ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗਵਾਨ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਪਿਆਰ ਕਾਰਨ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਬਣ ਕੇ ਆਪਣਾ ਧਨੁਸ਼ ਸੰਭਾਲਿਆ ਅਤੇ ਤਿਆਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ। ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਰੁਦ੍ਰ ਨੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲ ਆਪਣਾ ਪਰਮ ਅਸਤਰ ਤਾਣਿਆ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵੱਲ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਖਿਆਤੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਥੇ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੈਤਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਸਭ ਨੂੰ ਦਿਖਾਈ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਭਿਆਨਕ ਯੁੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸੰਸਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਇਸ ਘੜੀ, ਬਾਕੀ ਰਹਿ ਗਏ ਤਿੰਨ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਤੁਸ਼ਿਤਾ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ, ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੇ ਆਦਿ ਕਰਤਾ, ਪਿਤਾਮਹ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਫਿਰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਉਸ਼ਨਸ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਸ਼ੰਕਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗੀਰਸ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਤਾਰਾ ਗਰਭਵਤੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਤਾਰਕ ਨਾਥ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਦਾ ਸੰਤਾਨ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਤੂੰ ਇਹ ਗਰਭ ਨਾਂ ਛੱਡੀਂ।" ਤਾਰਾ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ, ਮੇਰੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਸੰਤਾਨ ਕਿਸੇ ਭੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪਾਲੀ ਜਾਵੇਗੀ।" ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ, ਉਸ ਨੇ ਉਹ ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦੇ ਸੰਘਾਰਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਆਖ਼ਰ, ਜਦ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਕ ਕੰਡੇ ਕੋਲ ਗਿਆ ਜੋ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਉੱਥੇ, ਨਵੇਂ ਜਨਮੇ ਹੋਏ ਨੇ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਹੁਣ, ਦੇਵਤੇ ਸੰਦੇਹ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਏ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗੇ, "ਸੱਚ ਦੱਸ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਸੋਮ ਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਦਾ?" ਤਾਰਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅੱਗੇ ਲਜਜਤ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਕਹਿ ਸਕੀ, ਨਾ ਮਾੜਾ। ਫਿਰ ਉਹ ਪੁੱਤਰ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ, ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਇਸ ਵੇਲੇ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਤਾਰਾ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਬਾਰੇ ਇਹ ਸੰਦੇਹ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਆਖਿਆ, "ਸੱਚ ਦੱਸ, ਤਾਰਾ, ਇਹ ਪੁੱਤਰ ਕਿਸ ਦਾ ਹੈ?" ਤਾਰਾ ਨੇ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਰਦਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਅੱਗੇ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਸੋਮ (ਚੰਦ੍ਰਮਾ) ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈ, ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ, ਵਿਰੋਧੀਆਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ।" ਫਿਰ ਸੋਮ ਨੇ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਦਾਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਗਲੇ ਲਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿਦਵਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਬੁਧ ਰੱਖਿਆ। ਹਰ ਪੀੜ੍ਹੀ ਵਿੱਚ, ਬੁਧ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਭਰ ਕੇ ਆਇਆ। ਫਿਰ ਉਸ ਰਾਜਕੁਮਾਰੀ (ਬੁਧ ਦੀ ਪਤਨੀ) ਨੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਰੂਰਵਾ ਸੀ, ਜੋ ਉਰਵਸ਼ੀ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਛੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਇਸ ਸਭ ਵਿਚ, ਸੋਮ ਨੂੰ ਰਾਜਰੋਗ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ, ਉਹ ਬੇਬਸ ਹੋ ਗਿਆ, ਉਸ ਦੀ ਮੰਡਲੀ ਛਿਨ-ਭਿਨ ਹੋ ਗਈ। ਸੋਮ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਅਤ੍ਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਣ ਲਈ। ਮਹਾਨ ਯਸ਼ਸਵੀ ਅਤ੍ਰੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਾਪ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਜ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਰਾਜਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੋਮ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਰੀ ਚਮਕ ਨਾਲ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੋਇਆ। ਹੇ ਦੁਜਜਨਮੇ, ਇਹ ਸੋਮ ਦੇ ਜਨਮ ਦੀ ਕਥਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਹੇ ਉਤਮ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਉਸ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਕਥਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਸੁਣਣ ਨਾਲ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਨ, ਸਿਹਤ, ਲੰਮੀ ਉਮਰ, ਪੂਣ ਤੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਭੀਮ ਦੇ ਉੱਤਰਾਧਿਕਾਰੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਤੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਰਾਜਾ ਕੰਚਨਪ੍ਰਭਾ ਸੀ। ਪਰ, ਗਿਆਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਕੰਚਨ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕਰ, ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਹੋਇਆ। ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਤੋਂ ਕੇਸ਼ਿਕਾ ਦੇ ਗਰਭ ਤੋਂ ਜਹਨੂ ਜਨਮੇ। ਫਿਰ, ਜਦ ਉਹ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਗੰਗਾ ਯਜਨ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਲੱਛਣ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਗੰਗਾ ਨੇ ਉਹ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਵਗਾ ਦਿੱਤੀ। ਜਦ ਜਹਨੂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਯਜਨ ਮੰਡਪ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੰਗਾ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਰਦਾ ਨੇ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਗੰਗਾ, ਹੁਣ ਤੇਰਾ ਇਹ ਸਭ ਵਿਅਰਥ ਹੋ ਗਿਆ; ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਜਾਵਾਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਜਦ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਵੇਖਿਆ ਕਿ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਗੰਗਾ ਨੂੰ ਪੀ ਲਿਆ, ਤਦ ਮਹਾਨ ਤੇ ਧੰਨਾਤਮਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਜਹਨਵੀ (ਗੰਗਾ) ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਧੀ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕੀਤਾ। ਜਹਨੂ ਨੇ ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦੀ ਪੋਤਰੀ ਕਾਵੇਰੀ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਬਣਾਇਆ। ਯੁਵਨਾਸ਼ਵ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਗੰਗਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ; ਅਤੇ ਕਾਵੇਰੀ, ਨਦੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਜਹਨੂ ਦੀ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਪਤਨੀ ਬਣੀ। ਜਹਨੂ ਨੇ ਕਾਵੇਰੀ ਰਾਹੀਂ ਸੁਹੋਤ੍ਰਾ ਨਾਮਕ ਪਿਆਰੇ ਅਤੇ ਧਰਮਾਤਮਾ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਅਜਕਾ ਹੋਇਆ। ਅਜਕਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਅਤੇ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਬਲਾਕਸ਼ਵ ਜਨਮੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗਯਾ, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਸ਼ ਦੇ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ, ਜੋ ਸਭ ਵੈਦਿਕ ਮਹਿਮਾ ਵਾਲੇ ਸਨ: ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਵ, ਕੁਸ਼ਨਾਭ, ਅਮੂਰਤਤਰਯਸ ਅਤੇ ਵਾਸੁ। ਕੁਸ਼ਾਸ਼ਟੰਭ, ਜੋ ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਰਵੋਤਮ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਤਪ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਜਦ ਉਹ ਤਪ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁ (ਇੰਦਰ) ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ। ਉਸ ਦੀ ਤੀਬਰ ਤਪੱਸਿਆ ਵੇਖ ਕੇ, ਸਹਸਰਾਕਸ਼ ਪੁਰੰਦਰ (ਇੰਦਰ) ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਦਾਨ ਦੇਣ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਸਵੈ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਉਹ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗਾਧੀ, ਜੋ ਕੌਸ਼ਿਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਪਾਕਸ਼ਾਸਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ। ਗਾਧੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਪੌਰੁਕੁਤਸ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਗਾਧੀ ਜਨਮੇ। ਪਹਿਲਾਂ, ਇੱਕ ਧੰਨਾਤਮਾ ਧੀ ਸਤਯਵਤੀ ਜਨਮੀ, ਜੋ ਮੰਗਲਮਈ ਸੀ। ਪ੍ਰਭੂ ਗਾਧੀ ਨੇ ਉਸ ਧੀ ਨੂੰ ਕਾਵਯ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਰੀਚਿਕਾ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਵਿੱਚ, ਭਾਰਗਵ ਰੀਚਿਕਾ ਨੇ, ਜੋ ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਸੀ, ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਇੱਕ ਹੋਮ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਵੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ ਰੀਚਿਕਾ ਨੇ, ਭਾਰਗਵ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਸਤਯਵਤੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਚੜ੍ਹਾਵਾ ਤੂੰ ਅਤੇ ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਵਰਤੋ, ਹੇ ਮੰਗਲਮਈ।" "ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇਗਾ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਕਸ਼ਤਰੀ ਹੋਵੇਗਾ, ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਸ਼ਤਰੀ ਤੋਂ ਨਾ ਹਰੇਗਾ, ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀ ਵੀਰਾਂ ਦਾ ਸੰਘਾਰਕ ਹੋਵੇਗਾ। ਹੇ ਧੰਨਾਤਮਾ, ਤੇਰੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਹੋਵੇਗਾ—ਸਥਿਰ, ਤਪੱਸਵੀ, ਸ਼ਾਂਤ ਸੁਭਾਵ ਦਾ, ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ; ਉਹ ਇਸ ਚਾਰੂ ਤੋਂ ਜਨਮੇਗਾ।" ਇਹ ਸਭ ਆਖ ਕੇ, ਭਰਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਰੀਚਿਕਾ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਪ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਚਲੇ ਗਏ। ਫਿਰ, ਗਾਧੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਰੀਚਿਕਾ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਗਏ, ਤੀਰਥ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ, ਆਪਣੀ ਧੀ ਨੂੰ ਮਿਲਣ। ਸਤਯਵਤੀ, ਜੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਗਿਆ ਮੰਨਦੀ ਸੀ, ਖੁਸ਼ੀ-ਖੁਸ਼ੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਦੋ ਚੜ੍ਹਾਵੇ ਲੈ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਦੱਸਣ ਲਈ ਚਲੀ।