ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਪੌਦੇ ਅਤੇ ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੋਮਾ, ਜੋ ਦੁਵਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ ਹੈ, ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪੋਸ਼ਕ ਹੈ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਤਪ, ਸਤਕਾਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਕਰਮਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਮਕ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਦਸ-ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤਕ ਉੱਚੀ ਤਪਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਸੋਨਹਿਰੀ ਰੰਗ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੋ ਕੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਸਰਵੋਤਮ ਗਿਆਨ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਹੈ—ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਬੀਜਾਂ, ਪੌਦਿਆਂ, ਜਲਾਂ ਅਤੇ ਦੁਵਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ, ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਰਾਹੀਂ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪੋਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲੱਗਾ। ਦਕਸ਼ ਦੇ ਵਿਖਿਆਤ ਵ੍ਰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਸੱਤੀ-ਸੱਤ ਧੀਆਂ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਉਹ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਇਹ ਵੱਡੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਸੌ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਸ ਯਜਨ ਵਿੱਚ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਉਦਗਾਤਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ ਸਦਸ੍ਯਾ ਵਜੋਂ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਆਦਿ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸੀ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਦਾਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਸਿਨੀ, ਕੁਹੁ, ਵਪੁ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਭਾ, ਵਸੁ, ਕੀਰਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਇਹ ਨੌਂ ਦੇਵੀਆਂ ਸੋਮਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਤਿਮ ਸਨਾਨ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਸੋਮਾ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਸਭ ਦੇਵ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੂਜਿਆ, ਦਸ ਦਿਸਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚਮਕਦਾ ਹੋਇਆ। ਪਰ, ਵੱਡੀ ਸਰਵਭੌਮਤਾ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਮਿਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਮਾ ਦਾ ਮਨ ਅਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਟੁੱਟ ਗਿਆ। ਇਸ ਸਮੇਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਪਰ ਸੋਮਾ ਨੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਤੋਂ ਛੀਨ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ, ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕੀਤੀ, ਉਸ ਦੀ ਏੜੀ ਫੜ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਚੁਕਿਆ। ਉਹ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਸਰਵੋਤਮ ਅਸਤਰ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ, ਤਾਰਕਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਹਾਂ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ। ਤਿੰਨ ਬਚੇ ਹੋਏ ਦੇਵ ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਨਾਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮਾ—ਆਦਿ ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ—ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਫਿਰ, ਉਸ਼ਨਾਸ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਵੱਡੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਾ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ। ਅੰਗਿਰਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਰਾ, ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਇਹ ਗਰਭ ਨਾ ਛੱਡੀ।" "ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ, ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਗਰਭ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ," ਪਰ ਤਾਰਾ ਨੇ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਰੱਖਿਆ ਨਹੀਂ। ਜਦ ਉਹ ਇੱਕ ਰੀਡ ਦੇ ਡੰਡੇ ਤੇ ਆਈ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦੇਣ ਤੇ, ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲਿਆ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸਚ ਦੱਸ—ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ?" ਤਾਰਾ, ਲਜਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੀ; ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਜੋ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਤਾਰਾ, ਸੱਚ ਦੱਸ—ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?" ਤਾਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦਯਾਲੁ ਸੁਆਮੀ, ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।" ਫਿਰ ਸੋਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸਰਵਪ੍ਰਧਾਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਆਪਣਾ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ, ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁਧ ਰੱਖਿਆ। ਬੁਧ ਦੇ ਮਿਲਣ ਸਮੇਂ, ਇਕ ਰਾਜ ਕੁਆਰੀ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰੁਰਵਾਸ ਸੀ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ, ਉਸ ਨੇ ਛੇ ਬਲਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ। ਉਥੇ, ਰਾਜ ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਅਤੇ ਬਲਾਤਕਾਰ ਹੋਏ, ਸੋਮਾ, ਆਪਣਾ ਚੱਕਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਘਟ ਗਿਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਦੀ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ; ਰਾਜ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਮਾ ਫਿਰ ਆਪਣੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਵਿਖਿਆਤ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ, ਦੁਵਾਰਾ ਜਨਮੇ ਹੋਏਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ; ਹੁਣ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣੋ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ, ਸਿਹਤਮੰਦ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ, ਨੈਤਿਕ ਅਤੇ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਬੁਧ, ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਪੁਰੁਰਵਾਸ, ਬੁਧ ਦਾ ਪੁੱਤਰ; ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ, ਦਿਆਲੂ, ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਦਾਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸ਼ੂਰਵੀਰ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਨਾਲ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਅਜੈਯ, ਅਗਿਨੀ ਹੋਤ੍ਰ ਕਰਤਾ ਅਤੇ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਹ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ, ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨੀ, ਆਕਰਸ਼ਕ, ਅਤੇ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁੰਦਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਦ्वਿਤੀਯ ਸੀ। ਉਰਵਸ਼ੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ—ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਸੰਯਮੀ, ਧਰਮਵਾਨ ਅਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਸੀ—ਆਪਣੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨੂੰ ਪਾਸੇ ਕਰਕੇ। ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ, ਰਾਜਾ ਨੇ ਦਸ ਅਤੇ ਅਠ ਸਾਲ, ਸੱਤ, ਛੇ, ਸੱਤ, ਅਠ, ਦਸ ਅਤੇ ਅਠ ਸਾਲ, ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਵਿਆਪਾਰ ਕੀਤਾ। ਉਹ ਚਿਤਰਰਥ ਦੇ ਸੁਹਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ, ਮੰਦਾਕਿਨੀ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਅਲਕਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਨੰਦਨ—ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ। ਗੰਧਮਾਦਨ ਪਹਾੜ ਦੀਆਂ ਢਲਾਨਾਂ 'ਤੇ, ਮੇਰੂ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ, ਉੱਤਰੀ ਕੁਰੁ ਅਤੇ ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਤੱਕ ਉਹ ਗਿਆ। ਇਹ ਸੋਮਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਾਨ ਕਥਾ ਹੈ, ਜੋ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਚਮਕ, ਅਤੇ ਪਾਪ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੀ ਹੈ।