ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ Śrutaśravas, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ Sāvarṇi ਨਾਮਕ ਮਾਨੂ ਹੋਣਗੇ, ਮਾਨੂ ਬਣ ਗਏ। Śrutakarman, ਜੋ Śanaiścara (ਸ਼ਨੀਗ੍ਰਹਿ) ਦੇ ਨਾਂਅ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਉਹ ਵੀ ਆਪਣੇ ਭਾਗ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਨੀਗ੍ਰਹਿ ਬਣੇ। ਉਸ ਵੇਲੇ Saṃjñā, ਜੋ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੋਈ ਸੀ, ਆਪਣੇ ਇਸ ਪੁੱਤਰ Sāvarṇi ਵਲ ਵਧੇਰੇ ਲਗਾਅ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨਾਲੋਂ ਇਸ ਨਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੀ। Manu ਨੇ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ Yama ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰ ਨਾ ਕੀਤਾ। ਆਪਣੀ ਸੌਤਲੀ ਮਾਂ ਵਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਝਿੜਕਿਆ ਜਾਣ ਤੇ, Yama ਬਹੁਤ ਦੁਖੀ ਹੋ ਗਿਆ। ਗੁੱਸੇ, ਨਾਦਾਨੀ ਅਤੇ ਭਵਿੱਖ ਦੇ ਭਾਗ ਦੇ ਕਾਰਨ, Yama ਨੇ Saṃjñā ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਮਕੀ ਦਿੱਤੀ। ਇਸ ਉੱਤੇ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ Savarṇā ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ Yama ਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇ ਦਿੱਤਾ: "ਕਿਉਂਕਿ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਦੀ ਮਹਾਨ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਪੈਰ ਨਾਲ ਧਮਕਾਇਆ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਤੇਰਾ ਇਹ ਪੈਰ ਜ਼ਰੂਰ ਝੜ ਜਾਵੇਗਾ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।" ਇਸ ਸ਼ਾਪ ਕਾਰਨ Yama ਦਾ ਮਨ ਬਹੁਤ ਵਿਅਕੁਲ ਹੋ ਗਿਆ। Manu, ਜੋ ਧਰਮਾਤਮਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, Yama ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਸਾਰੀ ਘਟਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਉਹ ਬੇਹੱਦ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ, "ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਦੁਖੀਆਂ ਵਿਚੋਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਨੇ ਸ਼ਾਪ ਦਿੱਤਾ ਹੈ; ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਵੱਡੀ ਆਫ਼ਤ ਤੋਂ ਬਚਾਓ।" Vivasvat ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ Yama ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ, "ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ, ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਕੋਈ ਵੱਡਾ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਗੁੱਸਾ ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਆ ਗਿਆ, ਜਦ ਕਿ ਤੂੰ ਧਰਮ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ ਤੇ ਸੱਚ ਬੋਲਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਪਰ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਝੂਠੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ। ਤੇਰੇ ਮਾਸ ਨੂੰ ਕੀੜੇ ਖਾ ਜਾਣਗੇ ਤੇ ਪਿਛੋਂ ਤੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੈਰ ਤੇ ਸੁੱਖ ਮੁੜ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੱਚ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ ਤੇ ਸ਼ਾਪ ਮੁਕਣ ਤੇ ਤੂੰ ਵੀ ਬਚ ਜਾਵੇਂਗਾ।" ਫਿਰ, ਸੂਰਜ ਨੇ Saṃjñā ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, "ਜਦ ਕਿ ਤੇਰੇ ਬੱਚੇ ਸਭ ਇਕੋ ਜਿਹੇ ਹਨ, ਤੂੰ ਇੱਕ ਵਲ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰ ਕਿਉਂ ਦਿਖਾਉਂਦੀ ਹੈਂ?" Saṃjñā ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਤੋਂ ਬਚਣ ਲਈ ਕੁਝ ਨਾ ਦੱਸਿਆ, ਪਰ Vivasvat ਨੇ ਆਪਣੇ ਯੋਗ ਬਲ ਨਾਲ ਸੱਚ ਜਾਣ ਲਿਆ। ਉਹ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਸੀ ਤੇ ਉਸਨੂੰ ਸ਼ਾਪ ਦੇਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਪਰ Saṃjñā ਨੇ ਸਾਰੀ ਹਕੀਕਤ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। Vivasvat ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ Tvaṣṭṛ ਕੋਲ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ। Tvaṣṭṛ ਨੇ Vivasvat ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਿਆਂ ਆਖਿਆ, "ਇਹ ਤੇਰਾ ਜੋਤਿਸ਼ਾਲੀ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ। Saṃjñā ਇਸ ਰੂਪ ਨੂੰ ਸਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕੀ ਤੇ ਹਰੇ-ਭਰੇ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਚਲੀ ਗਈ। ਅੱਜ ਤੂੰ ਆਪਣੀ ਉਹ ਪਤਨੀ, ਜੋ ਧਰਮਕ੍ਰਿਆ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ, ਨੂੰ ਵੇਖੇਂਗਾ।" Vivasvat ਨੇ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰਿਆ ਤੇ ਆਖਿਆ ਕਿ ਸਮਾਂ ਉਚਿਤ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਭ ਕੁਝ ਚੰਗਾ ਹੋਵੇ। ਆਖਰਕਾਰ, ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਤੇ ਉੱਤਮ ਰੂਪ ਬਦਲਿਆ ਗਿਆ। Vivasvat ਦਾ ਰੂਪ ਚਹੁੰ ਪਾਸੇ, ਉੱਤੇ ਹੇਠਾਂ, ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਿਨ ਦੇ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਰੂਪ ਉੱਤੇ ਲਾਜ ਆਈ। Tvaṣṭṛ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ। Vivasvat ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ, Tvaṣṭṛ ਨੇ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ Mārtaṇḍa Vivasvat ਕੋਲ ਗਿਆ। ਇਕ ਘੁੰਮਣ ਵਾਲਾ ਯੰਤਰ ਰੱਖ ਕੇ, ਉਸ ਨੇ Vivasvat ਦੀ ਵਧੀਕ ਤੇਜ਼ੀ ਨੂੰ ਵੱਖ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਜੋਤਿ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਚਮਕਣ ਲੱਗੀ। ਫਿਰ Vivasvat ਨੇ, ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਿਯਾ ਤੋਂ ਵੀ ਸੋਹਣੀ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕੀਤੀ ਤੇ ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਵਿੱਚ ਘੋੜੀ ਦਾ ਰੂਪ ਵੇਖਿਆ। Vivasvat ਨੇ, ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼੍ਯ ਹੋ ਕੇ, ਘੋੜੇ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। Saṃjñā ਨੇ, ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸੰਦੇਹ ਕਰਕੇ, Vivasvat ਦੇ ਹਲਕੇ ਬੀਜ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਨੱਕਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਤੋਂ ਦੋ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਅਸ਼ਵਿਨੀ ਕੁਮਾਰਾਂ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋਇਆ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਵੈਦ ਹਨ—Nasatya ਅਤੇ Dasra, ਦੋਨੋ ਜੁੜਵਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ Martanda ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਠਵੇਂ Prajapati ਹਨ। Vivasvat ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਇਆ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪਤਨੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਈ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਹੋ ਗਈ। Yama, ਜੋ ਸ਼ਾਪ ਕਰਕੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਸੀ, ਬਹੁਤ ਪੀੜਾ ਸਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਫਿਰ, ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਜਾ Yama ਨੇ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਮਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉੱਚਾ ਤੇਜ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਉਸ ਨੇ ਪਿਤਰਾਂ ਉੱਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਦੀ ਪਦਵੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। Manu, ਜੋ ਪ੍ਰਸਿੱਧ Sāvarṇi Prajāpati ਸੀ, ਨੇ ਵੀ ਮਹਾਨਤਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਉਹ Manu, ਜੋ ਆਉਣ ਵਾਲੇ Sāvarṇi Manvantara ਵਿੱਚ ਹੋਵੇਗਾ, ਅੱਜ ਵੀ ਸੁੰਦਰ Meru ਪਹਾੜ ਦੀ ਚੋਟੀ ਉੱਤੇ ਵੱਸਦਾ ਹੈ। ਉਥੇ, ਉਸ ਦਾ ਭਰਾ Śanaiścara (ਸ਼ਨੀ) ਗ੍ਰਹਿ ਬਣਿਆ। Tvaṣṭṛ ਨੇ ਉਸ ਰੂਪ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਚਕ੍ਰ ਬਣਾਇਆ, ਜੋ ਮਹਾਨ, ਅਪਰਾਜਿਤ ਤੇ ਦਾਨਵਾਂ ਲਈ ਰੋਕ ਸੀ। ਦੋਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਛੋਟੀ, Yamunā, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਦੀ ਬਣੀ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ Manu Vaivasvata ਦੀ ਉਤਪਤੀ, ਜੋ ਵਰਤਮਾਨ ਰਚਨਾ ਹੈ, ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਦੱਸਾਂਗਾ। ਜਿਸ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ Vaivasvata ਦੇ ਸੱਤ ਮਹਾਨ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀ ਇਹ ਜਨਮ ਕਥਾ ਸੁਣੀ ਜਾਂ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤੀ, ਉਹ ਸਭ ਕਲੇਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੇਗਾ। Sūta ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਜਦੋਂ Cākṣuṣa Manvantara ਸਮਾਪਤ ਹੋ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਸਮੇਤ ਧਰਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨ ਸੁਰਤਾਂ Vaivasvata ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੱਡੇ ਆਤਮਾ Vaivasvata ਦੀ ਵੰਸ਼ਾਵਲੀ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਦੱਸਾਂਗਾ। Manu Vaivasvata ਦੀ ਵਰਤਮਾਨ ਰਚਨਾ ਵਿੱਚ, ਉਸ ਪਹਿਲੇ Manu ਤੋਂ ਨੌ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮੇ।