ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਬਲਵਾਨ ਰਾਜਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਡਾਕੂਆਂ ਵਾਲਾ ਆਚਰਨ ਅਪਣਾਇਆ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਹੀ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਗਾਂ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਕ੍ਰੂਰ ਮਨੁੱਖ, ਜੇ ਤੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਨੀਚ ਨਹੀਂ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਲੋਹੇ ਦੇ ਕਿਲਾਂ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਜਾਵੇ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਤਿੰਨ ਵੱਡੇ ਪਾਪ ਕੀਤੇ ਹਨ: ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਾ ਕਰਨਾ, ਆਪਣੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਨਾ, ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਨਿਯਮ ਤੋੜ ਕੇ ਮਾਸ ਖਾਣਾ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ, ਜਦ ਤਿੰਨ ਕਿਲਾਂ ਉਸਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੇਖੇ ਗਏ, ਤਾਂ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ। ਇਉਂ ਉਹ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਾਪਸ ਆਏ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਵਰਦਾਨ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯਾ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਅਕਾਲ ਸੀ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਦਾ ਡਰ ਸੀ। ਵਿਦਵਾਨ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਿਆਸਤ ਵਿੱਚ ਰਾਜ ਅਭਿ-ਸ਼ੇਕ ਕਰਵਾਇਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਯਜਨ ਕਰਵਾਏ। ਫਿਰ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਹਾਜਰੀ ਵਿੱਚ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਨੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਸਮੇਤ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਵਸੀਸ਼ਠ ਲਈ ਵੀ ਅਦਭੁਤ ਸੀ; ਅਤੇ ਇਥੇ ਪੁਰਾਣ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਦੋ ਸ਼ਲੋਕ ਉਚਾਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿਤਰ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਗਿਆਨੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ। ਸਰਦੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ, ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਨਕਸ਼ਤਰ ਨਾਲ ਵਿਅੰਜਿਤ ਉਹ ਸੁੰਦਰ ਤੇ ਬੇਬਲ ਰੂਪ ਆਹਿਸਤਾ-ਆਹਿਸਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸਤ੍ਯਰਤਾ ਸੀ ਅਤੇ ਜੋ ਕੇਕਯ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ, ਨੇ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਸੀ ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ। ਇਹ ਰਾਜਾ, ਤ੍ਰਿਸ਼ੰਕੁ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਰਾਜਸੂਯ ਯਜਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਚਕਰਵਰਤੀ ਰਾਜਾ ਵਜੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਹਰਿਸ਼ਚੰਦ੍ਰ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਮਹਾਬਲੀ ਰੋਹਿਤ। ਰੋਹਿਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ ਹਰਿਤ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਚੰਚੁ ਹਾਰਿਤਾ ਹੋਇਆ। ਚੰਚੁ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਵਿਜਯ ਅਤੇ ਸੁਦੇਵ ਹੋਏ। ਵਿਜਯ ਉਹ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੇ ਯੋਧਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਵਿਜਯ ਨਾਮ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਰੁਰੂਕਾ ਨਾਮਕ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜਾ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਧਰਮ ਅਤੇ ਧਨ ਵਿਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ। ਰੁਰੂਕਾ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹ੍ਰਿਤਕਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਹੂ ਜਨਮਿਆ। ਇਹ ਬਾਹੂ ਰਾਜਾ, ਜਦ ਕਈ ਵੱਡੇ ਵੰਸ਼ਾਂ — ਹੈਹਯ, ਤਾਲਜੰਘ, ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਾਰਦ, ਅਤੇ ਪਹਲਵ — ਨੇ ਉਸ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਾਜ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਇਹ ਰਾਜਾ, ਸਤਯੁਗ ਵਰਗੇ ਧਰਮਕਾਲ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਰਮੀ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਬਾਹੂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਸਗਰ, ਜਦ ਉਹ ਜਨਮਿਆ, ਉਹ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਜਨਮਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਭ੍ਰਿਗੁ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਤਾਂ ਤੁਰਵਾ ਨੇ ਉਸ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ। ਸਗਰ ਨੇ ਭਾਰਗਵ ਤੋਂ ਅਗਨੀ ਅਸਤਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਤਾਲਜੰਘ ਅਤੇ ਹੈਹਯਾ ਕਬੀਲਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ ਅਤੇ ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਪਾਰਦਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਤਵਿਆਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: "ਸਗਰ ਵਿਸ਼ ਨਾਲ ਇਕੱਠਾ ਕਿਵੇਂ ਜਨਮਿਆ? ਅਤੇ ਕਿਹੜੀ ਵਜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕ ਆਦਿਕ ਵੱਡੇ ਕਬੀਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਅਤੇ ਧਰਮ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ?" ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: "ਬਾਹੂ ਦਾ ਰਾਜ, ਜਦ ਉਹ ਕਲੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਹੈਹਯ, ਤਾਲਜੰਘ ਅਤੇ ਸ਼ਕ ਵੱਲੋਂ ਛਿਨ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਯਵਨ, ਪਾਰਦ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਹਲਵ — ਇਹ ਪੰਜ ਕਬੀਲੇ ਹੈਹਯਾਂ ਦੀ ਮਦਦ ਲਈ ਆਏ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਰਾਜ ਹਥਿਆ ਲਿਆ। ਬਾਹੂ, ਜਿਸਦਾ ਰਾਜ ਲੁੱਟਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਨੇ ਰਾਜ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਗਿਆ ਅਤੇ ਤਪੱਸਿਆ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪਿਆ। ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ, ਰਾਜਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਨਿਕਲਿਆ, ਪਰ ਬੁਢਾਪੇ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਕਰਕੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਯਾਦਵ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਗਰਭਵਤੀ ਸੀ, ਉਸਦੇ ਪਿੱਛੇ ਚੱਲੀ ਆਈ। ਉਸ ਦੀ ਸਹੇਲੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਵਿਸ਼ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹਦੇ ਗਰਭ ਦਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਵੇ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੀ ਚਿਤਾ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ। ਭ੍ਰਿਗੁ ਵੰਸ਼ੀ ਔਰਵ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਦੇਖਿਆ ਅਤੇ ਦਇਆ ਕਰਕੇ ਉਸਨੂੰ ਰੋਕ ਲਿਆ। ਫਿਰ, ਔਰਵ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪਤਨੀ ਨੇ ਵਿਸ਼ ਸਮੇਤ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਮਹਾਬਲੀ ਅਤੇ ਧਰਮੀ ਪੁੱਤਰ ਸਗਰ ਸੀ। ਔਰਵ ਨੇ ਉਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਜਨਮ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾਏ, ਉਸਨੂੰ ਵੇਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਾਏ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਸਤਰ ਦਿੱਤਾ। ਜਾਮਦਗਨਯਾ ਤੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਗਨੀ ਅਸਤਰ ਮਿਲਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੀ ਸਹਾਰ ਨਹੀਂ ਸਕਦੇ ਸੀ। ਉਸ ਅਸਤਰ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਤਾਕਤ ਨਾਲ, ਸਗਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਹੈਹਯਾਂ ਨੂੰ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਰਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਰੁਦ੍ਰ ਪਸ਼ੂਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਾਰਦ ਅਤੇ ਪਹਲਵ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਭ ਦਾ ਪੂਰਨ ਨਾਸ ਕਰਨ ਦਾ ਨਿਸਚਯ ਕੀਤਾ। ਜਦ ਉਹ ਸਾਰੇ ਸਗਰ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਮਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਦੇਖੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸੀਸ਼ਠ ਕੋਲ ਸਹਾਰ ਲੈਣ ਆਏ। ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਸੁਣ ਕੇ, ਸਗਰ ਨੂੰ ਰੋਕਿਆ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਸ਼ਵਾਸਨ ਦਿੱਤਾ। ਸਗਰ ਨੇ ਆਪਣੇ ਆਚਾਰਯਾ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਵਹਾਰ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਸ਼ਕਲਾਂ ਬਦਲ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਉਸ ਨੇ ਸ਼ਕਾਂ ਦੇ ਅੱਧੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾਏ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਵਾਨਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ; ਯਵਨਾਂ ਅਤੇ ਕਾਂਬੋਜਾਂ ਦੇ ਪੂਰੇ ਸਿਰ ਮੁੰਡਵਾਏ। ਪਾਰਦਾਂ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ ਰੱਖਣੇ ਪਏ, ਪਹਲਵਾਂ ਨੂੰ ਦਾਢੀਆਂ ਰੱਖਣੀਆਂ ਪਈਆਂ। ਉਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੇਦ ਪਾਠ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਛੀਨ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਸ਼ਕ, ਯਵਨ, ਕਾਂਬੋਜ, ਪਹਲਵ, ਪਾਰਦ, ਨਾਲ ਹੀ ਕੇਲਿਸਪਰਸ਼, ਮਾਹਿਸ਼ਿਕ, ਦਾਰਵ, ਚੋਲ ਅਤੇ ਖਸ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਕਸ਼ਤਰੀਏ ਧਰਮ ਤੋਂ ਵੱਖਰੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਜਿਵੇਂ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਆਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ, ਰਾਜਾ ਸਗਰ ਨੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯਜਨ ਲਈ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਘੋੜਾ ਛੱਡਿਆ ਗਿਆ, ਉਹ ਪੂਰਬੀ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਪਹੁੰਚਿਆ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਗਿਆ।