ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ, ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਦਸ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਇੱਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਪਰ ਉਹ ਉਸ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਨਹੀਂ ਸਕੀਆਂ। ਅਚਾਨਕ, ਉਹ ਚਮਕਦਾਰ ਭਰੂਣ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਅਸਾਧਾਰਣ ਤੇਜ ਸੀ, ਉਹ ਦੇਵੀਆਂ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਉਹ ਚੰਦ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ 'ਤੇ ਚਮਕਣ ਲੱਗਾ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਉਸ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲਣ ਵਿੱਚ ਅਸਮਰਥ ਰਹੀਆਂ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਨਾਲ ਚੰਦ (ਸੋਮਾ) ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਆ ਗਿਆ। ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਪੈਂਦੇ ਵੇਖ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ, ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾ ਹਨ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਥ 'ਤੇ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤਾ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ। ਉਹ ਰਥ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਾ, ਸੱਚ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ, ਅਤੇ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਚਿੱਟੇ ਘੋੜਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਪਿਆ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਸੱਤ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਮਨ-ਜਨਮ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ, ਜੋ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਅਤ੍ਰਿ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਉੱਚਾਤਮਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਤਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਥੇ, ਅੰਗਿਰਸ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ, ਰਿਗ, ਯਜੁਰ ਅਤੇ ਅਥਰਵਾ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਕਈ ਸਤੁਤੀਆਂ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ। ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਹੋਈ, ਉਹਦੀ ਚਮਕ ਵਧੀ, ਅਤੇ ਉਹ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪਾਲਣ ਲੱਗਾ। ਉਹ ਰਥ 'ਤੇ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਧਰਤੀ ਦਾ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸੱਤ ਵਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕੀਤੀ, ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕੰਢੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਚਮਕ ਜਿੱਥੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ, ਉਥੋਂ ਪੌਦੇ ਉੱਗੇ, ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਉਰਜਾ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਪੌਦੇ ਦੁਆਰਾ, ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਅਤੇ ਚਾਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਵ ਪਾਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਸੋਮਾ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ। ਤਪ, ਸਤੁਤੀ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦੁਆਰਾ ਚਮਕ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਦਸ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪस्या ਕੀਤੀ। ਉਹ ਸੋਨੇ ਵਰਗੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ, ਜੋ ਆਪਣੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਸੰਸਾਰ ਨੂੰ ਪਾਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੋਮਾ ਹਰ ਥਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀ ਹੈ, ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਬੀਜ, ਪੌਦੇ, ਜਲ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਨ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ਿਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਾ ਬਣ ਕੇ, ਸੋਮਾ, ਚਮਕਦਾਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ, ਆਪਣੇ ਸੁਭਾਵ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਲਣ ਲੱਗਾ। ਦਕਸ਼ ਦੀਆਂ ਸੱਤੀ-ਚਾਰ ਧੀਆਂ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਵਰਤਾਂ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹਨ, ਪ੍ਰਚੇਤਸ ਦਕਸ਼ ਨੇ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤੀਆਂ; ਉਹ ਨਕਸ਼ਤਰਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਸ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਸੋਮਾ, ਸੋਮਾ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਨੇ ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕੀਤਾ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰ ਸੌ ਦਾਨ ਦਿੱਤੇ। ਉਥੇ, ਹਿਰਣਯਗਰਭ ਉਦਗਾਤਾ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਬ੍ਰਹਮ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ, ਅਤੇ ਭਗਵਾਨ ਹਰੀ ਨਾਰਾਇਣ, ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ, ਸਦਸਿਆ ਸੀ। ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਕਿ ਸੋਮਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਦਾਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਜੋਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਾ ਦੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੌਂ ਦੇਵੀਆਂ—ਸਿਨੀ, ਕੁਹੁ, ਵਪੁ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਭਾ, ਵਾਸੁ, ਕੀਰਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੀਆਂ ਸਨ। ਅੰਤਮ ਸਨਾਨ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਕਰਕੇ, ਨਿਸ਼ਚਿੰਤ ਹੋ ਕੇ, ਅਤੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਗਿਆ, ਮਹਾਨ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ, ਦਸ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ 'ਤੇ ਰਾਜ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਚਮਕਿਆ। ਪਰ, ਇਹ ਮਹਾਨ ਰਾਜ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਪਾਉਣਾ ਔਖਾ ਸੀ ਅਤੇ ਰਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਸੰਸਿਤ, ਸੋਮਾ ਦਾ ਮਨ ਅਡੋਲ ਨਾ ਰਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਹਦੀ ਅਨੁਸ਼ਾਸਨ ਖਤਮ ਹੋ ਗਈ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਿਵਯ ਰਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਸੋਮਾ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਨਾ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਤੋਂ ਛੀਨ ਲਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ, ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੀ। ਇਸ ਸਨੇਹ ਕਾਰਨ, ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦੀ ਐੜੀ ਫੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਚੁੱਕ ਲਿਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਰਸ਼ੀ, ਨੇ ਉੱਚਤਮ ਹਥਿਆਰ ਦੇਵਤਿਆਂ 'ਤੇ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ, ਤਾਰਕਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਡੀ ਲੜਾਈ ਹੋਈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋਇਆ। ਉਥੇ, ਤਿੰਨ ਬਚੇ ਹੋਏ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਨਾਮਕ ਜੋ ਹੋਰ ਸਨ, ਉਹ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਆਦਿ-ਦੇਵ ਅਤੇ ਪ੍ਰਪਿਤਾ, ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਏ। ਫਿਰ, ਉਸ਼ਨਾਸ ਅਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਰੋਕ ਕੇ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਸ਼ੰਕਰ, ਪ੍ਰਪਿਤਾ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਗਰਭਵਤੀ ਵੇਖ ਕੇ, ਤਾਰਾ, ਜੋ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੂੰ ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਾ ਨਿਕਾਲੀ।" "ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ, ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਭਰੂਣ ਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।" ਪਰ, ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖ ਨਾ ਸਕੀ। ਉਹ ਭਰੂਣ, ਇੱਕ ਰੀਡ ਦੀ ਪੰਨ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹੀ, ਉਸ ਨੇ ਐਸਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਕਿ ਦੇਵਤਾ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ, ਸੰਦੇਹ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਸੱਚ ਦੱਸ—ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ?" ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਲੱਜਾ ਨਾਲ, ਤਾਰਾ ਨੇ ਨਾ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਠੀਕ ਹੈ ਜਾਂ ਗਲਤ; ਫਿਰ, ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲੱਗਾ। ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤਾਰਾ, ਸੱਚ ਦੱਸ—ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮਾ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ?" ਉਸ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦਯਾਲੂ ਸੁਆਮੀ, ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਸੋਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ, ਸ਼ਤ੍ਰੂਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ।" ਫਿਰ, ਸੋਮਾ, ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਸੁਆਮੀ, ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ; ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ 'ਬੁਧ' ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਿਲਣ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਬੁਧ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੇ ਉਸ ਤੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਪੁਰੁਰਵਾਸ, ਵੱਡੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ ਸੀ; ਉਸ ਨੇ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਛੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ। ਉਥੇ, ਜਦੋਂ ਸੋਮਾ ਨੂੰ ਜਬਰਦਸਤੀ ਦੁਖੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਰਾਜ-ਰੋਗ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਇਆ, ਸੋਮਾ, ਆਪਣਾ ਚਕਰ ਰੋਗ ਨਾਲ ਘਟਿਆ ਹੋਇਆ, ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਆ ਗਿਆ।