ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਦੇ ਘਰ ਕੇਸ਼ਿਕਾ ਦੀ ਕੋਖੋਂ ਜਹਨੂ ਜਨਮਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਗੰਗਾ ਉਸਦੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਕਿਸੇ ਵੱਡੀ ਘਟਨਾ ਦੇ ਸੰਕੇਤ ਵਜੋਂ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਸ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਜਹਨੂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਪੂਰਾ ਯਜਨ-ਮੰਡਪ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਡੁੱਬ ਗਿਆ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਵਿੱਚ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਲਾਲ ਹੋ ਗਈਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਗੰਗਾ! ਹੁਣ ਆਪਣੇ ਅਹੰਕਾਰ ਦਾ ਫਲ ਤੁਰੰਤ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ।” ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਆਖਿਆ, “ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਾ-ਰਿਸ਼ੀ ਜਹਨੂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਹਨੂ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਜਹਨਵੀ ਆਖਿਆ ਗਿਆ। ਜਹਨੂ ਨੇ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਕਾਵੇਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ ਗੰਗਾ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤੇ ਕਾਵੇਰੀ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਜਹਨੂ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਕਾਵੇਰੀ ਤੋਂ ਜਹਨੂ ਨੂੰ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਧਰਮੀ ਤੇ ਪਿਆਰੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਜਕਾ ਜਨਮਿਆ। ਅਜਕਾ ਤੋਂ ਬਲਾਕਾਸ਼ਵਾ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ; ਉਸ ਤੋਂ ਗਯਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਧਰਮੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ—ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵਾ, ਕੁਸ਼ਾਨਭਾ, ਅਮੂਰਤਤਰਯਸ ਅਤੇ ਵਸੁਸ—ਇਹ ਸਭ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਸਨ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਟੰਭ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਸ ਦੀ ਤਪਸਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋਈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦ੍ਰ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਉੱਤਮ ਤਪਸਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਹਸਰਾਕਸ਼ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦ੍ਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਵਰ ਦਿੰਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਪੁਰੰਦਰ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੌਸ਼ਿਕ ਨਾਂ ਦੇ ਗਾਧੀ, ਜੋ ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਜਨਮਿਆ। ਗਾਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੌਰੁਕੁਤਸਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਤੋਂ ਗਾਧੀ ਜਨਮਿਆ। ਪਹਿਲਾਂ, ਉਸਦੇ ਘਰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮੰਗਲਮਈ ਧੀ ਜਨਮੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਸੀ। ਗਾਧੀ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੂੰ ਕਾਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਰਚੀਕ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਰਚੀਕ, ਜੋ ਭਾਰਗਵ ਵੰਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਗਾਧੀ ਲਈ ਵੀ ਇਕ ਯਜਨ-ਹਵਨ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਵਟ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ। ਫਿਰ ਰਚੀਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਇਹ ਚੜ੍ਹਾਵਟ ਤੇਰੇ ਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਲਈ ਹੈ।” ਰਚੀਕ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਜਲਾ ਤੇ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਵੇਗਾ, ਜੋ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਅਜੇਤ ਰਹੇਗਾ। “ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ one, ਤੇਰੇ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ—ਤਪਸਵੀ, ਸੰਤੁਲਿਤ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਦਾ, ਜੋ ਇਸ ਚਾਰੁ ਤੋਂ ਜਨਮਵੇਗਾ।” ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਚੀਕ, ਜੋ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਧੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ ਰਚੀਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਏ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਚੜ੍ਹਾਵਟਾਂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਪਰ ਦੇਵੀ ਇਚਛਾ ਨਾਲ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਚੜ੍ਹਾਵਟ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤੀ, ਅਤੇ ਧੀ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਵਾਲੀ ਚੜ੍ਹਾਵਟ ਪੀ ਲਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਗਰਭਵਤੀ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਉਜਲਾ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਜੋ ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰੇਗਾ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਤੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਰਚੀਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, “ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਚੜ੍ਹਾਵਟ ਬਦਲੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੂੜ ਤੇ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਉਹ ਤਪਸਿਆ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਤਪਸਿਆ ਉਸ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।” ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਂਦਿਆਂ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋਵੇ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਇਹ ਮੇਰੀ ਜਾਂ ਤੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਮਾਂ-ਪਿਓ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਕਰਕੇ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੂੜ ਹੋਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ—ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?” ਉਸ ਨੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, “ਮੈਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲੇ, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।” ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਕਿਹਾ, “ਹੇ ਸੁੰਦਰਿ, ਪੁੱਤਰ ਤੇ ਪੌਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਲਈ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ; ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਆਖਿਆ, ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲਗਨ, ਸੰਯਮੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਪੁਰਾਣੇ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀਆਂ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾਵਟ ਬਦਲਣ ਕਰਕੇ, ਜਮਦਗਨੀ ਵੈਸ਼ਨਵ ਅੱਗ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਗਾਧੀ, ਜੋ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੇ ਘੇਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲਾ ਗਿਆ। ਧਰਮਾਤਮਾ ਸਤ੍ਯਵਤੀ, ਜੋ ਸੱਚ ਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਅਪਣਾਉਂਦੀ ਸੀ, ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮਹਾਨ ਨਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ। ਇਹ ਕੌਸ਼ਿਕੀ ਨਦੀ ਦੂਰ-ਦੂਰ ਤੱਕ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਇਖ੍ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੁਵੇਣੂ ਨਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਧੀ ਰੇਣੁਕਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਕਮਲੀ ਵੀ ਆਖਦੇ ਸਨ, ਬਹੁਤ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਕਮਲੀ ਤੋਂ, ਜੋ ਤਪਸਿਆ ਅਤੇ ਸਥਿਰਤਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਰਚੀਕ ਨੇ ਜਮਦਗਨੀ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜੋ ਭਾਰੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਉਹ, ਜੋ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਤੇ ਧਨੁਰਵਿਦਿਆ ਦਾ ਮਹਾ-ਉਸਤਾਦ, ਰਾਮਾ ਸੀ—ਖਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ਕ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਜਲਦਾ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਔਰਵਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਚੀਕ ਅਤੇ ਸਤ੍ਯਵਤੀ ਤੋਂ, ਮਹਾਨ-ਚਿੱਤ ਵਾਲਾ ਜਮਦਗਨੀ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਅਗੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। ਸ਼ੁਨਃਸ਼ੇਫਾ ਮੱਧਲਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ, ਅਤੇ ਸ਼ੁਨਃਪੁਚਛਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਸੀ। ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤ੍ਰ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਰਥ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਕੌਸ਼ਿਕਾ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਵਧਾਈ।