ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾਣੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਆਖਿਆ ਕਿ ਜਦੋਂ ਰੈਵਤ ਆਪਣੇ ਲੋਕ ਲਈ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਨੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮੀ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੁਸ਼ਸਥਲੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਈ। ਉਸ ਸਮੇਂ, ਉਹ ਧਰਮੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੇ ਸੌ ਭਰਾ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਲੋਂ ਬੰਨ੍ਹੇ ਗਏ ਤੇ ਡਰ ਕਰਕੇ ਚੌਫੇਰੇ ਭੱਜ ਪਏ। ਉਹ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਡਰ ਨਾਲ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਵਿਖਰ ਗਏ, ਪਰ ਉਥੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਵੰਸ਼ ਉਤਪੰਨ ਹੋਇਆ, ਹੇ ਦਵਿਜ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ। ਉਹ ਸਭ ਪਾਸਿਆਂ 'ਪਰਯਤਾ' ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ ਤੋਂ ਧਾਰਸ਼ਟਕ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਪੈਦਾ ਹੋਏ, ਜੋ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਬਹਾਦਰ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਥੀ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹਾਨ-ਆਤਮਾ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਹੋਏ। ਨਭਾਗ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ, ਨਭਾਗਾ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਪੁੱਤਰ ਸੀ। ਨਭਾਗਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਅੰਬਰੀਸ਼ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਰੂਪਾ, ਫਿਰ ਵਿਰੂਪਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਪ੍ਰਿਸ਼ਦਸ਼ਵਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਰਥੀਤਰਾ ਸੀ। ਇਹ ਸਭ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਅੰਗੀਰਸ ਵੰਸ਼ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਥੀਤਰਾ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਮੁੱਖ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ ਗਏ ਜੋ ਕਸ਼ਤਰੀਆ ਵੰਸ਼ ਤੋਂ ਆਏ। ਮਨੂ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁੱਤਰ, ਕਸ਼ੁਵਤਾ ਤੋਂ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਜਨਮੇ। ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਦੇ ਸੌ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ ਅਤੇ ਉਹ ਬੜੇ ਦਾਨੀ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਸੀ, ਨੈਮੀ ਅਤੇ ਡੰਡਾ—ਇਹ ਤਿੰਨ, ਫਿਰ ਸ਼ਕੁਨੀ ਆਦਿਕ ਪੰਜਾਹ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰ ਹੋਏ। ਉੱਤਰਾ ਪਥ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਅਠਤਾਲੀਸ ਰਾਜੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਵੀ ਸਨ। ਦੱਖਣ ਦੇ ਵੀਸ ਪ੍ਰਮੁੱਖ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਅਸ਼ਟਕਾ ਕਰਮ ਲਈ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ। ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਸ਼ਰਾਧ ਲਈ ਮਾਸ ਲਿਆ, ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰ, ਹੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ। ਅੱਜ ਅਸ਼ਟਕਾ ਦਾ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ, ਜਿਵੇਂ ਹੁਕਮ ਮਿਲਿਆ, ਸ਼ਿਕਾਰ ਕਰਨ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਾਨਵਰ ਮਾਰੇ। ਥਕ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ ਉਥੇ ਇੱਕ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਲਿਆ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਮਾਸ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੈਨਾ ਨਾਲ ਵਾਪਸ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੂੰ ਮਾਸ ਸੰਸਕਾਰ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਰਾਜਾ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਤੇ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਮਾਸ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ, ਪਰ ਜਦ ਉਹ ਮਾਸ ਅਸ਼ੁੱਧ ਵੇਖਿਆ ਤਾਂ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਵਰਤਾਵ ਕਰ ਬੈਠਾ, ਨੇ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਕੇ ਇਹ ਮਾਸ ਅਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਹ ਮਾਸ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।" ਵਸੀਸ਼ਠ ਨੇ ਦੱਸਿਆ, "ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦੁਸਟ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਮਾਸ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੈ।" ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕੁਕਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਤੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਖਰਗੋਸ਼ ਖਾ ਲਿਆ, ਕਰਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ।" ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਹਾਂ, ਆਪਣਾ ਰਸਤਾ ਪਕੜ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੇ ਬਚਨ ਉੱਤੇ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ। ਜਦ ਇਕਸ਼ਵਾਕੂ ਚਲਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਸ਼ਸ਼ੀ ਨੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਅਯੋਧਿਆ ਦਾ ਰਾਜਾ ਬਣਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਵਸੀਸ਼ਠ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਨਾਲ ਰਾਜ ਚਲਾਇਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਆ ਗਈ। ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਉਹ ਉਥੋਂ ਚਲਿਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਥੋੜ੍ਹੇ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਅਵਸਥਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਇਸ ਕਥਾ ਨੂੰ ਜਾਣ ਕੇ, ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਕਰਮ ਵਿੱਚ ਮਾਸ ਨਹੀਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਜੋ ਇੱਥੇ ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉੱਥੇ ਉਸ ਦਾ ਮਾਸ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਹੀ ਮਾਸ ਦੀ ਸੱਚਾਈ ਹੈ, ਗਿਆਨੀ ਲੋਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਸ਼ੀ ਦਾ ਵੰਸ਼ਜ ਕਕੁਤਸਥਾ ਸੀ, ਜੋ ਬਹੁਤ ਸ਼ੂਰਵੀਰ ਸੀ। ਕਕੁਤਸਥਾ ਦੀ ਪੈਦਾਇਸ਼ ਉਸ ਸਮੇਂ ਹੋਈ, ਜਦ ਇੰਦ੍ਰ ਨੇ ਬਲਦ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਕਥਾ ਆਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।