ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇਹ ਕਥਾ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹਾਂ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਦੂਜਾ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਹੈ, ਤੀਜਾ ਸਮੂਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ, ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵਰਗਾਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਦੀ ਵਰਗੀਕਰਨ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ। ਦੇਵਤਾ ਆਪਣੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹਨ। ਜੀਵਨ ਦੇ ਚਾਰ ਆਸ਼੍ਰਮ—ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ, ਗ੍ਰਹਸਥ, ਵਾਨਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ—ਹਰ ਕੋਈ ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚਾਰ ਵਰਨ—ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਕਸ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਅਤੇ ਸ਼ੂਦਰ—ਹਰ ਇੱਕ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ-ਆਪਣੇ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਕਿ ਮਿਲੀ-ਜੁਲੀ ਜਾਤੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਪਾਸਨਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰ ਉਸ ਦੀ ਆਦਰ-ਸਮਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੇ ਕੋਈ ਸੰਪੱਤਾ ਜਾਂ ਸੰਤਾਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਰ ਉਸ ਨੂੰ ਸੰਪੱਤਾ, ਸੰਤਾਨ ਅਤੇ ਸੁਵਰਗ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਾ-ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਕਰਤਵ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਕਰਤਵ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਪਿਤਰ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਮੂਲ ਪੋਸ਼ਣ-ਸਰੋਤ ਹਨ। ਯੋਗ ਦਾ ਸੁਖਮ ਮਾਰਗ ਜਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਉੱਚਤਮ ਮਾਰਗ, ਇਹ ਸਰੀਰਕ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਚਾਹੇ ਕੋਈ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਤਪ ਕਰ ਲਵੇ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਭੋਗ-ਦਾਨ ਦੇਣ ਲਈ ਚਾਂਦੀ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪাত্র ਜਾਂ ਚਾਂਦੀ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਪাত্র ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਨਾਂ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ ਨਾਲ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਤਿੰਨ ਪਿੰਡ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਤੇ ਅਤੇ ਵਿਧੀਅਨੁਸਾਰ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਇਹ ਪਿੰਡ ਹਨ, ਉਥੇ ਪਿਤਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਜੀਵ ਨੂੰ ਜੋ ਪੋਸ਼ਣ ਮਿਲਦਾ, ਉਹੀ ਉਸ ਦੀ ਆਹਾਰ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਵੱਛਾ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਮੰਤਰ ਜੀਵ ਨੂੰ ਉਸ ਦੀ ਵਾਸਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਆਦਰ, ਵੰਸ਼, ਮੰਤਰ ਅਤੇ ਪਿੰਡ—all ਮਿਲ ਕੇ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਜੇ ਕੋਈ ਸੌ ਜਨਮ ਵੀ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਰਵੋਚ ਪਤੀ ਨੇ ਸਥਾਪਿਤ ਕੀਤਾ ਸੀ—ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਮੂਲ ਰਚਨਾ, ਜੋ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਦੁਨੀਆਂ ਲਈ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰ ਵੀ ਦੇਵਤਾ ਹਨ, ਅਤੇ ਦੇਵਤਾ ਵੀ ਪਿਤਰ ਹਨ; ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ਜ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ। ਦੁਨੀਆਂ, ਧੀਆਂ, ਪੋਤੇ, ਪੁੱਤਰ, ਦਾਨ, ਪਵਿਤਰਤਾ, ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਫਲ—all ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਹੋ ਚੁਕੀ ਹੈ। ਅਮਰਤਾ, ਦੁਬਾਰਾ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ, ਅਤੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ—all ਨੂੰ ਠੀਕ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਕਿਹਾ, ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅੰਗਿਰਸ ਨੇ ਸਤਸੰਗ ਵਿੱਚ ਸੁਣਦੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਪਿਤਰਾਂ ਸੰਬੰਧੀ ਸੰਦੇਹ ਸਪਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੱਤੇ।" ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯਜਨਾ, ਜੋ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਚੱਲੀ, ਉਥੇ ਗ੍ਰਹਸਥ ਯਜਮਾਨ ਮੌਜੂਦ ਸੀ, ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵਪਤੀ, ਨੇ ਅਧਿਕਾਰ ਸੰਭਾਲਿਆ। ਸੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਥੇ ਸੈਂਕੜੇ ਸਾਲ ਲੰਘੇ; ਅਤੇ ਉਥੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਣ ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਨੇ ਸ਼ਲੋਕ ਗਾਏ। ਉਸ ਯਜਨਾ ਵਿੱਚ, ਸਰਵੋਚ ਆਤਮਾ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਦੀक्षा ਲਈ, ਅਤੇ ਉਥੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਅਮਰਤਾ ਦੀ ਤੀਬਰ ਇੱਛਾ ਜਾਗੀ, ਦੁਨੀਆਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ। ਫਿਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਨੇ, ਆਪਣੇ ਬੁਧਿਮਾਨ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਪੁੱਛਣ ਉੱਤੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਦੀ ਗਾਥਾ ਜਿਵੇਂ ਸੁਣੀ ਸੀ, ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਰੁਣ ਦੀ ਕਥਾ ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਤੁਰੰਤ ਪੁੱਛਣ ਲੱਗ ਪਏ। ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ: "ਸਾਨੂੰ ਵੰਸ਼ਾਂ ਅਤੇ ਅਤੁਟ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਉਤਪਤੀ ਅਤੇ ਮਹਾਨਤਾ, ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਦੱਸੋ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਰਥੀ ਲੋਮਹਰਸ਼ਣ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਬਚਨਾਂ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸੀ, ਅਗਲੇ ਵਰਣਨ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਹੋ ਗਿਆ। ਕਥਾ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ, ਉਸ ਨੇ ਅੱਗੇ ਕਿਹਾ: "ਸੁਣੋ, ਜੋ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮੈਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਗਿਆ।" ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੰਸ਼ਾਂ, ਰਾਜਿਆਂ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਸ਼ਕਤੀ, ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ, ਦੱਸਣ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਵਰੁਣ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਂ ਸਾਮੁਦਰੀ ਅਤੇ ਸ਼ੁਨੋਦੇਵੀ ਵੀ ਸੀ, ਨੇ ਦੋ ਪੁੱਤਰ—ਕਲੀ ਅਤੇ ਵੈਦਿਆ—and ਇੱਕ ਧੀ, ਸੁਰਸੁੰਦਰੀ, ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ। ਕਲੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਜੈ ਅਤੇ ਵਿਜੈ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਨ; ਵੈਦਿਆ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਘ੍ਰਣੀ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ ਮਹਾਨ ਸਨ। ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਗਲਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਾਲ, ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਹੀ ਇਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਖਾ ਲਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਗਏ। ਕਲੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਮਦਾ ਹੈ। ਕਲੀ ਦੀ ਪਤਨੀ ਟਵਾਸ਼ਤਰੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦੀ ਵੱਡੀ ਭੈਣ ਨਿਕ੍ਰਿਤੀ, ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਨਿਕ੍ਰਿਤੀ ਨੇ ਕਲੀ ਦੇ ਹੋਰ ਚਾਰ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮ ਦਿੱਤੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ-ਭੋਜੀ ਸਨ: ਨਾਕਾ, ਵਿਘਨਾ, ਸਦਰਮਾ ਅਤੇ ਵਿਧਮਾ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ, ਵਿਘਨਾ ਬਿਨਾ ਸਿਰ ਦੇ, ਨਾਕਾ ਬਿਨਾ ਸਰੀਰ ਦੇ, ਸਦਰਮਾ ਇਕ ਹੱਥ ਵਾਲਾ, ਅਤੇ ਵਿਧਮਾ ਇਕ ਪੈਰ ਵਾਲਾ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਦਰਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਤਾਮਸੀ, ਜੋ ਪੂਤਨਾ ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਧਮਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਰੇਵਤੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸਨ। ਨਾਕਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਸ਼ਕੁਨੀ, ਅਤੇ ਵਿਘਨਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਅਯੋਮੁਖੀ ਸੀ। ਰਾਕਸ਼ਸ, ਵੱਡੇ ਸਿਰ ਵਾਲੇ, ਸਾਂਝ ਵੇਲੇ ਘੁੰਮਦੇ ਸਨ। ਰੇਵਤੀ ਅਤੇ ਪੂਤਨਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੈਰਿਤas ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਗ੍ਰਹ (ਪਲੈਟਸ) ਦੇ ਨਾਂ ਨਾਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸਕੰਦਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਸਪਤਿ ਦੀ ਭੈਣ, ਜੋ ਉੱਚ ਕੁਲ ਦੀ, ਯੋਗ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੀ, ਸਦਾ ਅਟੁੱਟ ਰਹਿ ਕੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਪ੍ਰਭਾਸਾ, ਵਸੁਆਂ ਦੇ ਅੱਠਵੇਂ, ਦੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਕਲਾ-ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕਰਤਾ ਹੈ। ਧਰਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਟਵਾਸ਼ਟਾ, ਜੋ ਬੁਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਤੇਜਸਵੀ ਹੈ, ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਕਲਾਵਾਂ ਦਾ ਰਚਤਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਵਿਸ਼ਵਕਰਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਸਾਰੇ ਵਿਮਾਨ ਬਣਾਏ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਦੀ ਕਲਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ-ਯਾਪਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਹਲਾਦੀ, ਪ੍ਰਸਿੱਧ, ਟਵਾਸ਼ਟਾ ਦੀ ਪਤਨੀ, ਵਿਰੋਚਨਾ ਸੀ। ਉਹ ਵਿਰੋਚਨਾ ਦੀ ਭੈਣ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਸ਼ਿਰਸ ਦੀ ਮਾਂ ਸੀ। ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਾ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਅਧਿਆਪਕ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਕਰਮਮਯਾ, ਉਸੇ ਨਾਂ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ, ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ, ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਮਹਾਨ ਗਾਥਾ, ਆਦਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ, ਵਰਣਨ ਕੀਤੀ ਗਈ।