ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਸਮਾਪਤੀ ਸਨਾਨ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਆਦਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ ਦਸੋਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ। ਪਰ, ਜਦ ਉਹ ਰਾਜ ਮਿਲਿਆ, ਜੋ ਕਿ ਬਹੁਤ ਔਖਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਉਸ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਸਥਿਰਤਾ ਆ ਗਈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਆਤਮ-ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਜਦੋਂ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਿਵ੍ਯ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦੇ, ਉਹ ਨਹੀਂ ਮੰਨਿਆ। ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਤੋਂ ਛੀਨ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਤੇਜਸ਼ਵੀ ਸੀ। ਇਸ ਪਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪੱਖ ਲਿਆ, ਉਸ ਦੀ踵 ਫੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਇੱਕ ਉੱਚਤਮ ਅਸਤਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉੱਥੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਤਾਰਕਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਮਹਾਨ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਨਾਸ਼ੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਤਿੰਨ ਬਚੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਨਾਮਕ ਲੋਕ ਬ੍ਰਹਮਾ ਕੋਲ ਸਰਨ ਲੈਣ ਗਏ, ਜੋ ਆਦਿ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪਿਤਾਮਹ ਹਨ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ਼ਨਸ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਤਾਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਤੂੰ ਇਹ ਗਰਭ ਕਦੇ ਨਾ ਗਿਰਾ।” “ਮੇਰੇ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰਹੇ,” ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਤਾਰਾ ਨੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ, ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਰੋਕਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜੰਮਿਆ, ਉਹ ਇਕ ਸੂਈ ਦੇ ਡੰਡੇ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਜਨਮ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਅਜਿਹੀ ਸ਼ਕਲ ਧਾਰਨ ਕਰ ਲਈ ਕਿ ਦੇਵਤੇ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਦੇਵਤੇ ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਤਾਰਾ ਕੋਲ ਆਏ ਤੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਸੱਚ ਦੱਸ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ?” ਤਾਰਾ ਲਜਾ ਗਈ ਤੇ ਕੁਝ ਵੀ ਉਚਿਤ ਜਾਂ ਅਨੁਚਿਤ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਸੀ, ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਤਾਰਾ, ਸੱਚ ਦੱਸ—ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?” ਤਾਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ।” ਫਿਰ ਸੋਮਾ ਨੇ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱਧ ਰੱਖਿਆ। ਬੁੱਧ ਦੀ ਯੁਗਲਤਾ ਦੌਰਾਨ, ਇਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਸੀ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਤੇਜ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਸਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਛੇ ਬਹੁਤ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਣੇ। ਇਸੇ ਸਮੇਂ, ਸੋਮਾ ਰਾਜ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਘਟ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤ੍ਰੀ ਕੋਲ ਸਰਨ ਲੈਣ ਗਿਆ। ਮਹਾਨ ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਵਾਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੋਮਾ ਰਾਜ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸੀ ਗਈ। ਜੋ ਵੀ ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ, ਸੁਖੀ, ਨਿਰੋਗ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਸੁਤ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ: ਬੁੱਧ ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਬੁੱਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਤੇਜਸਵੀ, ਦਾਨੀ, ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਦਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਨਿਰਭੀਕ, ਅਤੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੇਯ ਸੀ, ਉਹ ਅਗਨਿਹੋਤ੍ਰ ਕਰਦਾ ਅਤੇ ਯਜਮਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਿੰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਗਿਆਨਵਾਨ, ਆਕਰਸ਼ਕ ਅਤੇ ਸੰਯਮੀ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਸੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਕਿ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੂੰ ਚੁਣ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੰਯਮੀ, ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਸੱਚਾ ਸੀ। ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹੀ ਦੇ ਨਿਯਮਾਂ ਤੇ ਅਠਾਰਾਂ, ਸੱਤ, ਛੇ, ਸੱਤ, ਅੱਠ, ਦਸ ਅਤੇ ਅੱਠ ਸਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਸੁਖ ਲਿਆ। ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਚੈਤ੍ਰਰਥ ਵਣ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਅਲਕਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਨੰਦਨ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹੇ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜੀ ਦੀ ਢਲਾਨ, ਮੇਰੂ ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਉਹ ਗਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸੁੰਦਰ ਜੰਗਲਾਂ, ਜਿੱਥੇ ਦੇਵਤੇ ਆਉਂਦੇ, ਉੱਥੇ ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਸੁਖ ਮਾਣਿਆ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, “ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਗੰਧਰਵਾਂ ਵਿੱਚ ਦੇਵੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਨਵ ਰਾਜੇ ਕੋਲ ਆ ਗਈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ? ਦੱਸੋ, ਹੇ ਗਿਆਨਵਾਨ!” ਸੁਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਆਈ ਸੀ। ਸੋਹਣੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਆਇਲਾ (ਪੁਰੂਰਵਾਸ) ਨੂੰ ਕੁਝ ਸ਼ਰਤਾਂ ਤੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ। ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਉਸ ਨੇ ਨਿਯਮ ਰੱਖੇ: ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਨਹੀਂ ਆਵੇਗੀ, ਨਾ ਹੀ ਮਨ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਮਿਲੇਗੀ; ਉਸ ਦੇ ਪਾਸ ਦੋ ਭੇੜਾਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਘਿਉ ਜਿੰਨਾ ਹੀ ਭੋਜਨ ਲਿਆ ਜਾਵੇ। ਜੇ ਇਹ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਨਿਭਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਹ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੋ ਉਤਨਾ ਸਮਾਂ ਰਹੇਗੀ।” ਪੁਰੂਰਵਾਸ ਨੇ ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਿਯਮ ਪੂਰੇ ਨਿਭਾਏ, ਇਸ ਲਈ ਸੋਹਣੀ ਉਰਵਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਵਸੇਰਾ ਕੀਤਾ। ਚੁਸਠ ਸਾਲ ਤੱਕ, ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਭੁਲਾਈ ਹੋਈ, ਪਰ ਭਗਤਿ ਨਾਲ, ਉਰਵਸ਼ੀ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਵਿਚ ਰਹੀ। ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੋਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਸੋਚੋ, ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਨਾਰੀ, ਉਰਵਸ਼ੀ, ਜੋ ਸਵਰਗ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਹੈ, ਮੁੜ ਦੇਵਤਿਆਂ ਕੋਲ ਆ ਸਕਦੀ ਹੈ।” ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਵਾਵਾਸੁ, ਜੋ ਬੋਲਣ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸੀ, ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਉਸ ਨਾਲ ਨਿਯਮ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਅਤੇ ਇਹ ਨਿਦੋਸ਼ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।