ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਫਿਰ ਉਸ ਬੱਚੇ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦਰ ਦੇ ਬਾਰੇ ਉਠੇ ਸੰਦੇਹ ਨੂੰ ਸੁਲਝਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ, “ਤਾਰਾ, ਸੱਚ ਦੱਸੋ—ਇਹ ਬੱਚਾ ਕਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ?” ਤਾਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਜੋ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਅਰਦਾਸ ਕੀਤੀ, “ਇਹ ਸੋਮਾ (ਚੰਦਰਮਾ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਵਾਲਾ, ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ।” ਫਿਰ ਸੋਮਾ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹਨ, ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁੱਧ ਰੱਖਿਆ। ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧ ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਚੇ ਰਹੇ; ਫਿਰ ਉਹ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰੂਰਵਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਬਲਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਥੇ, ਸੋਮਾ ਰਾਜਰੋਗ (ਕਿਸੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬੀਮਾਰੀ) ਕਾਰਨ ਬੇਬਸ ਹੋਏ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਚਰਚੇ ਘਟ ਜਾਣ ਤੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤ੍ਰਿ ਕੋਲ ਸਹਾਰਾ ਲੈਣ ਪਹੁੰਚੇ। ਅਤ੍ਰਿ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਯਸ਼ਸਵੀ ਸਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦੀ ਕ੍ਰਿਆ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸੋਮਾ ਰਾਜਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਚਮਕ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਇਹ ਸੋਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਉਸ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣੋ। ਸੋਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਨ, ਆਰੋਗਤਾ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ, ਪੁੰਨ ਅਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੋਚਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਭੀਮ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਰਾਜਾ ਕਾਂਚਨਪ੍ਰਭਾ ਸਨ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕਾਂਚਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਹੋਏ। ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਕੇਸ਼ਿਕਾ ਦੀ ਕੋਖੋਂ ਜਹਨੂ ਜਨਮੇ। ਫਿਰ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਯਜਨ ਵਿੱਚ ਹਿੱਸਾ ਲਿਆ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਨੂੰ ਜਾਹਿਰ ਕਰਦਿਆਂ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਡੁੱਬੋ ਦਿੱਤੀ। ਜਦੋਂ ਪੂਰਾ ਯਜਨ ਸਥਲ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਦ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਅਤੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਗੰਗਾ! ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਇਹ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।” ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਹਨਵੀ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਮੰਨ ਲਿਆ। ਜਹਨੂ ਨੇ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਕਾਵੇਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵਾ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਗੰਗਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ, ਜੋ ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਜਹਨੂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਕਾਵੇਰੀ ਤੋਂ ਜਹਨੂ ਨੂੰ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਨਾਮਕ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਜਕਾ ਜਨਮੇ। ਅਜਕਾ ਤੋਂ ਬਲਾਕਾਸ਼ਵਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੰਸਾ ਯੋਗ ਸਨ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਗਯਾ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕੁਸ਼ਾ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਵੈਦਿਕ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਸਨ: ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵਾ, ਕੁਸ਼ਾਨਭ, ਅਮੂਰਤਤਰਾਯਸ ਅਤੇ ਵਸੁ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਥੰਭ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਸਨ, ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪੱਸਿਆ ਕੀਤੀ। ਤਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਿੱਖੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੇਖ ਕੇ, ਸਹਸਰਾਖਸ਼ (ਇੰਦਰ), ਜੋ ਸਦਾ ਅਮਰ ਹਨ, ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਇਆ। ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਧੀ, ਜੋ ਕਉਸ਼ਿਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ। ਗਾਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੌਰੁਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗਾਧੀ ਜਨਮੇ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਸੁਭਾਗਾ ਧੀ, ਸਤਯਵਤੀ, ਜਨਮੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਗਾਧੀ ਨੇ ਕਾਵ੍ਯ ਪੁੱਤਰ ਰੀਚਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਵਿਆਹ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਗਵ (ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ) ਪਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ। ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਰੀਚਿਕ ਨੇ ਗਾਧੀ ਲਈ ਵੀ ਇੱਕ ਯਜਨ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ ਰੀਚਿਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਇਹ ਚੜ੍ਹਾਵਾ (ਚਾਰੁ) ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਰਤੋ।” ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਅਜੇਤ, ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਸੁਭਾਗਾ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚੋਂ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ—ਧੀਰ, ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਅ ਦਾ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ; ਉਹ ਇਸ ਚਾਰੂ ਤੋਂ ਜਨਮ ਲਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖ ਕੇ, ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰੀਚਿਕ, ਜੋ ਸਦਾ ਤਪੱਸਿਆ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਗਾਧੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਰੀਚਿਕ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਬਹਾਨੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ। ਸਤਯਵਤੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਤੀ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਦੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਚਾਰੂ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਦੇਵ-ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਮਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਚਾਰੂ ਧੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਧੀ ਨੇ ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਮਾਂ ਵਾਲਾ ਚਾਰੂ ਪੀ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਇੱਕ ਚਮਕਦਾਰ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਰਭ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਹ ਵੇਖ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ, ਰੀਚਿਕ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਸੁਮਧੁਰ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵੱਲੋਂ ਚਾਰੂ ਬਦਲਣ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੂੜ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਭਿਆਨਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਪਰ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਤਪੱਸਿਆ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੀ ਸਾਰੀ ਤਪੱਸਿਆ ਉਸ ਲਈ ਨਿਯਤ ਕੀਤੀ ਸੀ।” ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਤੀ ਵਲੋਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ‘ਤੇ, ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਪਤੀ ਨੂੰ ਮਨਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, “ਮੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਐਸਾ ਨਾ ਹੋਵੇ; ਕੋਈ ਹੋਰ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਹੋ ਜਾਵੇ।” ਤਦ ਸਾਧੂ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, “ਹੇ ਸੁਮਧੁਰ, ਇਹ ਮੇਰੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਨਾ ਤੇਰੀ; ਪਰ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਕਾਰਜ ਕਰਕੇ, ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਕਰੂੜ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇਗਾ।” ਫਿਰ ਸਤਯਵਤੀ ਨੇ ਫਿਰ ਆਖਿਆ, “ਹੇ ਮুনি, ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਸੰਸਾਰ ਵੀ ਰਚ ਸਕਦੇ ਹੋ—ਫਿਰ ਪੁੱਤਰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ?” “ਹੇ ਪਤੀ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਇੱਕ ਐਸਾ ਪੁੱਤਰ ਦਿਓ, ਜੋ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਹੋਵੇ; ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਤਾਂ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ।” ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ, ਮੈਂ ਤੇਰੇ ਹਾਲਾਤ ਵਿੱਚ ਇਹ ਬਦਲ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ; ਪਰ, ਆਪਣੀ ਤਪੱਸਿਆ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ, ਰੀਚਿਕ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵਰ ਦਿਤਾ।