ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੰਖਨਾ ਦੇ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਨਾਮ ਧਿਊਸ਼ਿਤਾਸ਼ਾ ਸੀ। ਧਿਊਸ਼ਿਤਾਸ਼ਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਸਹਾ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼ਵਸਹਾ ਦੇ ਘਰ ਹਿਰਣਯਨਾਭ ਕੋਸਲ ਦੇ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਜੈਮਿਨੀ ਦੇ ਪੋਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦਾ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਸ਼ਾਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਹਿਰਣਯਨਾਭ ਨੇ ਪੰਜ ਸੌ ਸੰਹਿਤਾਵਾਂ ਦਾ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ; ਉਸ ਤੋਂ ਗਿਆਨਵਾਨ ਯਜ੍ਨਵਲਕ੍ਯ ਨੇ ਯੋਗ ਦਾ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਪੁਸ਼ਿਆ ਸੀ, ਜਿਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਹੋਇਆ। ਧ੍ਰੁਵਸੰਧੀ ਤੋਂ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਜਨਮਿਆ, ਅਤੇ ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਤੋਂ ਅਗਨੀਵਰਨ। ਤੇਜ਼ ਤੇ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲਾ ਅਗਨੀਵਰਨ, ਸੀਘ੍ਰਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੀਘ੍ਰਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਨੁ ਹੋਇਆ। ਮਨੁ ਨੇ ਯੋਗ ਅਪਨਾਇਆ ਅਤੇ ਕਲਾਪਾ ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਵਾਸ ਕੀਤਾ; ਉੱਨੀਵੇਂ ਚਕ੍ਰ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਨੇ ਖ਼ਤ੍ਰਪਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਕੀਤੀ। ਮਨੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਸੁਸ਼੍ਰੁਤ ਤੋਂ ਸੁਸੰਧੀ। ਸੁਸੰਧੀ ਤੋਂ ਅਮਰਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਅਮਰਸ਼ਾ ਤੋਂ ਸਾਹਸਵਾਨ। ਸਾਹਸਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ। ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਵਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਦਬਲਾ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਇਹ ਰਾਜੇ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਮੁੱਖ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇੱਥੇ ਵੱਖਰੇ ਤੌਰ ਤੇ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਆਦਿਤਯ ਵਿਵਸਵਤ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਇਹ ਕਥਾ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਨਾਲ ਏਕਤਾ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਪਾਪ ਰਹਿਤ, ਸ਼ੁੱਧ, ਲੰਬੀ ਉਮਰ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਡੋਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸ੍ਰਾਦ੍ਧਦੇਵ ਦੇ ਵਾਂਗ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਨਿਮੀ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਦਾ ਛੋਟਾ ਭਰਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਰਗਾ ਸ਼ਹਿਰ ਵਸਾਇਆ। ਉਹ ਜਯੰਤਾ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਗੌਤਮ ਦੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸੀ। ਇਸ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਯਜ੍ਨ ਸਮੇਂ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਜਨਕ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ। ਨਿਮੀ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਦਿਸ਼ਾ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਸੀ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਅਤੇ ਵੱਡੀ ਤੇਜ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ, ਉਹ ਵਿਦੇਹਾ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਮਿਥੀ ਸੀ, ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਯਜ੍ਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਜਨਮਿਆ। ਜਦੋਂ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਮਥਨ ਹੋਇਆ, ਮਿਥੀ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਜਨਮ ਤੋਂ ਉਹ ਜਨਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ। ਮਿਥੀ ਨੇ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਮਿਥਿਲਾ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਰਾਜਾ ਜਨਕ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਜਨਕ ਤੋਂ ਉਦਾਵਸੁ ਜਨਮਿਆ। ਉਦਾਵਸੁ ਤੋਂ ਨੰਦਿਵਰਧਨ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸੀ। ਨੰਦਿਵਰਧਨ ਤੋਂ ਸੁਕੇਤੁ, ਜੋ ਵੀ ਧਰਮਕ ਸੀ। ਸੁਕੇਤੁ ਤੋਂ ਦੇਵਰਾਤਾ ਜਨਮਿਆ, ਜੋ ਵੱਡੀ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਦੇਵਰਾਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਹਦੁਚ੍ਛਾ ਸੀ, ਜੋ ਵੀ ਧਰਮਕ ਸੀ। ਬ੍ਰਹਦੁਚ੍ਛਾ ਤੋਂ ਮਹਾਵੀਰਯ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਬਲ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਮਹਾਵੀਰਯ ਤੋਂ ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ, ਜੋ ਨਿਰਣਯ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਸੀ। ਸੁਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ। ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਕੇਤੁ ਤੋਂ ਹਰਯਸ਼ਵ, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ। ਹਰਯਸ਼ਵ ਤੋਂ ਮਰੂ, ਮਰੂ ਤੋਂ ਪ੍ਰਤਿਤਵਕ। ਪ੍ਰਤਿਤਵਕ ਤੋਂ ਕੀਰਤਿਰਥ, ਜੋ ਧਰਮਕ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਕੀਰਤਿਰਥ ਤੋਂ ਦੇਵਮੀਢਾ, ਦੇਵਮੀਢਾ ਤੋਂ ਵਿਬੁਧਾ, ਵਿਬੁਧਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤੀ। ਮਹਾਧ੍ਰਿਤੀ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਕੀਰਤਿਰਾਜਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਲਈ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਮਹਾਰੋਮਾ ਸੀ, ਜੋ ਵਿਅਪਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹੋਇਆ। ਮਹਾਰੋਮਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸਵਰਨਰੋਮਾ ਜਨਮਿਆ; ਅਤੇ ਸਵਰਨਰੋਮਾ ਤੋਂ ਰਾਜਾ ਹ੍ਰਸਵਰੋਮਾ ਹੋਇਆ। ਹ੍ਰਸਵਰੋਮਾ ਦਾ ਗਿਆਨੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀਰਧਵਜਾ ਸੀ; ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸੀਰਧਵਜਾ ਨੇ ਖੇਤ ਜੋਤਦੇ ਸਮੇਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਜੋ ਰਾਮ ਦੀ ਧਰਮਕ ਰਾਣੀ, ਨਿਸ਼ਠਾਵਾਨ ਅਤੇ ਪਤੀ ਦੇ ਪ੍ਰਤੀ ਅਤਿ ਭਗਤੀ ਵਾਲੀ ਸੀ। ਸ਼ਾਂਸ਼ਪਾਯਨ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸੀਤਾ ਖੇਤ ਜੋਤਦੇ ਸਮੇਂ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮੀ? ਰਾਜਾ ਨੇ ਕਿਹੜੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਉਹ ਖੇਤ ਜੋਤਿਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ? ਸੂਤ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਜਦੋਂ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਜ੍ਨਾ ਲਈ ਯਜ੍ਨ ਸਥਲ ਜੋਤਿਆ ਗਿਆ, ਠੀਕ ਵਿਧੀ ਨਾਲ, ਉਸ ਸਥਾਨ ਤੋਂ ਸੀਤਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਈ। ਸੀਰਧਵਜਾ ਤੋਂ ਭਾਨੁਮਾਨ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਮੈਥਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ ਕੁਸ਼ਧਵਜਾ ਕਾਸ਼ੀ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਭਾਨੁਮਾਨ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪਰਾਕ੍ਰਮਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ ਸੀ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਿਸ਼ੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਊਰਜਵਹਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਊਰਜਵਹਾ ਤੋਂ ਸੁਤਦਵਜਾ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਕੁਨੀ; ਸ਼ਕੁਨੀ ਤੋਂ ਸਵਾਗਤਾ; ਸਵਾਗਤਾ ਤੋਂ ਸੁਵਰਚਾ। ਸੁਵਰਚਾ ਦਾ ਵਾਰਿਸ਼ ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸੀ; ਸ਼੍ਰੁਤਾ ਤੋਂ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਾ; ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਾ ਤੋਂ ਜਯਾ; ਜਯਾ ਤੋਂ ਵਿਜਯਾ। ਵਿਜਯਾ ਤੋਂ ਰਤਾ; ਰਤਾ ਤੋਂ ਸੁਨਯਾ; ਸੁਨਯਾ ਤੋਂ ਵੀਤਹਵਯਾ; ਵੀਤਹਵਯਾ ਤੋਂ ਧ੍ਰਿਤੀ। ਧ੍ਰਿਤੀ ਤੋਂ ਬਹੁਲਾਸ਼ਵਾ; ਬਹੁਲਾਸ਼ਵਾ ਤੋਂ ਕ੍ਰਿਤੀ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਜਨਕਾਂ ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਹ ਮੈਥਿਲਾ ਵੰਸ਼ਜ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ; ਹੁਣ ਸੋਮਾ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਸੋਮਾ ਨੇ ਦੱਖਣੀ ਖੇਤਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਵੇਂ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ; ਮੁੱਖ ਬ੍ਰਹਮਰਿਸ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਸਭਾ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ। ਸਿਨੀ, ਕੁਹੂ, ਵਪੁਹ, ਪੁਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਭਾਵਸੁ, ਕੀਰਤੀ, ਧ੍ਰਿਤੀ ਅਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ—ਇਹ ਨੌਂ ਦੇਵੀਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਯਜ੍ਨ ਸਨਾਨ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਸੋਮਾ, ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੁਆਰਾ ਆਦਰਿਤ, ਅਡੋਲ ਹੋ ਕੇ, ਦਸੋਂ ਦਿਸਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਬੇਨਤੀ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਉਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਨੂੰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ਼ਨਾਸ ਨੇ ਤਾਰਾ ਨੂੰ ਅੰਗਿਰਸ ਤੋਂ ਲੈ ਲਿਆ, ਹੇ ਦੁਇਜਾਤਿ; ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਸ਼ਿਸ਼ਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਮਹਾਪੁਰਾਣ ਦੀ ਸਤਾਈਵੀਂ ਅਧਿਆਇ, 'ਵੈਵਸਵਤ ਮਨੁ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਕਥਾ', ਸਮਾਪਤ ਹੋਈ।