ਇੱਕ ਵਾਰ, ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਜੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸਹੀ ਆਚਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਉਪਦੇਸ਼ ਦਿੱਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਸਮੇਂ ਤਿਲ ਗੁੜ ਜਾਂ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਉਹ ਕਦੇ ਨਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਦਾਨ ਦੇ ਸਮੇਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਜਾਂਚ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਦੈਵੀ ਜਾਂ ਪਿਤਰ ਕਰਮ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਜਾਂਚ ਕਰਨੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ। ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਸਭ ਤੋਂ ਯੋਗ ਹਨ ਜੋ ਸਾਰੇ ਵੇਦਿਕ ਵਰਤਾਂ ਪੂਰੇ ਕਰਕੇ ਨ੍ਹਾ ਚੁੱਕੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਪੰਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਜੋ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਆਕਰਨ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਤਿੰਨ ਨਚਿਕੇਤਾ ਅੱਗਾਂ, ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ, ਤ੍ਰਿਸੁਪਰਣਾ ਅਤੇ ਵੇਦ ਦੇ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਤਨੀ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਚਾਂਦੋਗ੍ਯ ਉਚਾਰਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਸਾਮਵੇਦ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗਾਇਕ ਹਨ ਅਤੇ ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਵਰਤ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਸ਼੍ਰਾਧ ਲਈ ਯੋਗ ਹਨ। ਉਹ ਜੋ ਮੁੱਖ ਯਜਨਾਂ ’ਚ ਅਵਭ੍ਰਿਥ ਸੁਣ ਚੁੱਕੇ ਹਨ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਗੁੱਸੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਵਿਚ ਲੀਨ ਅਤੇ ਦਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਪੁੰਨ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚ ਸਥਿਰ ਹਨ—ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਤੇ ਬੁਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਕੁਝ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਗ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਹ ਪੰਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਯੋਗ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸੱਚਮੁੱਚ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਲੋਕ ਧਰਮ ਅਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮਾਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਨ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਵਿਚ ਉਤਕ੍ਰਿਸ਼ਟ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਦਰ-ਸੱਤਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਣੁ ਅਤੇ ਮਹੇਸ਼ ਵਰਗੇ ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਪੂਜੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁੱਧ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮੰਗਲਮਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਯੋਗ ਦੀ ਅਭਿਆਸ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਮੰਨੀ ਗਈ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਦੱਸਾਂਗਾ ਕਿ ਕੌਣ ਸ਼੍ਰਾਧ ਲਈ ਅਯੋਗ ਹਨ। ਇਹ ਹਨ: ਜੂਆਰੀ, ਸ਼ਰਾਬੀ, ਯਕਸ਼ਮਾ (ਤਪਦਿਕ) ਰੋਗੀ, ਗਵਾਲਾ, ਮੰਦਾ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਦੂਤ, ਵਪਾਰੀ, ਗਾਇਕ, ਵਣਜਾਰਾ, ਘਰ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ, ਵਿਸ਼ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਸਾਂਝੀ ਥਾਲੀ ਚ ਖਾਣ ਵਾਲਾ, ਸੋਮਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਸਮੁੰਦਰ ਯਾਤਰੀ, ਚਮੜਾ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਤੇਲ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਨਕਲੀ ਸਮਾਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਪਿਤਾ ਨਾਲ ਝਗੜਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਘਰ ਵਿਚ ਅਵਿਨੀਤ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਾਪਤ ਵਿਅਕਤੀ, ਚੋਰ, ਹਥ ਕਲਾ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਣ ਵਾਲਾ, ਰਿਸ਼ਤਾ ਜੋੜਨ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨਾਂ ਤੇ ਨਿਸ਼ਿਧ ਕਰਮ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ, ਪੇਸ਼ੇਵਰ ਭਿਖਾਰੀ, ਨਾਸਤਿਕ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਵੇਦਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਪਾਗਲ, ਨਪੁੰਸਕ, ਚੁਗਲਖੋਰ, ਗਰਭ ਹਤਿਆਰਾ, ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਤਰੀ ਨਾਲ ਸਮੀਪਤਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਚਿਕਿਤਸਕ (ਜੋ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਂਦਾ), ਦੂਤ, ਪਰਾਈ ਸਤਰੀ ਪਾਸ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਵੇਦ ਜਾਂ ਵਰਤ ਜਾਂ ਤਪ ਵੇਚਣ ਵਾਲਾ, ਨਾਸਤਿਕ, ਅਕ੍ਰਿਤਘਨ, ਨਿੰਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਵਪਾਰੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨ ਧਰਮ ਹੈ ਨ ਕਰਮ, ਜੋ ਖਰੀਦਣ ਵੇਲੇ ਨਿੰਦਾ ਕਰਕੇ ਵੇਚਣ ਵੇਲੇ ਵਧਾ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਝੂਠ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਵਪਾਰੀ, ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹੇ ਦੋਹਰ ਜਨਮ ਵਾਲੇ—ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਫਲਦਾਇਕ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ। ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲਾ ਵਿਅਕਤੀ ਸੱਠ ਦਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਨਾਸ਼ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਨਪੁੰਸਕ ਸੌ ਦਾ, ਕੋੜੀ ਜਿੰਨਾ ਵੇਲੇ ਤੱਕ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਅਤੇ ਭਾਰੀ ਰੋਗੀ ਹਜ਼ਾਰ ਦਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਫਲ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਫ਼ਜ਼ੂਲ, ਬੇਸਮਝ ਦਾਤਾ ਵੀ ਆਪਣਾ ਫਲ ਗੁਆ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਜੋ ਸਿਰ ਢੱਕ ਕੇ ਜਾਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੁੰਹ ਕਰਕੇ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੁੱਤੀਆਂ ਪਾ ਕੇ ਜਾਂ ਬੇਅਦਬੀ ਨਾਲ ਦਾਨ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਦਾਨ ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਚਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁੱਤੇ ਅਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਇਹ ਕਰਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਣ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਇਸ ਲਈ ਤਿਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਤਿਲ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਦੇ, ਚੱਕਰ ਕੁੱਤਿਆਂ ਲਈ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸੂਰ ਦੇਖ ਕੇ, ਜਾਂ ਮੁਰਗਾ ਪੱਖਪਾਤ ਕਰਕੇ, ਕਰਮ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਹਿਲਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਗੁੱਸੇ ਵਿਚ, ਜਾਂ ਮਿੱਤਰ ਦੀ ਮਜ਼ਬੂਰੀ 'ਚ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਿਤਰਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕੰਢੇ, ਨਦੀਆਂ, ਝੀਲਾਂ ਜਾਂ ਸੁਨਸਾਨ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਜੋ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕਦੇ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਧ ਸਮੇਂ ਰੋਣਾ, ਅਸਭਿਆਣ ਬੋਲਣਾ ਜਾਂ ਪਰਸਪਰ ਈਰਖਾ ਨਹੀਂ ਰੱਖਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਜਦੋਂ ਵਾਮ ਮਾਰਗ ਨਾਲ, ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਹੱਥ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਹੀ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵਾਸਤਵਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਅਨੁਮਤੀ ਕਰਮ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਵਿਚ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਜ਼ਮੀਨ, ਸੁਪੜ ਜਾਂ ਦਰਭਾ ਚ ਟਿਕਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਮਝਦਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਦਿਨ, ਪਹਿਲੇ ਪਹਰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰੋਹਣੀ ਨਕਸ਼ਤਰ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਜੋ ਮਹਾਨ ਯੋਗ ਅਤੇ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਸਦਾ ਪਿਤਰਾਂ ਵਾਂਗ ਆਦਰਯੋਗ ਹਨ, ਜੋ ਸਥਾਨ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਪਿਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਨਿਰੰਤਰ ਭਗਤੀ ਰਾਹੀਂ, ਉੱਚਾ ਯੋਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਚੰਗੇ ਮੰਦੇ ਕਰਮ ਛੱਡ ਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇੱਕ ਵਾਰ, ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਕਸ਼੍ਯਪ ਨੇ, ਜਗਤ ਨੂੰ ਮੋਹਿਤ ਕਰਕੇ, ਗੁਪਤ ਯੋਗ ਨੂੰ ਲੁਕਾ ਕੇ ਗੁਫਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਯਜਨਾ ਲਈ ਹੋ ਸਕੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਗੁਪਤ ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਉੱਚਤਮ ਯੋਗ, ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ ਇਹ ਮਹਾਨ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸ਼ਵਤ ਧਰਮ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ। ਇਹ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਪਰਮ ਰਜ਼ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਲਕੜੀ। ਪਿਤਰ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਸਦਾ ਇਸ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਯੋਗ ਨੂੰ, ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਭਗਤ ਪੂਰੇ ਉੱਦਮ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕਿਸ ਨੂੰ ਸ਼੍ਰਾਧ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਹੜੇ ਦਾਨ ਵੱਡਾ ਫਲ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਕਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਸ਼੍ਰਾਧ ਅਖੁੱਟ ਹੈ, ਕਿਹੜੇ ਤੀਰਥ ਅਤੇ ਨਦੀਆਂ ਵਿਚ, ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਸਵਰਗ ਮਿਲਦਾ ਹੈ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਸਮਝਾਇਆ ਗਿਆ। ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਜੇ ਕੋਈ ਇਹ ਸ਼੍ਰਾਧ ਵਿਧੀ ਸੁਣ ਕੇ ਵੀ ਮਨ ਵਿਚ ਡਾਹ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਅਕਤੀ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਨਾਸਤਿਕ ਹੋ ਕੇ ਭਯਾਨਕ ਨਰਕ ਵਿਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਭਾਰੀ ਰੋਗੀ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਮਨ ਨੂੰ ਵਸ਼ ਵਿਚ ਰੱਖਦਾ ਹੈ ਤੇ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਆਸ਼੍ਰਮ ਅਵਸਥਾ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੰਭੀਪਾਕ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਪਰ ਜਿਹੜੇ ਜੀਭ ਕੱਟਦੇ ਜਾਂ ਚੋਰੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਜਰੂਰ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸ਼੍ਰਾਧ ਦੀ ਮਹਿਮਾ, ਯੋਗ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਭਗਤੀ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ, ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਬ੍ਰਹਸਪਤੀ ਨੇ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਸਮਝਾਏ।