰ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਨੇ ਕੁਰੁਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਪਲੱਖਸ਼ਾ ਘਾਟ ਤੇ, ਕਮਲਾਂ ਵਾਲੇ ਪੋਖਰ ਵਿੱਚ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਕੀ ਲਾ ਕੇ ਪੰਜ ਸੁੰਦਰ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ, ਸੁੰਦਰ ਮੱਥੇ ਵਾਲੀ, ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਨੇੜੇ ਵੇਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਉਹ ਮਹਾਨ ਪੁਰਸ਼ ਹੈ।" "ਇਹ ਉਹ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਂ ਕਦੇ ਸੰਬੰਧਿਤ ਸੀ"—ਉਸ ਨੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ, ਅਤੇ ਪੰਜ ਅਪਸਰਾਵਾਂ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੇਸ ਚੁੰਨੀਆਂ ਹੋਈਆਂ, ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈਆਂ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਬਹੁਤ ਬਾਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ: "ਇੱਥੇ ਆ, ਰਹੋ, ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸੋ, ਮੇਰੀ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਰਹੋ, ਹੇ ਸੁੰਦਰ!" ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਨਫ਼ੀਨ ਬੋਲੀਆਂ ਵਿਚਾਰੀਆਂ; ਪਰ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਇਲਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਗਰਭਵਤੀ ਹਾਂ।" "ਇੱਕ ਸਾਲ ਬਾਅਦ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਰਾਜਾ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਰਾਤ ਬਿਤਾਈ। ਖੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਾਪਸ ਗਿਆ; ਜਦ ਇੱਕ ਸਾਲ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਹ ਮੁੜ ਉਰਵਸ਼ੀ ਕੋਲ ਆਇਆ। ਇੱਕ ਰਾਤ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਬਿਤਾ ਕੇ, ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਰਾਜਾ, ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਤੜਪਦਾ ਹੋਇਆ, ਦੁਖੀ ਹੋ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਸਦਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਰਹੋ!