ਵਾਯੁਪੁਰਾਣਮ੍

ਇੱਕ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਸੀ ਜੋ ਆਪਣੇ ਉੱਤਮ ਦਾਨਾਂ ਕਰਕੇ ਯੋਗੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵੱਸਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਘੋੜਿਆਂ, ਸੈਂਕੜੇ ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਹਾਥੀਆਂ ਦਾ ਦਾਨ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦਾਰ ਅੱਗ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸੋਨੇ ਦੀਆਂ ਮੁਦਰਾਵਾਂ ਦੇ ਫਲ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਪਰ, ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਦਾਨ ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਹੈ—ਇਸ ਤੋਂ ਵਧ ਕੇ ਹੋਰ ਕੋਈ ਦਾਨ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ, ਹਰ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਅਹਿੰਸਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਦੈਨ ਵਾਲੀ ਹੈ। ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਦਾਨ ਜੀਵਨ ਦਾਨ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸ਼ੁਭ ਚਿੰਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਤ੍ਰਾ ਦੇਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁਆਦ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਉਸ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਸੋਨੇ ਦਾ ਪਾਤ੍ਰਾ ਭੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਭੋਜਨ ਸਮੇਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ, ਸੋਭਾ ਅਤੇ ਧਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਚਾਂਦੀ ਜਾਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਪਾਤ੍ਰੇ ਦਾ ਦਾਨ ਵੀ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਦੁੱਧ ਵਾਲੀ ਗਾਂ, ਜੋ ਘੜਾ ਭਰ ਦੇਵੇ, ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਾਂਵਾਂ ਦੀ ਪੋਸ਼ਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸਰਦੀ ਵਿੱਚ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜੰਮੇ ਹੋਏ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਸਾੜਨ ਵਾਲਾ ਲੱਕੜ ਤੇ ਈਂਧਣ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪੁੰਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਵਾਸਨਾਵਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਪਾਤ੍ਰਿਆਂ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਸੁਗੰਧੀ ਹਵਾ, ਮਹਾਨ ਦਰਿਆ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਸੁਖ-ਸਹੂਲਤਾਂ ਉਸਦੇ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਮੋਹਣੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਸੁੰਦਰ ਖੱਟ-ਮੰਜੇ, ਆਸਨ, ਜ਼ਮੀਨ ਅਤੇ ਵਾਹਨ—ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਉਸ ਦਾਤਾ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਸ਼੍ਵਮੇਧ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦਾਨ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ ਪਾਤ੍ਰਿਆਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦਦਾਸ਼ਤ ਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਅਨੇਕ ਘੜਿਆਂ, ਦੁੱਧ ਵਾਲੀਆਂ ਗਾਂਵਾਂ ਦੇਣ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਵਧੀਆ ਰਥਾਂ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਨਾਲ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਜਿੰਨਾ ਚਾਹੇ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਕਮਲ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਆਨੰਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਸੁੰਦਰ ਮਕਾਨ ਦਾ ਦਾਨ ਰਾਜਸੂਯ ਯਗ੍ਯ ਦੇ ਫਲ ਵਰਗਾ ਹੈ। ਫੁੱਲਾਂ ਤੇ ਫਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਜੰਗਲ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸੁਗੰਧ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਖੂਹ, ਬਾਗ, ਤਲਾਬ, ਖੇਤ, ਪਿੰਡ ਅਤੇ ਘਰ—ਇਹ ਸਭ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਚੰਨ ਤੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੱਕ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਜੜਾਵਾਂ ਚਾਦਰਾਂ ਵਾਲਾ ਮੰਜਾ ਦੇਣ ਨਾਲ ਪਿਤਰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਮਨੁੱਖ ਅਨੰਤ ਸਵਰਗ ਦਾ ਆਨੰਦ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਰਾਜਿਆਂ ਵਲੋਂ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਧਨ-ਅਨਾਜ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉੱਤਮ ਉਨੀ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕੱਪੜੇ, ਵਧੀਆ ਕੰਬਲ, ਹਿਰਣ ਦੀ ਖਾਲ, ਸੋਨਾ, ਰੇਸ਼ਮੀ ਕਪੜਾ, ਸੁੰਦਰ ਕਮਰਬੰਦ ਅਤੇ ਚਮੜੇ—ਇਹ ਸਭ ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਖਿਲਾ ਕੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਸੌ ਵਾਜਪੇਯ ਯਗ੍ਯਾਂ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੋਲ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਅਨੇਕ ਸੁੰਦਰ ਨਾਰੀ, ਪੁੱਤਰ, ਨੌਕਰ ਤੇ ਸੇਵਕ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਹ ਰੋਗ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਰੇਸ਼ਮੀ, ਸੁਤੀ, ਕਪਾਸ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਕੰਢਿਆਂ ਵਾਲੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਕੱਪੜੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਸਭ ਦੁੱਖ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਤੇ ਹਨੇਰਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਸਵਰਗ ਦੇ ਮਹਲਾਂ ਵਿੱਚ ਚੰਨ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਚਮਕਦਾ ਹੈ। ਕੱਪੜਾ ਆਪੇ ਵਿੱਚ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦਾ ਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਸਭ ਦੇਵਤਾ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕੱਪੜਿਆਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਨ ਤ ਕੋਈ ਕਰਮ, ਨ ਯਗ੍ਯ, ਨ ਵੇਦ, ਨ ਤਪਸਿਆ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਕੱਪੜੇ ਦਾਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਾਰੇ ਯਗ੍ਯ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਤਪਸਿਆ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਯਤਨ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਵਸਤਾਂ ਅਤੇ ਰਾਜਪਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਇੱਛਤ ਵਸਤਾਂ ਵਾਲੇ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਪੱਕਾ ਹੋਇਆ ਚੌਲ, ਅਨਾਜ, ਮਿੱਠੇ ਪੂੜੇ, ਘਿਉ ਤੇ ਸ਼ੱਕਰ ਮਿਲੀ ਸਾਣ—ਇਹ ਸਭ ਜਿਹੜਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਗ્નਿਸ਼੍ਟੋਮ ਯਗ੍ਯ ਦਾ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਦਹੀਂ, ਸ਼ੁੱਧ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ—ਇਹ ਜਿਹੜਾ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਰਖਾ ਰੁੱਤ ਅਤੇ ਮਘਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਵਡਿਆਈ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਖਿਲਾਉਣਾ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘਿਉ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗਿਆ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਸਮੇਂ ਹਾਥੀ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੁੱਖ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ। ਚੌਲ, ਖੀਰ, ਘਿਉ, ਮਧੂ, ਜੜਾਂ, ਫਲ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੁਆਦ ਸਾਮਾਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਲੋਕ ਅਤੇ ਪਰਲੋਕ ਵਿੱਚ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਚਿਨੀ ਅਤੇ ਰਸ ਮਿਲਾ ਕੇ ਭੁੰਨੇ ਹੋਏ ਅਨਾਜ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਰਾ ਅਤੇ ਮਸਰ ਦੀ ਦਾਲ ਸਾਲ ਭਰ ਨਿੱਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਧਨ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਤੂ, ਲਾਜਾ, ਪੂੜੇ, ਕੁਲਮਾਸ਼ ਅਤੇ ਹੋਰ ਚਟਣੀਆਂ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਨਾਲ ਸਤੂ ਖਵਾਵੇ। ਇਹ ਸਭ ਸ਼੍ਰਾਦਧ ਤੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਖੁੱਟ ਖਜ਼ਾਨਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਨਵੇਂ ਅਨਾਜ ਦਾ ਦਾਨ ਆਦਰ ਸਹਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਸੁਖ ਮਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਉੱਤਮ ਭੋਜਨ—ਚੱਬਣ ਵਾਲਾ, ਚੂਸਣ ਵਾਲਾ, ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚੱਟਣ ਵਾਲਾ—ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਤੇ ਸੌਮਯ ਹੋਮ, ਅਤੇ ਗੈਂਡੇ ਦਾ ਮਾਸ ਉੱਤਮ ਹਵਨ ਸਮੱਗਰੀ ਹਨ, ਪਰ ਸਿੰਗ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ। ਡੰਗ ਨਾਲ ਗੈਂਡੇ ਦੀ ਹਵਸ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਭੋਜਨ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਹਿੱਸਾ ਅਤਿਥੀਆਂ ਨੂੰ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਸਭ ਯਗ੍ਯਾਂ ਦਾ ਵਧੀਆ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਗਰਮ, ਤਾਜ਼ਾ ਭੋਜਨ ਜਲਦੀ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਚੰਗਾ ਭੋਜਨ ਆਦਰ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੋਜਨ ਦਾ ਦਾਤਾ ਸੋਹਣੇ ਨਵੇਂ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹੰਸਾਂ ਦੇ ਜੋੜੇ ਨਾਲ ਖਿੱਚੇ ਜਾਂਦੇ ਦਿਵਿ-ਰਥ ਤੇ ਬੈਠ ਕੇ ਤਿੰਨ ਕਰੋੜ ਯੁਗਾਂ ਤੱਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦਾ ਹੈ।